THUA LỖ KHÔNG PHẢI VÌ MUA SAI CỔ PHIẾU MÀ VÌ ĐẶT CHỐT LỜI & CẮT LỖ SAI NGAY TỪ ĐẦU
Trong đầu tư chứng khoán, thắng không khó – giữ được thành quả mới khó.
Và thứ khiến phần lớn nhà đầu tư thất bại không phải là kiến thức, mà là cảm xúc.
1.Cảm xúc – kẻ thù số một của nhà đầu tư
Giá cổ phiếu lên, lòng tham trỗi dậy:
“Thôi giữ thêm chút nữa, biết đâu mai lại tăng?”
Giá cổ phiếu xuống, nỗi sợ tràn tới:
“Thôi bán đi, chứ để nữa lại lỗ thêm.”
Kết quả?
Mua ở đỉnh – bán ở đáy.
Tài khoản “bốc hơi” dần, mà không hiểu vì sao.
2.Bí mật của dân chuyên nghiệp: Lên kế hoạch bán trước khi mua
Nhà đầu tư nghiệp dư thường hỏi: “Mua cổ phiếu nào?”
Còn nhà đầu tư chuyên nghiệp luôn hỏi: “Mua ở đâu, bán ở đâu, cắt lỗ ở đâu?”
Điểm chốt lời và cắt lỗ là hai hàng rào bảo vệ tài khoản:
Một bên giúp giữ lợi nhuận đã có.
Một bên ngăn thua lỗ vượt giới hạn chịu đựng.
Không có hai hàng rào này, bạn sẽ bị thị trường “dắt mũi” –
hết hưng phấn khi tăng, lại hoảng loạn khi giảm.
3.CẮT LỖ – Thua nhỏ để không thua lớn
Thị trường không cần bạn đúng 100%.
Nó chỉ cần bạn đủ kỷ luật để sống sót.
Cắt lỗ là nguyên tắc sinh tồn, không phải thất bại.
Mức cắt lỗ hợp lý: 7–10% so với giá mua.
Ví dụ:
Bạn mua cổ phiếu ở 30.000 đồng,
hãy đặt cắt lỗ ở 27.000–27.900 đồng.
Nếu giá chạm ngưỡng này – bán ngay.
Đừng “hi vọng hồi về bờ”, vì bờ thường… xa hơn bạn nghĩ.
Người giỏi trên thị trường không phải người không sai, mà là người biết sai sớm và dừng lại kịp thời.
4.CHỐT LỜI – Biết đủ để không “tham hóa dại”
Nếu cắt lỗ giúp bạn giữ tiền, thì chốt lời giúp bạn biến lợi nhuận thành tiền thật.
Nhiều nhà đầu tư thấy cổ phiếu tăng, lòng tham nói:
“Thêm chút nữa đi!”
Nhưng thị trường không có “chút nữa”.
Chỉ cần một nhịp quay đầu, lãi thành lỗ trong chớp mắt.
Hãy đặt mức chốt lời trước khi mua – thường từ 20–30%.
Ví dụ:
Mua cổ phiếu ở 25.000 đồng,
đặt chốt lời ở 30.000–32.500 đồng.
Khi giá đạt vùng đó – hành động.
Đừng để thị trường lấy lại thứ bạn đáng lẽ đã bỏ túi.
5.CẮT LỖ + CHỐT LỜI = HỆ MIỄN DỊCH CẢM XÚC
Hai nguyên tắc này không tách rời, mà song hành.
Một chiến lược hoàn chỉnh luôn có:
Điểm cắt lỗ rõ ràng → Giới hạn rủi ro.
Điểm chốt lời hợp lý → Giữ thành quả.
Bạn có thể đặt tỷ lệ Rủi ro/Lợi nhuận = 1:2
Chấp nhận lỗ tối đa 10% để đạt mục tiêu lãi 20%.
Chỉ cần đúng 50% giao dịch, bạn vẫn có lời tổng thể.
Đó là toán học của kỷ luật – nguyên tắc mà dân chuyên nghiệp trên thế giới đều dùng.
6.KỶ LUẬT – CẦU NỐI GIỮA BIẾT VÀ LÀM
Ai cũng biết phải cắt lỗ, nhưng rất ít người đủ kỷ luật để làm.
Giá chạm ngưỡng bán, nhiều người vẫn tự nhủ:
“Thôi để thêm chút, chắc mai hồi.”
Nhưng “chút nữa” đó thường là khoảng cách từ lãi sang lỗ.
Hãy nhớ:
Bảo vệ vốn quan trọng hơn kiếm lợi nhuận.
Lỗ 50% thì cần tăng 100% mới hòa vốn – điều gần như bất khả thi.
Thế nên, hành động đúng lúc quan trọng hơn phán đoán đúng xu hướng.
7.Kết luận – Đầu tư là kỷ luật, không phải cảm xúc
Thị trường sẽ luôn dao động.
Cảm xúc sẽ luôn thử thách bạn.
Nhưng nếu bạn có kế hoạch rõ ràng, và tuân thủ điểm chốt lời – cắt lỗ như một người lính, thì bạn đã thắng 90% nhà đầu tư ngoài kia.
“Nhà đầu tư thành công không phải là người luôn đúng, mà là người biết dừng đúng lúc.”
Cắt lỗ đúng – bạn còn vốn.
Chốt lời đúng – bạn có tiền.
Giữ được kỷ luật – bạn sẽ đi xa.
Thị trường thưởng cho người biết kỷ luật,và trừng phạt người hành động theo cảm xúc.
(N.V.T)
90% NHÀ ĐẦU TƯ MẤT TIỀN VÌ KHÔNG HIỂU NHỮNG BÀI HỌC “XƯƠNG MÁU” NÀY CỦA CHARLIE MUNGER
Charlie Munger rời thế giới tháng 11/2023, để lại một di sản không phải chỉ là tiền bạc hay vị thế trong Berkshire.
Ông để lại khung tư duy đầu tư mà bất kỳ nhà đầu tư nào làm đúng – cũng tiến bộ vượt bậc.
Tư duy của ông sắc sảo, đơn giản, thực tế.
Không màu mè.
Không triết lý khó hiểu.
Chỉ có sự thật – và kỷ luật.
Dưới đây là những “viên ngọc” lớn nhất trong triết lý Munger.
- Lợi nhuận đến từ sự kiên nhẫn – không phải giao dịch dồn dập
Munger không chạy theo biến động.
Không mua – bán liên tục.
Không FOMO.
Ông nói thẳng:
“Phần lớn thời gian hãy ngồi yên. Cơ hội thật sự không đến thường xuyên.”
Ông chỉ xuống tiền khi xác suất rất cao.
Cả cuộc đời, ông hầu như chỉ nắm 3 cổ phiếu: Berkshire – Costco – Daily Journal.
Bài học dành cho bạn:
Đừng cố kiếm tiền mỗi ngày.
Hãy cố kiếm đúng cơ hội mỗi năm.
- Mua doanh nghiệp tốt – với giá hợp lý
Munger không thích cổ phiếu “rẻ nhìn cho vui”.
Ông thích doanh nghiệp:
Mô hình kinh doanh rõ ràng
Lợi thế cạnh tranh bền vững
Khả năng tăng trưởng dài hạn
Quản trị tốt
Ông nói:
“Mua công ty tuyệt vời với giá hợp lý luôn thắng mua công ty trung bình với giá rẻ.”
Ví dụ VN30 dễ thấy:
FPT – tăng trưởng ổn định, minh bạch, bền vững.
Không phải lúc nào cũng rẻ.
Nhưng ai giữ dài đều thắng.
- Cơ hội lớn hiếm – hãy bỏ qua 95% ý tưởng trung bình
Munger theo phong cách đầu tư tập trung.
Tức là:
Loại bỏ hầu hết ý tưởng
Chỉ giữ những cơ hội thật sự vượt trội
Khi đã chắc – đặt cược mạnh
Đầu tư không phải gom 20–30 mã cho “đa dạng hóa”.
Đầu tư là biết nói KHÔNG với những thứ trung bình.
Bạn không cần 50 cơ hội mỗi năm.
Bạn chỉ cần 1–2 cơ hội thật sự ngon.
- Đạo đức là tài sản – doanh nghiệp tốt phải minh bạch
Một câu nói của Munger rất đáng suy ngẫm:
“Đạo đức tệ sẽ luôn quay lại đòi nợ.”
Ông và Buffett không chỉ đọc báo cáo tài chính.
Họ “đọc” luôn:
Văn hóa doanh nghiệp
Hành vi lãnh đạo
Cách đối xử với khách hàng
Mức độ minh bạch.
Một doanh nghiệp tốt, dù có sai lầm, vẫn đứng vững.
Một doanh nghiệp xấu, dù báo cáo đẹp, cuối cùng cũng sụp.
Ví dụ VN30:
VNM, VCB – giá trị bền vững vì mô hình thật – văn hóa thật – lãnh đạo thật.
- Tư duy đơn giản – hành động kỷ luật
Triết lý của Munger không hoa mỹ:
Nghĩ đúng
Hiểu rõ
Hành động kỷ luật
Không cảm xúc
Không chạy theo người khác
Ông tin rằng:
“Lãi kép chỉ dành cho người đủ kiên nhẫn để chờ nó phát huy sức mạnh.”
Bạn không cần giỏi hơn thiên hạ.
Bạn chỉ cần kỷ luật hơn.
Charlie Munger không dạy làm giàu nhanh.
Ông dạy làm giàu bền.
Chọn doanh nghiệp tốt
Chờ giá hợp lý
Nắm giữ dài hạn
Tập trung vào cơ hội lớn
Giữ chuẩn mực đạo đức
Đơn giản.
Nhưng rất khó.
Và chính vì khó – nên chỉ số ít thành công.
Hãy bắt đầu loại bỏ cổ phiếu trung bình.
Hãy giữ doanh nghiệp tốt.
Hãy để thời gian làm phần còn lại.
Đó là tinh thần Munger.
Và đó cũng là con đường chắc chắn để bạn tiến xa trong hành trình đầu tư.
(N.V.T)
Nói đến đầu tư, nhiều người sẽ nghĩ đến ngay Warren Buffett, Peter Lynch, George Soros, Jack Bogle, Jim Simons hay nhiều cái tên nổi tiếng khác. Những người này là tay chuyên, và còn đầu tư bằng tiền của người khác.
Nhưng ANNE SCHEIBER là một câu chuyện khác.
ANNE SCHEIBER sinh năm 1893 trong một gia đình có tới chín người con. Cuộc sống thời trẻ của bà chẳng hề hào nhoáng. Sau khi cha qua đời và mất sạch tiền tiết kiệm của gia đình vào những khoản đầu tư bất động sản tồi tệ, cô bé Anne đã phải bắt đầu đi làm kế toán khi mới 15 tuổi. Cuối cùng, bà cũng tiết kiệm đủ tiền để trang trải việc học đại học và tốt nghiệp với tấm bằng luật. Thế nhưng, thế giới công sở lại không hề tử tế với bà.
Là một phụ nữ Do Thái trong những năm 1920 và 1930, Anne phải đối mặt với sự phân biệt đối xử gay gắt. Dù làm việc chăm chỉ với tư cách là kiểm toán viên tại Cục Thuế Nội vụ (IRS) trong hơn 20 năm, bà chưa bao giờ được thăng chức. Mức lương hàng năm cao nhất của bà chỉ dừng lại ở con số 3.150 USD – không hẳn là kiểu thu nhập khiến người ta liên tưởng đến một “triệu phú tương lai”.
Khi nghỉ hưu vào năm 1944, Anne có khoảng 5.000 đến 10.000 USD tiền tiết kiệm.
Hầu hết mọi người sẽ dùng số tiền đó để tận hưởng tuổi già an nhàn, nhưng Anne thì sao? Bà đã có những kế hoạch lớn lao hơn.
Trong quá trình kiểm toán tờ khai thuế của những người giàu có, Anne đã rút ra một quan sát quan trọng:
-người giàu sở hữu cổ phiếu.
-Không phải bất kỳ loại cổ phiếu nào, mà là cổ phần của những công ty trả cổ tức đều đặn và tăng trưởng.
Được truyền cảm hứng từ nhận thức này, bà quyết định bắt đầu đầu tư.
Chiến lược của Anne đơn giản nhưng vô cùng thông minh: bà tập trung mua cổ phần của những thương hiệu mạnh, dễ nhận biết với lợi nhuận đáng tin cậy.
Danh mục đầu tư của bà bao gồm các gã khổng lồ như Coca-Cola (KO), PepsiCo (PEP) và Bristol-Myers Squibb (BMY). Bà đọc báo cáo thường niên với con mắt tỉ mỉ như khi còn làm việc tại IRS, phân tích tài chính của từng công ty như một chuyên gia dày dạn kinh nghiệm.
Vũ khí bí mật của bà là gì?
Sự kiên nhẫn.
Anne không bao giờ bán cổ phiếu của mình.
Không bán trong thị trường gấu năm 1973–74. Không bán trong đợt sụp đổ năm 1987. Không bao giờ. Điều này giúp bà tránh được các khoản thuế và phí không cần thiết, cho phép các khoản đầu tư của mình sinh lời kép (lãi chồng lãi) qua nhiều thập kỷ.
Sự tiết kiệm của Anne đã trở thành huyền thoại. Bà sống trong một căn hộ nhỏ bị khống chế giá thuê ở Manhattan. Bà không lái xe hay sở hữu ô tô, thay vào đó ưu tiên sử dụng phương tiện công cộng. Quần áo của bà rất đơn giản, thường được mua vào dịp giảm giá. Mặc dù tích lũy được hàng triệu đô la, Anne vẫn sống như thể bà vẫn đang nhận mức lương ở IRS, tiết kiệm và đầu tư từng đồng xu có thể. Luật sư của bà từng ước tính rằng bà đã tiết kiệm tới 80% thu nhập của mình.
Công ty môi giới của Anne đã bị phá sản trong những năm 1930, quét sạch các khoản đầu tư ban đầu của bà. Trải nghiệm này đã dạy bà tầm quan trọng của sự đa dạng hóa và khả năng phục hồi. Bà đã đứng dậy, bắt đầu lại từ đầu và xây dựng danh mục đầu tư mà cuối cùng đã biến bà thành một triệu phú sở hữu khối tài sản khổng lồ.
Đến khi qua đời vào năm 1995, danh mục đầu tư của Anne đã chi trả tới 750.000 USD cổ tức mỗi năm. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, con số đó tương đương khoảng 1,5 triệu USD ngày nay. Các khoản đầu tư của bà vào các công ty như Abbott Laboratories, Coca-Cola và PepsiCo đã mang lại thành quả đặc biệt xứng đáng.
Những công ty này không chỉ sống sót qua các thời kỳ kinh tế biến động mà còn phát triển mạnh mẽ, liên tục tăng cổ tức năm này qua năm khác. Anne đã tái đầu tư từng đô la, tận dụng sức mạnh của tăng trưởng kép để xây dựng cơ nghiệp của mình.
Dù sống khiêm tốn, Anne đã có những kế hoạch lớn cho khối tài sản của mình.
Bà để lại toàn bộ gia tài — 22 triệu USD — cho Đại học Yeshiva ở New York.
Số tiền này được dành riêng cho các quỹ học bổng, đặc biệt là dành cho phụ nữ, nhằm đảm bảo rằng những người khác có thể theo đuổi giáo dục và các cơ hội mà chính Anne đã từng bị từ chối.
Câu chuyện của Anne Scheiber là một minh chứng cho sức mạnh của kỷ luật, sự kiên nhẫn và cuộc chơi dài hạn.
Bà không có công việc lương cao, không có bằng cấp hào nhoáng, cũng không có người cố vấn ở Wall Street.
Những gì bà có là sự quyết tâm, lối sống tiết kiệm và sự khôn ngoan để để các khoản đầu tư làm việc cho mình theo thời gian.
Câu chuyện của Anne không chỉ là một câu chuyện từ nghèo khó trở nên giàu sang.
Đó là một bài học bậc thầy về đầu tư kỷ luật, sự tiết kiệm và tư duy dài hạn.
Dưới đây là những bài học rút ra:
1.Đầu tư vào những công ty chất lượng cao:
Anne tập trung vào những doanh nghiệp đầu ngành với thương hiệu mạnh và lợi nhuận ổn định (Coca-Cola, PepsiCo…).
2.Đừng bao giờ đánh giá thấp sức mạnh của cổ tức:
Cổ tức cung cấp cho Anne nguồn thu nhập ổn định và là nhiên liệu cho hiệu ứng lãi kép.
3.Kiên định với lộ trình:
Thị trường có lúc lên lúc xuống, nhưng Anne không bán tháo trong hoảng loạn. Sự kiên nhẫn không lay chuyển của bà đã được đền đáp.
4.Tái đầu tư cổ tức:
Bằng cách tái đầu tư cổ tức, bà đã để danh mục của mình tăng trưởng theo cấp số nhân.
5.Giảm thiểu thuế và phí:
Anne hiếm khi bán cổ phiếu, nhờ đó tránh được thuế thu nhập vốn và phí môi giới.
6.Sống dưới mức thu nhập:
Sự tiết kiệm cho phép Anne đầu tư phần lớn thu nhập, biến số tiền tiết kiệm khiêm tốn thành một gia tài.
7.Sống có ích:
Di sản của Anne không chỉ là tài chính mà còn là sự sẻ chia. Quỹ học bổng của bà tiếp tục giúp đỡ nhiều sinh viên theo đuổi ước mơ của mình.
Nhưng đó là Anne sống ở Mỹ.
Ở Việt nam muốn học theo Anne thiệt là khó.
Vì sao vậy ???
(V.Đ.T)
Cách Mark Minervini xác định nền giá để săn siêu cổ phiếu:
(1) Chỉ mua ở nền giá 1-2-3
(2) Tuyệt đối tránh xa nền giá: 4-5
Hãy hình dung chu kỳ giá cổ phiếu như một hành trình leo núi. Bạn bắt đầu ở đồng bằng, leo lên đỉnh rồi lại quay về. Trong chặng leo (giai đoạn 2 – tăng giá), sẽ có những “cao nguyên nhỏ” - nơi nghỉ ngơi lấy sức trước khi leo tiếp.
Trên thị trường, đó chính là những nền giá – giai đoạn cổ phiếu tạm nghỉ sau khi tăng mạnh. Áp lực chốt lời khiến giá điều chỉnh nhẹ, nhưng nếu xu hướng tăng vẫn khỏe, lực mua từ tổ chức sẽ nhanh chóng trở lại, đẩy giá bứt phá sang một nền mới.
Theo Mark Minervini, một cổ phiếu mạnh thường hình thành từ 3–5 nền giá trong suốt giai đoạn 2:
-Nền 1 và nền 2: Thời điểm “vàng” để đón đầu xu hướng.
-Nền 3: Vẫn có thể mua, nhưng xác suất thành công bắt đầu giảm.
-Nền 4 và nền 5: Xu hướng đã quá hiển nhiên, rủi ro thất bại cao.
Tuy vậy, đôi khi vẫn có cú “thổi bùng lần cuối” bằng một đợt tăng dốc đứng – đỉnh cao trào (climax top) - trước khi bước vào giai đoạn phân phối.
Việc “đếm nền giá” không giúp bạn biết chính xác đỉnh hay đáy, nhưng đây là công cụ cực kỳ hữu ích để xác định cổ phiếu đang ở đâu trong chu kỳ tăng giá.
Khi kết hợp nó với phân tích hành động giá, khối lượng giao dịch và yếu tố cơ bản, nhà đầu tư sẽ có cái nhìn toàn diện hơn về khả năng cổ phiếu chuẩn bị bước vào giai đoạn phân phối.
Phương pháp “đếm nền giá” được giới thiệu đến Mark Minervini từ nhiều năm trước bởi William O’Neil và David Ryan - một trong những học trò xuất sắc và cũng là người bạn thân thiết của William O’Neil.
Đây là một trong những công cụ đơn giản nhưng hiệu quả nhất để đánh giá vị thế của cổ phiếu trong chu kỳ tăng giá.
(Happylive)
GIÁ TRỊ CỦA TIỀN RẢNH RỖI
Tiền không mua được tự do. Nhưng thiếu tiền thì chắc chắn mất tự do.
Phần lớn những quyết định làm đời mình rối lên không đến từ những lựa chọn lớn, mà đến từ những lựa chọn nhỏ nhưng bị làm trong trạng thái vội. Vội đổi việc vì thấy mệt. Vội đầu tư vì sợ trễ chuyến. Vội mua sắm vì thấy mình đang tụt lại. Và vội vay tiền vì nghĩ rằng “có lẽ mình sẽ xoay được”.
Điểm chung của tất cả những chữ “vội” đó là: nó luôn xuất hiện khi ta đang thiếu một thứ rất cụ thể – không phải tiền, mà là khoảng trống để suy nghĩ.
Khi một người có đủ khoảng trống, họ có thể đứng yên. Có thể chờ. Có thể quan sát. Có thể từ chối. Và chính khả năng đứng yên đó mới là thứ hiếm. Bởi trong một thế giới mà mọi thứ đều thúc – thuật toán thúc, xã hội thúc, bạn bè thúc, mạng xã hội thúc – thì việc không bị cuốn đi đã là một dạng năng lực.
Nhiều người nghĩ tiền chỉ có ý nghĩa khi nó biến thành thứ gì đó: một món đồ, một trải nghiệm, một danh xưng. Nhưng thực ra tiền ở dạng “chưa biến thành gì” mới là lúc nó mạnh nhất. Vì ở trạng thái đó, nó là quyền lực mềm: quyền không phải quyết vội, quyền không phải nhận mọi thứ, quyền được đợi thứ tốt hơn.
Người có tiền chưa chắc tự do. Nhưng người đang gánh nợ thì gần như chắc chắn không tự do. Không phải vì họ nghèo, mà vì thời gian của họ đã bị đặt trước. Mỗi tháng đều có một đoạn đời phải nộp. Và khi đời đã bị chia lô như vậy, thì mọi quyết định khác đều trở thành phụ.
Bạn có thể muốn nghỉ việc – nhưng nếu nghỉ là không trả nổi nợ, thì đó không còn là lựa chọn nữa, mà là mạo hiểm. Bạn có thể muốn đầu tư – nhưng nếu đầu tư mà sai là sập, thì đó không còn là đầu tư, mà là đánh bạc. Bạn có thể muốn chờ – nhưng nếu không chờ được, thì mọi “cơ hội” đều bị ép phải đúng ngay lần đầu. Và đó là một kiểu rủi ro rất đắt.
Thứ nguy hiểm nhất của nợ không nằm ở lãi suất, mà nằm ở tâm thế mà nó tạo ra. Nó làm con người ta gấp. Gấp khiến ta nhìn ngắn. Nhìn ngắn khiến ta chọn nhanh. Chọn nhanh thì dễ sai. Và khi sai mà không có đệm, thì mỗi sai lầm đều trở thành vết thương lớn.
Ngược lại, một người có chút tiền để yên – dù không nhiều – thường có một lợi thế rất kỳ lạ: họ không cần mọi thứ phải đúng ngay. Họ có thể thử nhỏ. Họ có thể sai nhẹ. Họ có thể lùi lại một nhịp khi thấy không ổn. Và chính khả năng đi chậm đó lại làm xác suất đi đúng cao hơn.
Chúng ta thường sợ mình “chưa có”, nhưng thứ làm đời bế tắc hiếm khi là chưa có đồ, chưa có vị trí, chưa có danh xưng. Thứ làm đời bế tắc thường là không còn chỗ để thở.
Tiền mặt, ở dạng thô nhất của nó, chính là không gian thở được cất giữ.
Nó không phải để khoe. Không phải để hơn ai. Không phải để làm giàu nhanh. Nó là phần đời chưa bị sử dụng trước. Là những ngày mai chưa bị bán đi. Là khả năng nói “không” mà không phải xin lỗi.
Và nếu phải diễn đạt nó bằng một hình ảnh, thì mỗi đồng bạn giữ lại được không phải là một đồng bạn mất cơ hội tiêu, mà là một viên gạch bạn đang âm thầm xây dưới chân mình – để đến một lúc nào đó, khi cần nhảy cao, bạn không phải nhảy từ mặt đất.
Vì rốt cuộc, thứ quyết định bạn đi được bao xa không phải là bạn chạy nhanh cỡ nào trong một đoạn, mà là bạn có đủ nền để không kiệt sức giữa đường hay không.
(TLHDd)
Less is More…
Khi mới bước vào thị trường, ai cũng đi tìm một bí mật nào đó thật phức tạp. Một hệ thống chỉ báo thần thánh. Một mô hình giá kỳ bí. Một công thức được cất giấu đâu đó chỉ dành cho những người “ngộ đạo”. Người mới thường tin rằng để thành công thì cần một thứ gì đó đặc biệt, khác biệt và khó nắm bắt.
Thế rồi khi họ đọc được những lời khuyên của những trader huyền thoại, những con người đã trải qua hàng chục năm với đủ thắng thua, họ lại thấy hụt hẫng. Vì những lời khuyên ấy… quá đơn giản.
Paul Tudor Jones nói: “Quy tắc số 1: đừng để mất tiền. Quy tắc số 2: Đừng quên quy tắc số một.”
Jesse Livermore nhắc: “Đừng bao giờ tranh cãi với thị trường. Thị trường luôn đúng.”
Ed Seykota thì dặn: “Xu hướng là bạn của bạn, cho đến khi nó kết thúc.”
George Soros lại nhấn mạnh: “Không quan trọng bạn đúng hay sai, điều quan trọng là khi bạn đúng thì bạn kiếm được bao nhiêu, và khi bạn sai thì bạn mất bao nhiêu.”
Nghe thì hiển nhiên.
Đọc thì như những câu châm ngôn ngắn gọn.
Và chính sự đơn giản ấy khiến người mới thường bỏ ngoài tai.
Nghe Paul nói, thì người mới nghĩ: “Tôi thì mất tiền làm sao được, tôi sẽ nhanh chóng giàu có thôi, ngồi search xem mua xe gì, mua nhà ở đâu luôn”
Nghe Livermore nói, người mới nghĩ: “Tôi giỏi hơn thị trường, tôi biết thừa thị trường sẽ đi về đâu, tôi đánh đòn bẩy x20 x50, sợ gì”
Nghe Ed Seykota dặn, người mới nghĩ: “Xu hướng thì tôi biết rồi, nhưng tôi giỏi lắm, tôi đánh ngược xu hướng cho nó nhiều tiền.”
Nghe Soros nói, người mới nghĩ: “Cần gì quan tâm xem mất bao nhiêu, mỗi lệnh tôi all-in ăn to là được rồi”
Nhưng thị trường thì vẫn luôn như vậy, nó sẽ dạy bạn bài học mà bạn chắc chắn phải học nếu muốn tiến bộ. Để đến khi tài khoản của bạn bốc hơi 50%, bạn mới hiểu thế nào là “đừng để mất tiền”.
Khi bạn cãi lại xu hướng vì nghĩ mình thông minh hơn thị trường, bạn mới thấm câu “thị trường luôn đúng, xu hướng là bạn”.
Khi bạn gồng lỗ chỉ vì cái tôi muốn lúc nào cũng đúng, bạn mới thấy rằng “quản trị rủi ro” là yếu tố sống còn.
Những lời khuyên đơn giản, nhưng nó không hề dễ làm với tất cả mọi người.
Cắt lỗ thì anh cũng nghĩ mình làm được, nhưng khi đối diện với lệnh âm quá lớn, tim bạn đập nhanh hơn, rồi bạn tự an ủi: “Nó sẽ quay đầu thôi”, và càng ngày khoản lỗ đó càng phình to ra chỉ vì bạn muốn tranh cãi đúng sai với thị trường.
Đi theo xu hướng nghe thì đơn giản, nhưng khi xu hướng đang chạy mà bạn đứng ngoài, sự sốt ruột sẽ đẩy bạn vào lệnh muộn, rồi chính bạn lại là người mua đỉnh.
Những nguyên tắc đơn giản ấy va chạm trực tiếp với bản năng con người: lòng tham, nỗi sợ và cái tôi.
Chính vì vậy, nó đơn giản để hiểu, nhưng cực khó để làm.
Người mới thường nghĩ: “Nếu nó đơn giản vậy thì đâu có ai thất bại.”
Nhưng thực tế, chính những điều đơn giản mới là chướng ngại thật sự. Vì muốn làm được, bạn phải vượt qua chính mình.
Ai mà muốn mất tiền cơ chứ, nhưng để thực sự giữ được vốn, đó là cả một nghệ thuật của sự kỷ luật, sự khiêm tốn và nhẫn nại.
Cũng như Warren Buffett từng nói: “Hãy sợ hãi khi người khác tham lam, và tham lam khi người khác sợ hãi.”
Nghe thì đơn giản, nhưng để làm được, bạn phải đủ trải nghiệm để nhận ra rằng thị trường luôn xoay quanh cảm xúc đám đông. Chỉ khi bạn đã từng bị cuốn theo FOMO, rồi trả giá đắt, bạn mới biết cách đứng ngoài và chờ đến lúc cơ hội thật sự xuất hiện.
Nghề này không quan tâm bạn đọc bao nhiêu sách, hay biết bao nhiêu chỉ báo.
Quan trọng là bạn có sống sót đủ lâu để nhận ra những bài học và rút kinh nghiệm cho chính mình.
Đơn giản nhưng khó làm:
Giữ vốn, kỷ luật, đi theo xu hướng, quản lý rủi ro.
Những lời khuyên ấy, với người mới, nghe như những câu khẩu hiệu. Nhưng với những người đã tồn tại đủ lâu, chúng là những nguyên tắc sống còn, là nền tảng để tồn tại và tạo ra lợi nhuận bền vững.
(A.N)
NÊN ĐẦU TƯ DÀI HẠN HAY LƯỚT SÓNG?
SAI NHẤT LÀ KHÔNG BIẾT MÌNH THUỘC KIỂU NÀO
Đây là câu hỏi rất quen:
“Nên đầu tư dài hạn hay lướt sóng?”
Nhưng đa số đang hỏi để tìm câu trả lời đúng.
Trong khi câu trả lời đúng nhất là: Dài hạn hay Lướt sóng có phù hợp với mình không?
Đầu tư dài hạn:
Kiếm tiền từ giá trị doanh nghiệp
Cần kiên nhẫn
Ít giao dịch
Ít stress (có vẻ ít stresss thôi chứ nhiều lúc nhìn giá đi ngang hoặc sụt trong khi toàn thiên hạ chạy ầm ầm thỉ khó giữ ko stresss)
Nhưng đổi lại:
Không phải lúc nào cũng thấy tiền về ngay
Phải chịu được những giai đoạn đi ngang rất lâu
Lướt sóng:
Kiếm tiền từ biến động giá
Giao dịch nhiều
Phải bám sát thị trường
Áp lực tâm lý cao
Đổi lại:
Có thể thấy kết quả nhanh
Nhưng sai vài nhịp là trả học phí ngay
Lấy ví dụ rất thực tế.
Một người mua FPT:
Hiểu mô hình kinh doanh
Chấp nhận nắm giữ lâu
Không bị ảnh hưởng bởi vài quý khó khăn→ Họ đi theo con đường dài hạn.
Một người khác mua FPT:
Canh nhịp kỹ thuật
Mua – bán trong vài tuần
Giá không chạy là thoát → Họ đang lướt sóng.
Vấn đề không nằm ở chiến lược.
Vấn đề nằm ở con người thực hiện.
Người:
Không có thời gian
Không chịu được áp lực
Không thích nhìn bảng điện cả ngày → Lướt sóng sẽ rất mệt.
Người:
Thiếu kiên nhẫn
Muốn tiền về nhanh
Không chịu được cổ phiếu đi ngang
→ Đầu tư dài hạn cũng không dễ.
Một sai lầm rất phổ biến:
Nói đầu tư dài hạn nhưng hành động như lướt sóng.
Mua hôm nay.
Giá đỏ vài phiên là lo lắng.
Đó không phải dài hạn.
Trước khi chọn con đường, hãy tự hỏi:
“Tôi có thời gian theo dõi thị trường mỗi ngày không?
Tôi chịu được mức biến động bao nhiêu?
Tôi muốn kiếm tiền từ giá hay từ giá trị?”
Trả lời được ba câu đó, bạn sẽ không còn phân vân.
Không có chiến lược tốt nhất.
Chỉ có chiến lược phù hợp nhất với bạn.
(N.V.T)
ĐỘT KIM
Nếu bỗng dưng ta có 20 tỷ từ trên trời rơi xuống…
Đừng trách, đừng cười, hãy “thương” những người bỗng dưng phải cầm một cục tiền lớn từ trên trời rơi xuống.
Năm 2018, mình hay qua chỗ văn phòng của cậu em cũng hay chơi. Lúc đó mỗi anh em có một văn phòng khởi nghiệp nhỏ. Mình ở ngõ 21 Lê Đức Thọ, còn của cậu em thì ở góc Võ Chí Công, gần dốc Bưởi. Bẵng một dạo thấy cậu ấy ít lên văn phòng mà uống trà ở ngay tầng một văn phòng. Uống mấy lần đầu không để ý, sau mới quan sát, tò mò và cậu em cũng kể thêm. Gia đình cậu là một gia đình nông dân, trước nhà ở trong ngõ, đến khi mở đường Võ Chí Công thì ra mặt đường. Mặt tiền phải đến gần 40 mét. Ở Hà Nội hay trên khắp đất nước mình, chuyện mở đường được đền bù rồi ra mặt đường không hề lạ. Nhất là đất ông cha để lại thời xưa, có nhà lên đến cả nghìn m2. Như năm ngoái giữa Ba Đình vẫn có nhà bán gần 800m2 đất.
Trở lại, nhà bố mẹ cậu vừa ra mặt tiền đường Võ Chí Công, lại vừa lô góc, lại được đền bù hơn 20 tỷ.
Có rất nhiều gia đình, khi bỗng dưng có hàng chục tỷ “rơi” xuống nhà, không vui vẻ như người ngoài tưởng. Vui nhất có lẽ mấy bà hàng xóm ưa tán, họ có câu chuyện bàn ra kể vào.
Còn bên trong nhiều gia đình bỗng dưng có tiền (hiện tượng “đột kim”) là rất nhiều rắc rối.
Ông muốn cho con trai gần hết, bà muốn chia đều cho cả con gái. Ông muốn đập đi xây lại cái nhà to nhất xóm, con muốn xin tiền mua cái chung cư chuyển ra ở riêng cho cháu chắt có không gian.
Đứa thì muốn xin tiền mở cái quán, đứa thì muốn xin tiền đi xuất khẩu lao động kiếm đồng vốn tự thân.
Muôn vàn cái phát sinh, từ đó mà ông bà cãi cọ, cha con mâu thuẫn, mẹ con hục hặc, anh em bất đồng. Tất cả đều phát sinh, đều có vẻ có lý, kể từ khi có tiền. Được đền bù, được thừa kế, hay bỗng dưng bán đi một cái nhà mua từ ngày xửa ngày xưa.
Mình đã ngồi thủ thỉ với câụ rằng: em phải thông cảm cho bố mẹ em. Bỗng dưng 70 tuổi phải cầm trong tay số tiền mà cả đời chưa bao giờ nghĩ đến. Nên bối rối là phải.
Em cũng quên đi chuyện ông bà sẽ cho em bao nhiêu đi. Tất nhiên anh biết em cũng không quan trọng chuyện đó lắm, song hãy thể hiện cho ông bà biết rằng thứ con quan trọng nhất là bố mẹ khỏe mạnh, vui vẻ và chúng con cảm nhận được niềm vui gia đình như xưa.
Và mình động viên bạn gánh vác vai trò người hoá giải rắc rối này bằng cách trò chuyện với riêng từng người: bố, mẹ, vợ chồng anh em trai, chị em gái và cả với vợ mình. Để mọi người giữ lấy cái quan trọng hơn là nền nếp gia đình, không để 20 tỷ kia làm méo mó.
Một trường hợp đột kim khác là vợ chồng ông bà bán trà đá mà mình hay ngồi lê la những lúc dẫn khách đến xem đất. Ngày đó, ông trạc tuổi bố mình bây giờ, ngoài 60. Và hàng ngày vẫn chạy xe ôm. Khi không có khách thì phụ quán trà đá với vợ.
Ngay phía sau quán trà là quán phở bò của vợ chồng cậu con trai trưởng. Kế bên là tiệm sửa xe máy của con trai thứ.
Thực sự mình ngạc nhiên vì rất nhiều người được đền bù, có tiền tỷ, nhà lại ra mặt đường cho thuê được nên chỉ chăm chăm ăn chơi chứ đâu có chăm làm.
Nhà ông bà có 4 tầng cho thuê văn phòng, mỗi tháng được khoảng hơn 30 triệu. Nghe ông kể tiền cho thuê ông bà giữ, và cho các cháu học. Còn hai vợ chồng hai đứa con thì có hai cái quán, tự làm tự ăn.
Mình không chỉ ngạc nhiên mà còn cảm phục. Một người nông dân phải rất thông thái mới tổ chức được một cách hợp lý đến tự nhiên như vậy.
Cha còn còm cõi đi xe ôm, mẹ nhặt từng cốc nước 1-2 nghìn đồng lẻ thì các con tự nhiên sẽ khó mà phá tiền. Khéo hai anh con trai cũng chả được đụng đến tiền được đền bù đất.
Cha mẹ chồng thế, thì con dâu cũng chả dám đòi hỏi. Có nghề, có ki-ốt kinh doanh rồi, thì chỉ có cách là chịu khó cày như người nông dân say mê gieo hạt cấy trồng mà thôi.
Ở quanh vành đai 3, mình biết rất nhiều làng được đền bù tiền tỷ, thậm chí hàng chục tỷ trong quá trình đô thị hóa. Và cũng ở đó nhiều tệ nạn trổ ra. Tiền dễ đến, dễ đi. Ở lại chỉ còn những xác xơ, khi người dân không còn đất, còn ruộng, xe nhà còn lại chút ít cũng đi tong do tiêu xài hoang phí.
Như đã nói, con người ta không tự tay kiếm ra, mà bỗng dưng có một số tiền lớn trong một khoảng thời gian ngắn, rất dễ bối rối và nảy sinh nhiều bất cập, dẫn đến nhiều hệ lụy.
Hôm qua mình xem một phim ngắn, cặp vợ chồng nhặt ve chai sau khi nhặt được vali tiền (toàn đô-la) đã nghỉ việc, lấy tiền tiết kiệm tiêu xài (do chưa dám đi đổi đô ra tiền). Rồi chửi mấy người trước đây cho mình làm Osin part-time, chửi người cho mình thức ăn, cha mẹ với em út thì đòi chia tiền.
Cuộc sống thường nhật đang hạnh phúc bỗng nhiên biến mất. Lúc nào cũng lo lắng, căng thẳng và mâu thuẫn giữa vợ chồng về cách xử lý đống tiền đô kia.
Cuối cùng, anh chồng quyết định trả cái vali tiền cho 2 người đang đi tìm.
Và người ta chỉ lấy vali còn không lấy đống tiền. Hoá ra đó là mớ tiền giả, đạo cụ làm phim. Người ta tìm vì cần cái vali cũ cho hạp cảnh mà thôi. Chứ không phải tìm tiền đánh rơi trong vali.
Tiền, nhiều khi là giả, còn gia đình thì rất thật. Song tiền có ma lực ghê gớm. Nếu không có nội công thâm hậu, con người khó cầm được tiền. Nó vừa nóng lại vừa lạnh.
Nóng vì khiến người cầm tim đập nhanh vì lo lắng. Lạnh vì nhiều khi khiến người cầm vì cám dỗ, lòng tham mà trở nên tàn nhẫn.
Nên, như trong bản lời dạy của Cha, mà mình rất thích hồi học cấp 2, có câu: đừng bao giờ để ai biết trong ví con có bao nhiêu tiền.
Rộng ra, chúng ta, nếu bỗng nhiên có nhiều tiền rơi xuống, hãy cứ bình tâm, bình thản. Đừng để tiền khiến chúng ta loạn lên, và để nó làm méo mó những giá trị tốt đẹp của gia đình, dòng tộc và làng xóm.
(Đ.D.L)
