Thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng vận động theo một xu hướng đồng nhất.
Có những giai đoạn VN-Index tăng nhưng hàng loạt cổ phiếu vẫn giảm. Ngược lại, khi thị trường điều chỉnh, một số doanh nghiệp vẫn có thể duy trì kết quả kinh doanh tích cực và thu hút dòng tiền.
Điều đó cho thấy một vấn đề ngày càng quan trọng đối với nhà đầu tư: không chỉ nhìn vào thị trường, mà phải nhìn vào từng doanh nghiệp.
Không phải cổ phiếu tăng giá nào cũng là cổ phiếu tốt
Một trong những sai lầm phổ biến của nhà đầu tư là lựa chọn cổ phiếu dựa quá nhiều vào diễn biến giá trong ngắn hạn.
Một cổ phiếu tăng mạnh có thể tiếp tục tăng, nhưng cũng có thể đã phản ánh phần lớn kỳ vọng của thị trường. Ngược lại, một doanh nghiệp chưa được chú ý nhiều đôi khi lại đang bước vào giai đoạn cải thiện lợi nhuận.
Vì vậy, thay vì chỉ đặt câu hỏi:
“Cổ phiếu nào sẽ tăng?”
Nhà đầu tư nên đặt thêm những câu hỏi:
- Doanh thu và lợi nhuận có tăng trưởng thực chất không?
- Biên lợi nhuận đang cải thiện hay suy giảm?
- Doanh nghiệp có dòng tiền tốt không?
- Nợ vay có nằm trong mức kiểm soát?
- Ngành mà doanh nghiệp hoạt động đang ở đầu hay cuối chu kỳ?
- Mức định giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu kỳ vọng?
- Thanh khoản cổ phiếu có phù hợp với chiến lược đầu tư?
Đây là những yếu tố giúp phân biệt một câu chuyện đầu tư với một câu chuyện đầu cơ .
Những nhóm ngành đáng theo dõi
1. Ngân hàng – nền tảng của thị trường
Ngân hàng vẫn là nhóm ngành có ảnh hưởng lớn đến diễn biến thị trường chứng khoán Việt Nam.
Các yếu tố như tăng trưởng tín dụng, NIM, chất lượng tài sản, chi phí dự phòng và khả năng tăng trưởng CASA có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể giữa từng ngân hàng.
Những cái tên như VCB, BID, TCB, MBB, ACB và VPB có thể được đưa vào danh sách theo dõi tùy theo khẩu vị rủi ro và mức định giá tại từng thời điểm.
Tuy nhiên, không nên chỉ mua vì ngân hàng có vốn hóa lớn. Điều quan trọng hơn là xác định mức tăng trưởng lợi nhuận có tương xứng với mức định giá hay không.
2. Công nghệ – tăng trưởng dài hạn
Nếu ngân hàng đại diện cho nhóm cổ phiếu có vai trò lớn đối với thị trường, công nghệ lại là nhóm được kỳ vọng tạo ra tăng trưởng dài hạn.
FPT là một ví dụ tiêu biểu với các động lực đến từ xuất khẩu phần mềm, chuyển đổi số, dịch vụ công nghệ và xu hướng ứng dụng AI.
Đối với nhóm công nghệ, nhà đầu tư nên quan tâm nhiều hơn đến tốc độ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận từ các thị trường quốc tế và khả năng duy trì biên lợi nhuận.
Đây là nhóm cổ phiếu mà câu chuyện tăng trưởng có thể kéo dài nhiều năm, thay vì chỉ phụ thuộc vào một chu kỳ kinh tế ngắn.
3. Bán lẻ – hưởng lợi khi sức mua phục hồi
Sự cải thiện của thu nhập và tiêu dùng nội địa thường tạo ra tác động trực tiếp đến ngành bán lẻ.
MWG là một trong những cổ phiếu đáng chú ý trong nhóm này. Khả năng phục hồi doanh thu, hiệu quả vận hành chuỗi cửa hàng và cải thiện lợi nhuận là những yếu tố mà nhà đầu tư có thể theo dõi.
Điểm cần lưu ý là bán lẻ thường có sự khác biệt lớn giữa tăng trưởng doanh thu và tăng trưởng lợi nhuận. Một doanh nghiệp mở rộng nhanh chưa chắc tạo ra giá trị nếu chi phí vận hành tăng quá mạnh.
4. Thép – cơ hội từ chu kỳ mới?
Thép là ngành có tính chu kỳ cao.
Khi xây dựng, đầu tư công và bất động sản phục hồi, nhu cầu thép có thể tăng lên. Tuy nhiên, lợi nhuận của doanh nghiệp còn phụ thuộc vào giá nguyên liệu, giá bán, công suất hoạt động và tình hình cạnh tranh.
HPG, HSG, NKG và VGS là những cái tên quen thuộc mà nhà đầu tư có thể theo dõi.
Bên cạnh các doanh nghiệp vốn hóa lớn, thị trường cũng có những doanh nghiệp thép quy mô vừa đang được giao dịch trên sàn.
VLS – CTCP Sản xuất Thép Việt Long là một trong những mã có thể được đưa vào danh sách nghiên cứu khi nhà đầu tư muốn mở rộng phạm vi theo dõi ngành thép.
VLS giao dịch trên UPCoM, qua đó mang đến thêm một lựa chọn để nhà đầu tư tìm hiểu về nhóm doanh nghiệp sản xuất thép quy mô vừa.
Tuy nhiên, với những cổ phiếu có vốn hóa và thanh khoản thấp hơn nhóm dẫn đầu ngành, việc đánh giá cần thận trọng hơn. Các yếu tố như thanh khoản, cơ cấu cổ đông, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng tạo dòng tiền và tính ổn định của lợi nhuận cần được xem xét trước khi đưa ra quyết định.
Nói cách khác, VLS có thể nằm trong watchlist , nhưng việc đưa vào danh mục hay không vẫn cần dựa trên định giá và dữ liệu tài chính tại từng thời điểm.
Logistics – hưởng lợi từ thương mại và hạ tầng
Một câu chuyện khác đáng chú ý là logistics và cảng biển.
Khi hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế tăng trưởng, nhu cầu vận chuyển và khai thác cảng cũng có thể được hưởng lợi.
Các mã như GMD, HAH và VSC là những cái tên thường được nhà đầu tư quan tâm trong nhóm này.
Đây cũng là nhóm ngành có tính chu kỳ, do đó triển vọng lợi nhuận cần được đánh giá cùng với sản lượng hàng hóa, giá cước, công suất khai thác và đầu tư hạ tầng.
Cổ phiếu tốt chưa chắc là khoản đầu tư tốt
Đây có lẽ là nguyên tắc quan trọng nhất.
Một doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh tốt không đồng nghĩa với việc cổ phiếu của doanh nghiệp đó luôn là khoản đầu tư hấp dẫn.
Ví dụ, nếu doanh nghiệp A tăng trưởng lợi nhuận 20% mỗi năm nhưng cổ phiếu đang được thị trường định giá ở mức quá cao, dư địa tăng giá có thể không còn nhiều.
Ngược lại, doanh nghiệp B có tốc độ tăng trưởng thấp hơn nhưng đang được giao dịch ở mức định giá hợp lý, tỷ lệ nợ thấp và dòng tiền ổn định, lại có thể mang đến mức sinh lời/rủi ro hấp dẫn hơn.
Do đó, đầu tư chứng khoán nên được nhìn dưới góc độ:
Chất lượng doanh nghiệp + triển vọng tăng trưởng + định giá + rủi ro.
Thiếu một trong bốn yếu tố này, quyết định đầu tư có thể trở nên thiếu cân bằng.
Một danh sách theo dõi đa dạng sẽ tốt hơn việc chạy theo “mã hot”
Thay vì cố gắng tìm một cổ phiếu có khả năng tăng mạnh nhất, nhà đầu tư có thể xây dựng một danh sách theo dõi gồm nhiều nhóm:
Ngân hàng: VCB, BID, TCB, MBB, ACB, VPB
Công nghệ: FPT
Bán lẻ: MWG
Thép: HPG, HSG, NKG, VGS, VLS
Logistics – cảng biển: GMD, HAH, VSC
Sau đó, việc quan trọng nhất là chờ đợi mức giá phù hợp.
Thị trường luôn tạo ra cơ hội, nhưng không phải lúc nào cũng cần phải hành động ngay lập tức.
Kết luận
Trong một thị trường ngày càng phân hóa, lợi thế không nhất thiết thuộc về nhà đầu tư biết nhiều mã cổ phiếu nhất.
Lợi thế có thể thuộc về người hiểu rõ doanh nghiệp mình đang sở hữu, biết mình đang trả bao nhiêu tiền cho mỗi đồng lợi nhuận và xác định trước mức rủi ro có thể chấp nhận.
Những cổ phiếu vốn hóa lớn như VCB, FPT, MWG hay HPG có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong danh mục theo dõi của thị trường. Trong khi đó, những doanh nghiệp quy mô vừa như VLS cũng có thể trở thành đối tượng nghiên cứu nếu nhà đầu tư muốn tìm kiếm thêm những cơ hội ngoài nhóm cổ phiếu quen thuộc.
Cuối cùng, không phải cổ phiếu được nhắc đến nhiều nhất mới là cổ phiếu đáng quan tâm nhất. Cổ phiếu đáng quan tâm là cổ phiếu mà nhà đầu tư hiểu rõ nhất về doanh nghiệp, định giá và rủi ro của nó.