Phiên bản gốc được viết bởi Chunjunxo 18.12.2011
Sài Gòn buổi sáng thời buổi khó khăn
Sáng nay, trái gió trở trời Chun không ngủ được, khó ở trong người, dạo một vòng SG, từ vùng ven tới trung tâm SG hoa lệ. Cảm nhận đầu tiên, trời SG buổi sáng đẹp, mát mẻ dễ chịu vô cùng, nhất là miệt An Sương trở ra hướng Củ Chi, sương sớm giăng kín đường về quê ngoại, cứ tưởng như mình đang lang lang ở một miền quê nào đó trong cái đất nước dễ thương, tươi đẹp này. Đã lâu lắm rồi mình mới dậy sớm lúc 4h sáng, phải 17-18 năm rồi Chun nhỉ, cái độ còn học cấp 3 trường Nguyễn Khuyến sáng nào cũng chạy bộ ra sân Phú Thọ đá banh đến trưa mới về đi học, nói đến đây lại nhớ da diết các bạn học cấp 3…
Mới đây Chun có đọc đâu đó bài báo: 10 ĐIỀU NÊN LÀM TRƯỚC KHI CHẾT - Giờ xin bổ sung điều thứ 11: Bạn nào ăn vạ ở SG 15-20-30 năm nên, giả bộ, giả bộ thôi nhé: Một hôm nào đó dậy sớm, thật sớm khoảng 3h-4h sáng và đạp xe ra Củ Chi hay Bình Chánh để cảm nhận một Sài Gòn khác lạ trong mắt ta… Nhưng cái mình muốn nói ở đây không phải là ba cái trò bay bổng, lãng mạn vớ vẩn đó, cái thời đó qua lâu rồi em à, cơm áo gạo tiền nó xoay anh như chong chóng đến nỗi giờ ra đường chờ đèn vàng, đèn đỏ mà canh từng giây em à, mình không chen lấn, xô đẩy chúng nó chạy trước mình thì sao? Mà chen lấn, vội vội vàng vàng để làm gì, người nhà cấp cứu hả? hay ai chết? No, no, đừng hiểu lầm như thế… vội vàng để chạy ra quán nhậu với đồng đội thôi.
Vào đề: Mới sáng sớm mà người ta lăn ra ngoài đường kiếm sống nhiều quá, nếu ai ở miệt Bình Chánh, Nhà Bè có dịp dậy sớm lúc 4-5h sáng sẽ thấy từng đoàn xe 2 bánh, 3 bánh, 4 bánh, 5 bánh gùi, thồ, chở… lỉnh kỉnh, lặc lè hàng hóa, tôm, cá, thịt, rau, củ quả từ hướng Miền Tây về SG, đặc biệt là từ điểm tập kết chợ đầu mối Bình Điền, mới thấy sức sống mãnh liệt đồng thời cũng là tính năng động của người SG. Có những lúc mình phải thốt lên: Trời ơi, giờ này người ta đi đâu ngoài đường mà lắm thế? Ai cũng cắm đầu cắm cổ chạy như thể hôm nay là ngày tận cùng của thế gian, mạnh ai nấy chạy, thỉnh thoảng có vài chú áo xanh, áo vàng lượn lờ lúc quãng vắng, chạnh lòng chợt nhớ câu nói của người xưa: BÒN NƠI KHỐ RÁCH ĐÃI NƠI HỒNG QUẦN.
Còn nhớ ngày mình mở cái quán Ốc Bụi Sài Gòn ngay chân cầu số 7 bờ Kênh Nhiêu Lộc, chính xác là ngày 11/11/2011… lúc ấy cả khu đó chỉ có vợ chồng cô chú khoảng ngoài 60 bán đồ ăn sáng : cơm tấm, bún thịt nướng giá 10.000/phần, cô chú kể thời gian đầu mới bán mỗi ngày bán được khoảng 40-60 phần, sau đó tăng dần, và đến năm 2011 thì trung bình ngày bán 600 - 700 phần/ngày - Qua đây mới thấy được Bài học SỨC MẠNH CỦA HỆ THỐNG BÁN LẺ - SỨC MẠNH ĐÁM ĐÔNG - SỨC MẠNH TRUYỀN MIỆNG (Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ còn đồn xa hơn nữa con ơi !)… Bây giờ sau 2 năm quay lại, cũng cái đoạn bờ kè ngắn củn đó, xuất hiện thêm 5 cái xe đẩy bán cơm tấm sườn bì, bún thịt nướng chưa kể lúc nhúc vô số xe đẩy hay đơn giản là cái bàn cóc và vài cái ghế nhựa (cũng cóc luôn) người ta lăn ra ngoài đường, tràn ra ngoài đường chỉ thiếu nước ngồi ngay giữa đường mà bán mà buôn nữa thôi, ôi thôi thì đủ thứ cơm hàng cháo chợ: Cà phê, cơm, phở, bún riêu, mù quảng, bánh canh, sữa tươi, sữa đậu nành, đậu xanh… hầm bà lằng thập cẩm… có nhà cả vợ chồng tranh thủ chút thời gian buổi sáng ra bán đồ ăn sáng, sau đó họ lại lao vào công việc chính của họ. Nhưng như Chun từng lăn lóc trò chuyện tâm sự với họ thì: Nhìn vậy mà không phải vậy đâu con ơi, đôi khi việc phụ lại nuôi việc chính… Thậm chí như lời bác vợ chồng già đầu hẻm quán Ốc Bụi Sài Gòn : “Nhìn cái xe đẩy với mấy cái bàn cóc vậy chứ nó nuôi 2 thằng con nhà chú thành tài đó con, 1 thằng giờ là BS Khoa ngoại BV Chợ Rẫy, 1 thằng làm cho công ty Nhật ở KCN Biên Hòa đó con. Nghèo thì nghèo cũng phải ráng cho thằng Tèo đi học con ơi…” - Từng lời nói thốt ra là từng đấy lời tự hào của người cha già kham khổ… Đôi khi mình tự hỏi: Ở cái đất nước này, ở cái xứ sở Thiên đường này có bao nhiêu kỹ sư, bác sĩ nhờ những gánh xôi, gánh chè của những ông bố bà mẹ lam lũ mà thành tài…
Chợt đắng lòng khi ngày ngày chứng kiến cảnh: Một đoàn xe đủ thể loại của các ban ngành đoàn thể mà bên công quyền vẫn gọi là PHỐI HỢP LIÊN NGÀNH hùng hổ đi tuần tra, dọn dẹp lòng lề đường, từng bóng áo cam, áo vàng, áo xanh trai tráng, dũng mãnh lao tới, vun vút như con thoi, như tập trận, oai hùng lẫm liệt giằng lấy từng cái bàn cóc, cái ghế cóc của những ông bố, bà mẹ lưng còng, mồ hôi nhễ nhại…Dẫu đôi khi ta tự nhủ, tự bào chữa: LUẬT LÀ LUẬT - KHÔNG BÀN CÃI NHÉ, AI CŨNG DU DI, NHÂN ĐẠO THÌ XÃ HỘI NÀY, ĐẤT NƯỚC NÀY CÒN RA CÁI THỂ THỂ THỐNG GÌ NỮA… Nhưng lòng mình vẫn sắt lại, quặn đau khi chứng kiến những hình ảnh ấy - MẸ ƠI ĐOÁI THƯƠNG XEM NƯỚC VN - Có ai muốn loăn ra ngoài đường dãi nắng dầm mưa mà bươm chãi đâu hả Mẹ?
Không phải đến bây giờ SG này mới có những cảnh đó đâu Chun ơi, SG này bao nhiêu năm nay vẫn thế, người ta làm cũng dữ, nhưng chơi cũng kinh lắm… Làm ra làm, chơi ra chơi là vậy đó. Vẫn biết là thế nhưng em cảm nhận được một điều rất rõ: Kinh tế khó khăn, suy thoái, mọi ngành nghề đều đi xuống thì người ta lăn ra đường mà kiếm sống ngày càng nhiều hơn. Trong số những quán xá đầu đường xó chợ đó, những ngành nghề tưởng chừng chỉ dành cho lao động tay chân, ông bà già, “tầng lớp dưới xã hội” đó lại thấp thoáng bóng dáng của những trí thức đạo mạo một thời không xa, có thể họ đang thất thế, lỡ thời, ẩn mình chờ thời chứ không hẳn họ chọn mấy công việc này làm nghiệp đâu ! Mới ngày hôm qua đây thôi họ vẫn còn là những nhân viên cổ cồn, thậm chí là những ông chủ lớn, nhân viên ngân hàng, chứng khoán, bất động sản, kỹ sư, luật sư… Những ngành nghề thời thượng, quý phái, sang trọng một thời. Mới ngày nào một bước lên xe, xuống kiệu kẻ đón người đưa, có người cầm ô, cầm dù, văn phòng sáng loáng, máy lạnh chạy phà phà, ca ra vát thẳng tắp, ruồi đậu trượt chân té chết mấy sư đoàn rồi… Nhưng biết đâu đây lại là cơ hội trải nghiệm bản thân, tôi luyện bản thân… Lý sự theo kiểu triết lý thì: HOẠN NẠN MỚI BIẾT CHÂN TÌNH - TÌM THẤY CƠ HỘI TRONG KHÓ KHĂN - CÁI KHÓ LÓ CÁI KHÔN hay CÁI KHÓ BÓ CÁI KHÔNG? LỬA THỬ VÀNG GIAN NAN THỬ SỨC… Nhớ năm nào, à chính xác là 2008, đọc báo thấy miêu tả về Khủng khoảng Kinh Tế Thái Lan (sau đó lan ra cả ĐÔNG NAM Á), về những mảnh đời sa cơ thất thế: Tỷ phú đi bán dạo bánh mì ở bến xe, triệu phú về quê trồng lúa, bán báo, đánh giày… Mình thấy thương cho thảm cảnh của họ nhưng cũng nghi nghờ: Chắc bọn nhà báo lại ăn không ngồi rồi bốc phét chứ làm gì có chuyện này? Muốn biết chắc hay không thì nền kinh tế VN chỉ cần duy trì “đà tăng trưởng” như thế này thêm 5 năm nữa thôi thì sẽ biết tay nhau thôi mà, có khó gì đâu một buổi chiều, anh nắm tay em đi giữa trời sương Đà Lạt mộng mơ, em nhỉ? Những người trẻ & cả những người có tuổi, họ đang trách mình hay trách cái xã hội này? Ơ cái thằng này, mày còn nhớ thằng Z, thằng Y, thằng Z nó học chung lớp ĐH với mình không? giờ nó làm TGĐ, Phó TGĐ tập đoàn ALEMANTE RA GỐC ME NGỒI CHỜ rồi đó con, ngồi đó mà than thở, nghe đâu mới tậu căn biệt thự ở Phủ Tây Hồ… Đừng bao giờ ăn vạ tổ quốc. Đừng bao giờ hỏi tổ quốc đã làm gì cho tạ mà hãy hỏi ta đã làm gì cho tổ quốc? Hiểu chửa?
Mời các bạn đón đọc tiếp phần 2: còn tiếp 18 trang - Xin chào và hẹn gặp lại.
