Thợ DMX - BÀI 1: Nghề Thợ Và Cái Thời Máy Còn Biết Nghe Lời
Ông Tám làm nghề sửa tủ lạnh ở quận Bình Thạnh đã 27 năm. Hồi những năm 1990, mỗi khi máy hỏng là cả xóm biết gọi ai. Ông nhìn qua lỗ thông gió, nghe tiếng máy chạy vài giây là đoán ra bệnh. Đồ nghề không nhiều: bộ đồng hồ đo áp suất gas, vài cái cờ lê, một mỏ hàn. Vậy là đủ sống, thậm chí đủ nuôi bốn đứa con ăn học.
“Hồi đó máy móc hiền lắm,” ông Tám nói. “Nó hỏng thì hỏng đúng chỗ. Mình biết chỗ là sửa được.”
Cái “hiền” ông Tám nhắc đến không phải ẩn dụ. Trong suốt ba thập kỷ từ 1970 đến 2000, thị trường điện gia dụng tại Việt Nam và phần lớn thế giới đang phát triển vận hành theo một logic đơn giản: ít hãng, ít model, công nghệ ổn định. Một chiếc tủ lạnh Sanyo đời 1985 và đời 1995 về cơ bản dùng chung nguyên lý, máy nén pittông, gas R12, rơle cơ học. Học một lần, dùng được mười năm. Thợ giỏi là thợ kiên nhẫn và có kinh nghiệm tích lũy, không cần cập nhật liên tục.
Nhưng thế giới đó bắt đầu rạn nứt từ đầu những năm 2000, và vỡ hoàn toàn trong thập kỷ vừa qua.
Số lượng thiết bị điện tử tăng chưa từng thấy.
Theo khảo sát của QandMe năm 2024, tỷ lệ sở hữu tủ lạnh tại các hộ gia đình Việt Nam đã đạt 99%, nồi cơm điện 98%, điện thoại thông minh 98%, máy giặt 91%, điều hòa 77%. Đây không còn là đồ xa xỉ, đây là nhu cầu tối thiểu. Mỗi hộ gia đình Việt Nam hiện chi trung bình 8,4 triệu đồng mỗi năm cho thiết bị gia dụng, theo số liệu từ Tổng cục Thống kê. Nhân với 27 triệu hộ gia đình, con số thị trường lên đến hơn 226.000 tỷ đồng, chỉ riêng tiền mua đồ mới, chưa kể sửa chữa.
Tổng quy mô thị trường điện tử tiêu dùng Việt Nam năm 2024 đạt khoảng 6,07 tỷ USD, theo IMARC Group, và dự kiến tăng lên 9,68 tỷ USD vào năm 2033, tăng trưởng bình quân 4,78% mỗi năm.
Nhiều hãng, nhiều công nghệ, ít thợ hiểu
Vào đầu những năm 2000, thị trường điện gia dụng Việt Nam chủ yếu xoay quanh chưa đến chục thương hiệu lớn: Sanyo, Toshiba, National, Sharp, LG, Samsung. Giờ đây, chỉ riêng phân khúc điều hòa đã có hơn 30 thương hiệu đang bán tại Việt Nam, từ Daikin, Mitsubishi Electric cho đến Gree, Midea, Panasonic, TCL, Carrier, Casper… Mỗi hãng có hàng chục dòng sản phẩm riêng, mỗi dòng có hệ thống lỗi, phụ tùng và phần mềm riêng biệt.
Song song đó, công nghệ biến tần inverter, cảm biến AI, kết nối WiFi, ứng dụng điều khiển từ xa đã biến một chiếc điều hòa đơn giản thành một thiết bị điện tử phức tạp. Sửa nó không còn là “thay tụ, nạp gas”, mà đòi hỏi đọc được mã lỗi từ bo mạch, hiểu firmware, và có thiết bị chẩn đoán chuyên dụng trị giá hàng chục triệu đồng.
Ông Tám vẫn còn làm nghề. Nhưng ông thừa nhận rằng khi gặp máy điều hòa inverter đời mới, ông thường từ chối. “Tôi sửa sai còn tệ hơn không sửa,” ông nói.
Và đó là lúc thị trường dịch vụ sửa chữa điện máy Việt Nam bắt đầu bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới, hỗn loạn hơn, phức tạp hơn, và đang chờ ai đó đủ can đảm để sắp xếp lại…
(Còn tiếp…)
- Mõ chứng -
#nghesuachuadienamy #MWG #DMX #Sanyo #Toshiba #National, #Sharp #LG #Samsung #Daikin #Mitsubishi #Electric #Gree #Midea, #Panasonic #TCL #Carrier #Casper.