BAF
Tổng thống Donald Trump vừa tuyên bố tăng mức thuế quan toàn cầu từ 10% lên 15%, có hiệu lực ngay lập tức từ ngày 21/02/2026 (giờ Mỹ). Quyết định này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ phần lớn chương trình thuế quan thương mại mà ông đã triển khai trước đó, đánh dấu một bước leo thang nhanh chóng trong chính sách bảo hộ thương mại của chính quyền Trump.
Bối cảnh pháp lý và diễn biến nhanh chóng
Vào ngày 20/02/2026, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết với tỷ lệ 6-3 rằng Tổng thống Trump đã vượt quá quyền hạn khi sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA - năm 1977) để áp đặt các mức thuế quan rộng lớn lên hàng nhập khẩu từ nhiều quốc gia. Phán quyết này làm vô hiệu hóa phần lớn các mức thuế cao mà ông đã áp dụng trước đó (bao gồm các mức thuế lên đến hàng chục phần trăm đối với Trung Quốc, Canada, Mexico và nhiều nước khác), dựa trên lý do “tình trạng khẩn cấp quốc gia”. Tòa án khẳng định quyền lực áp thuế thuộc về Quốc hội, không phải tổng thống đơn phương sử dụng luật khẩn cấp.
Chỉ vài giờ sau phán quyết, Trump đã ký sắc lệnh mới, chuyển sang sử dụng Section 122 của Đạo luật Thương mại 1974 – một điều khoản hiếm khi được áp dụng, cho phép tổng thống tạm thời áp thuế tối đa 15% để giải quyết vấn đề cán cân thanh toán quốc tế. Mức thuế ban đầu là 10% trên hầu hết hàng nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 24/02/2026 và chỉ kéo dài tối đa 150 ngày (đến khoảng tháng 7/2026) trừ khi Quốc hội phê chuẩn kéo dài.
Đến ngày 21/02/2026, Trump tiếp tục đăng thông báo trên Truth Social, chỉ trích phán quyết của Tòa án Tối cao là “ridiculous, poorly written, and extraordinarily anti-American” (vô lý, viết kém và cực kỳ chống Mỹ). Ông tuyên bố nâng mức thuế lên mức tối đa cho phép là 15%, áp dụng ngay lập tức (“effective immediately”). Đây là lần đầu tiên Section 122 được sử dụng để áp thuế quan rộng rãi như vậy.
Các miễn trừ và phạm vi áp dụng
Mức thuế 15% áp dụng cho hầu hết hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia (global tariffs), nhưng có một số miễn trừ quan trọng để tránh ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Mỹ:
- Hàng hóa tuân thủ Hiệp định USMCA (từ Canada và Mexico ở một số hạng mục).
- Các mặt hàng thiết yếu: khoáng sản quan trọng, năng lượng, phân bón, một số nông sản (thịt bò, cà chua, cam), dược phẩm, linh kiện điện tử nhất định, ô tô và phụ tùng, sản phẩm hàng không, thông tin (sách, tài liệu).
- Không áp dụng cho hàng hóa đã chịu thuế theo Section 232 (như thép, nhôm).
Các mức thuế khác (như Section 301 với Trung Quốc) vẫn được giữ nguyên và không bị ảnh hưởng bởi phán quyết tòa án.
Tác động kinh tế và rủi ro toàn cầu
Quyết định này ngay lập tức gây xáo trộn trên thị trường tài chính: chỉ số tương lai chứng khoán Mỹ giảm, đồng USD biến động, và các nhà đầu tư lo ngại về lạm phát tăng cao do chi phí nhập khẩu leo thang. Các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu (điện tử, ô tô, hàng tiêu dùng) đối mặt với áp lực chi phí lớn, có thể dẫn đến chuyển hướng sản xuất về nội địa hoặc sang các nước ít bị ảnh hưởng hơn.
Trên bình diện quốc tế, động thái này tạo ra rủi ro địa chính trị và thương mại mới:
- Nhiều quốc gia (EU, Trung Quốc, Canada, Nhật Bản, Úc…) đang cân nhắc đàm phán hoặc biện pháp trả đũa.
- Chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, giá hàng hóa tăng, ảnh hưởng đến lạm phát thế giới.
- Theo ước tính từ các tổ chức như The Budget Lab (Đại học Yale), các mức thuế này có thể thu về hàng trăm tỷ USD cho ngân sách Mỹ, nhưng cũng gây thiệt hại dài hạn: giảm GDP, tăng giá tiêu dùng cho hộ gia đình Mỹ (ước tính khoảng 1.300 USD/năm/hộ trong một số kịch bản).
Tình hình vẫn đang diễn biến nhanh chóng. Trump coi đây là cách để duy trì chính sách thương mại bảo hộ mà không bị tòa án cản trở, nhưng tính tạm thời của Section 122 (chỉ 150 ngày) buộc chính quyền phải tìm cơ chế pháp lý khác (như Section 301) để duy trì lâu dài. Thị trường và các đối tác thương mại đang theo dõi sát sao, với khả năng căng thẳng leo thang trong những ngày tới.
1 Likes
Điểm D2 theo phương pháp đối với BIG. Ai có duyên?
