Cuối tuần có bài viết anh Hồ Quốc Tuấn rất hay, ae đọc để hiểu, tìm cho mình lối đi.
Tăng trưởng 2 con số và suy thoái cho người nghèo
Tuần rồi mình nghe nhiều anh em econ trong nước dự đoán tăng trưởng thì đã đoán ít nhiều tăng trưởng vẫn sẽ cao rồi và mục tiêu 2 con số sẽ không đổi nên mình mới đi đào bới con số tăng trưởng và viết về tăng trưởng cho người nghèo trong bài Đọc Chậm tuần rồi.
Nhiều bạn ở dưới comment có vẻ không tin con số tăng trưởng này, nhưng liệu bạn ở Anh có tin con số tăng trưởng 1% của Anh khi mà nhiều công ty và hàng quán đang đóng cửa. Tương tự, anh em SME ở China chắc không ai tin con số 5% trong bối cảnh thất nghiệp giới trẻ vượt đỉnh lịch sử và tỷ lệ căng thanh khoản thường xuyên của nhiều SME.
Mình lý giải trong bài Đọc Chậm rồi, đây là hiện tượng không chỉ ở một nước như VN, China hay UK, mà là tổng thể trên thế giới, ngay cả số liệu việc làm của Mỹ vừa rồi cũng thể hiện. Từ mấy tháng nay nó giật như option chứ không tăng đều và đẹp nữa.
Tất cả cho thấy chúng ta đang đi vào một giai đoạn khác, đó là tăng trưởng kinh tế dương nhưng mà một bộ phận lớn trong nền kinh tế (1) không đóng góp đáng kể được vào tăng trưởng (2) không được chia phần đáng kể từ tăng trưởng.
Ở các nước như US, UK, đang rõ ràng là nhóm 20% đang dần chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu dùng, đầu tư (2 cấu phần kéo kinh tế Mỹ) và đồng thời chia phần lớn miếng bánh từ tăng trưởng. Nghĩa là tăng trưởng sẽ dần dần phần lớn do nhóm 20% kéo và nhóm 20% cũng chia sạch luôn miếng bánh tăng trưởng.
Ở VN còn thêm một yếu tố nữa, đó là sự phụ thuộc của tăng trưởng vào FDI. Nếu bạn nhìn vào 2 cấu phần chính của tăng trưởng và lực kéo xuất khẩu quý 1, và nếu bạn quan sát số FDI, không khó nhận ra cấu phần đang hút vốn ngoại nhất chính là lực kéo nền kinh tế.
Hơn 70% tăng trưởng xuất khẩu thuộc về họ, và phần tăng trưởng của công nghiệp & xây dựng không thuộc về SME. Trong khu vực dịch vụ, FDI là khu vực có lợi nhuận cao nghĩa là miếng bánh giá trị tăng thêm của thuộc về họ.
Chúng ta đang nói TĂNG TRƯỞNG, là lợi nhuận, là phần giá trị tăng thêm tạo ra.
Số đông trong nền kinh tế bỏ sức, nhưng lợi nhuận của tổ chức họ làm mỏng như lá lúa, vì phần đông dân không làm cho đại tập đoàn tư nhân hay FDI lãi lớn mà làm cho doanh nghiệp gia đình, công ty tư nhân nhỏ. Hoặc bạn làm công nhân cho FDI, nơi mà bạn không nằm trong core headcount chính của tổng công ty ở nước ngoài.
Vì vậy, nhiều người cảm thấy khó khăn trong khi một số bạn liên hệ mình để hỏi về một số cơ hội M&A tiền tấn tại VN lúc này. Họ đang thuộc 2 thế giới.
Và nó chính là nền kinh tế chữ K mà bà con hay nói. Điều bi kịch là, trong chữ K đó, nhiều nước thì phần dân số trong nhóm thu nhập dưới 50% có lẽ đang rơi vào suy thoái và tài chính gia đình đi vào tình thế kiệt quệ tài chính rồi.
Đầu còn lại của chữ K, đang tăng tích lũy tiền gấp mấy lần tăng trưởng bình quân GDP. Ví dụ, capital formation của Mỹ đang tăng x lần so với tăng trưởng 2%.
Trong tương lai, phần capital formation đó cũng sẽ được nhận về phần lợi nhuận 2 con số trên nền tảng tăng capital x lần đó (SP500 average ROE vẫn là tăng trưởng 2 con số). Nghĩa là lợi ích họ nhận được là (x+tăng trưởng 2 con số%)^N.
Nhưng tăng trưởng GDP thực bình quân của Mỹ dự đoán 2%.
Vậy thì nghĩa là số đông dân phải có tăng trưởng thu nhập thực âm thì nó mới bù lại cái số 10% tăng trưởng xx lần kia. Anh em 10% sẽ vào phản đối, tao được xx lần khi nào.
Thế là chúng ta biết số xx lần thật ra đã chủ yếu rơi vào tay 1%.
Một khái niệm mới đang nổi lên là nền kinh tế chữ E. Số dưới 50% suy thoái, số 50-80% sống lây lất + số 90-99% sống tạm, tăng trưởng thực vẫn dương; và số 1% lấy phần tăng trưởng chính.
Và như thế, VN tăng trưởng GDP thực 2 con số, TQ tăng trưởng 5%, US tăng trưởng 2%, và UK tăng trưởng 1%+ đều hợp lý về mặt con số.
Và lời kêu ca của một bộ phận dân cư cũng đúng. Và họ không còn có thể tin vào con số tăng trưởng nữa. Bởi vì không chỉ tăng trưởng không còn dành cho họ, mà suy thoái mới là thứ đang diễn ra với họ.
Đây là hiện tượng chung cho nhiều nước, và xử lý nó nằm ngoài tầm của chuyên gia kinh tế.
Nhưng các chuyên gia kinh tế có thể yêu cầu số liệu break down các cấu phần tăng trưởng chi tiết hơn nữa để vẽ một bức tranh tổng thể cho bà con thấy.
Con số tăng trưởng GDP tổng thể chỉ là tờ giấy gói bức tranh mà thôi.
