Iran hân hoan khi nhận được quyền bán dầu trở lại sau hơn 40 năm dưới lệnh cấm vận. Một tháng sau, kịch bản đó đang đi theo hướng ngược lại kỳ vọng: hơn 58 triệu thùng dầu thô của Iran đang trôi nổi trên biển tính đến ngày 1/7, nhưng hơn 90% trong số đó không có điểm đến rõ ràng, theo dữ liệu của Vortexa và Bloomberg.
Các tàu dầu hoặc đang báo cáo trạng thái “chờ lệnh” (for orders), hoặc chỉ định Singapore là cảng tiếp theo — dấu hiệu cho thấy họ có thể tiến hành chuyển dầu tàu sang tàu (ship-to-ship transfer) tại eo biển Malacca mà không có điểm đến cuối cùng. Iran chỉ còn đến giữa tháng 8 để tìm người mua, trước khi cửa sổ miễn cấm vận 60 ngày mà Washington cấp hồi giữa tháng 6 hết hiệu lực.
Không phải vấn đề cấm vận — mà là vấn đề của người mua
Câu chuyện thực sự không nằm ở lệnh cấm vận. Rào cản cốt lõi là nhu cầu — hay đúng hơn, sự thiếu hụt của nó.
Khách mua chính của dầu Iran trước xung đột là các nhà máy lọc dầu độc lập Trung Quốc (teapots). Hiện tại, nhóm này đang vắng mặt. Tốc độ vận hành của các nhà máy này đã rơi xuống mức thấp nhất 9 năm, trong khi các nhà máy lọc dầu nhà nước Trung Quốc cũng đứng ngoài cuộc, với lý do lo ngại về khả năng của ngân hàng trong việc tài trợ các giao dịch.
Iran mở kho dầu — nhưng khách mua lớn nhất thế giới đang đóng cửa nhà máy lọc dầu.
Trung Quốc lộ tốc độ kinh tế thực sự qua lượng dầu không cần
Dữ liệu nhập khẩu dầu của Trung Quốc đang trở thành một trong những chỉ báo đáng tin cậy nhất về sức khỏe kinh tế thực của nước này — chính xác hơn nhiều so với con số GDP chính thức.
Tháng 5/2026, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc giảm xuống còn 33 triệu thùng, tương đương 7,8 triệu thùng/ngày — mức thấp nhất kể từ tháng 10/2017 theo dữ liệu hải quan Trung Quốc được Bloomberg trích dẫn. Con số này thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình ngày của năm ngoái là 11,6 triệu thùng. Nhập khẩu dầu Iran của Trung Quốc riêng trong tháng 6 đã giảm gần một nửa xuống còn khoảng 654.000 thùng/ngày từ mức một tháng trước, theo Kpler.
Các yếu tố cộng hưởng nhau: giá dầu tăng do gián đoạn giao thông vùng Vịnh Ba Tư, biên lợi nhuận lọc dầu sụt giảm do giá trần mà Bắc Kinh áp đặt, và nhu cầu nội địa suy yếu. Đây không phải điều chỉnh kỹ thuật — đây là bức tranh về một nền kinh tế đang chậm lại nhanh hơn nhiều so với những gì con số GDP 5% cho thấy.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: 58 triệu thùng dầu Iran trôi nổi không người mua — thủ phạm không phải lệnh cấm vận