Có một điều khiến tôi ngày càng lo ngại về hiện trạng xã hội: chúng ta dường như đang quá xem nhẹ tương lai của thế hệ trẻ.
Vay tiêu dùng vô tội vạ, đầu tư hoang phí, đầu cơ đẩy giá tài sản lên cao rồi để lại những khoản nợ khổng lồ. Ai đang hưởng lợi hôm nay? Và quan trọng hơn, ai sẽ là người trả giá cho tất cả những gì đã được tiêu trước?
Có phải cuối cùng vẫn là thế hệ trẻ?
Những người sinh ra sau sẽ phải bước vào một xã hội mà giá nhà đã bị đẩy lên quá cao, tài sản đã nằm trong tay những người đi trước, nợ nần đã được tích tụ từ nhiều năm. Họ phải làm việc, đóng thuế, trả lãi cho những khoản nợ mà chính họ không tạo ra. Một phần thành quả lao động của tương lai đang bị lấy ra để thanh toán cho những cuộc vui, những khoản đầu tư sai lầm và sự lãng phí của quá khứ.
Có những người chỉ chăm chăm tìm kiếm lợi ích cho bản thân, tận dụng mọi kẽ hở của quy chuẩn xã hội để hưởng phần hơn mà không quan tâm mình có thực sự tạo ra giá trị tương xứng hay không. Họ có thể hưởng lợi hôm nay, nhưng cái giá của những khoản lợi ích đó lại được âm thầm chuyển sang vai người khác, thậm chí là những người chưa đủ lớn để lên tiếng.
Nhìn lại khoảng chục năm trước, có những phòng ban đáng lẽ chỉ cần 2–3 người để vận hành nhưng thực tế lại có 5–7 người, thậm chí gần 10 người. Nếu bộ máy cần 3 người nhưng phải nuôi 10 người, thì phần chi phí dư thừa đó từ đâu mà ra?
Không phải từ trên trời rơi xuống.
Đó là tiền thuế. Là tiền từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Là mồ hôi, công sức và sức lao động của hàng triệu người dân.
Một xã hội có thể duy trì sự lãng phí trong nhiều năm, có thể vay thêm để bù đắp, có thể in thêm tiền hoặc đẩy nghĩa vụ sang tương lai. Nhưng nguồn lực thực sự không bao giờ tự sinh ra. Mỗi đồng bị tiêu hoang hôm nay đều phải có người trả. Nếu thế hệ hiện tại không trả hết, thì thế hệ sau sẽ phải trả thay.
Và đó mới là điều đáng sợ nhất: một thế hệ hưởng thụ nhưng để lại hóa đơn cho thế hệ kế tiếp.
Những người chỉ biết hưởng, ngoài ra còn gây nợ nần kiếp sau có phải làm trâu làm ngựa để trả hay không, trả có đủ ko? . Ro ràng ta có thể nhìn “quả báo” rõ ràng nhất đã nằm ngay trước mắt: con cháu chúng ta có thể phải làm việc cả đời để trả cho những khoản nợ, những sai lầm và sự lãng phí mà chúng không hề tạo ra.
Chúng ta đang sống hôm nay, nhưng không có quyền tiêu luôn cả tương lai của những người chưa được sinh ra.
