1. Bản chất danh mục “Tự doanh” không chỉ là đầu tư sinh lời
Nhiều nhà đầu tư lầm tưởng rằng mọi cổ phiếu trong danh mục tự doanh đều được mua để tìm kiếm lợi nhuận từ việc tăng giá. Tuy nhiên, thực tế tại các CTCK lớn như HSC, tự doanh có thể dùng để cầm hàng hộ, hedge phái sinh, kinh doanh chứng quyền.
Hedge (Phòng vệ): Cổ phiếu được nắm giữ để đối ứng (hedging) cho các sản phẩm chứng khoán phái sinh hoặc chứng quyền.
Cầm hàng hộ (Custody/Deal): Do có thị phần khách hàng tổ chức nước ngoài lớn, CTCK thường thực hiện nghiệp vụ nắm giữ hộ cổ phiếu cho các quỹ hoặc giải quyết vấn đề “cạn room” margin cho khách hàng.
Hệ quả: Dù cổ phiếu đó (ví dụ FPT) có tăng mạnh, lợi nhuận thực tế chưa chắc thuộc về CTCK mà chỉ là nghiệp vụ kỹ thuật.
2. Bẫy “Đếm cua trong lỗ” và độ trễ thông tin
Nhà đầu tư cá nhân thường nhìn vào danh mục tự doanh tại báo cáo tài chính quý gần nhất rồi so sánh với giá hiện tại để kỳ vọng lợi nhuận đột biến. Sai lầm ở đây là:
Thông tin bị trễ: Báo cáo chỉ là một “tấm ảnh chụp” tại một thời điểm (cuối quý). Trong suốt 3 tháng tiếp theo, đội tự doanh có thể đã bán sạch hoặc thay đổi tỷ trọng mà nhà đầu tư không hề hay biết.
Kỳ vọng sai lệch: Việc kéo giá cổ phiếu CTCK dựa trên sự tăng trưởng của danh mục tự doanh thường mang tính chất đầu cơ ngắn hạn (FOMO) hơn là phản ánh giá trị cốt lõi.
3. Sự tách biệt giữa các phòng ban
Theo quy định của Ủy ban Chứng khoán, các bộ phận (Môi giới, Tự doanh, Phân tích) phải hoạt động độc lập để đảm bảo tính minh bạch. Việc nhà đầu tư suy diễn “đội tự doanh đang gom mã X nên mình phải mua theo” thường là thiếu căn cứ xác thực và dễ dẫn đến quyết định sai lầm.
Bài học rút ra: Đừng nhìn vào danh mục tự doanh để “đoán”. Khi đầu tư vào nhóm ngành Chứng khoán, hãy tập trung vào thị phần môi giới, tăng trưởng cho vay margin và các nghiệp vụ IB (tư vấn doanh nghiệp) thay vì kỳ vọng quá lớn vào việc “đánh đấm” cổ phiếu của chính công ty đó.
