Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế châu Á đang đối mặt với áp lực tăng trưởng chậm lại do nhu cầu toàn cầu suy yếu, lãi suất duy trì ở mức cao và những bất ổn địa chính trị kéo dài, kinh tế Việt Nam lại cho thấy khả năng giữ nhịp tăng trưởng tương đối tích cực. Điều này không đến từ một yếu tố đơn lẻ, mà là kết quả của sự cộng hưởng giữa nhiều động lực mang tính cấu trúc.
1. Sản xuất và xuất khẩu: Trụ cột tăng trưởng trong chuỗi cung ứng mới
Sản xuất và xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam. Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, đặc biệt ở các ngành điện tử, linh kiện, dệt may và chế biến – chế tạo.
Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi các trung tâm sản xuất truyền thống không chỉ là câu chuyện ngắn hạn, mà mang tính cấu trúc dài hạn. Trong bối cảnh đó, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế: chi phí lao động cạnh tranh, lực lượng lao động trẻ, vị trí địa lý thuận lợi và môi trường đầu tư ngày càng cải thiện. Dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực sản xuất vẫn được duy trì, cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng trung hạn của nền kinh tế.
Quan trọng hơn, xuất khẩu của Việt Nam không chỉ phục hồi về quy mô, mà còn dần cải thiện về chất lượng. Tỷ trọng các mặt hàng có giá trị gia tăng cao tăng lên, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào các ngành thâm dụng lao động truyền thống. Đây là yếu tố then chốt giúp xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò là động lực tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ là động lực theo chu kỳ.
2. Tiêu dùng nội địa: Bộ đệm quan trọng cho tăng trưởng
Khác với nhiều nền kinh tế phụ thuộc lớn vào cầu bên ngoài, Việt Nam có lợi thế đáng kể từ thị trường nội địa với quy mô dân số lớn và cơ cấu dân số tương đối trẻ. Trong những năm gần đây, vai trò của tiêu dùng nội địa ngày càng trở nên rõ nét hơn trong việc hỗ trợ tăng trưởng.
Thu nhập của người dân từng bước cải thiện, cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch và các ngành dịch vụ, đã tạo nền tảng cho cầu tiêu dùng trong nước. Khi môi trường bên ngoài trở nên kém thuận lợi, tiêu dùng nội địa đóng vai trò như một “bộ đệm”, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ sự suy giảm của thương mại toàn cầu.
Điểm đáng chú ý là tiêu dùng nội địa không chỉ tăng về quy mô, mà còn đa dạng hơn về cơ cấu. Nhu cầu đối với dịch vụ, trải nghiệm và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao ngày càng tăng, phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và mức sống. Điều này mở ra dư địa tăng trưởng mới cho nhiều lĩnh vực, từ bán lẻ, dịch vụ tài chính đến du lịch và kinh tế số.
3. Ổn định vĩ mô và khả năng thích ứng: Nền tảng cho tăng trưởng bền vững
Bên cạnh hai động lực mang tính “động cơ” là sản xuất và tiêu dùng, yếu tố nền tảng giúp kinh tế Việt Nam giữ được nhịp tăng trưởng chính là khả năng ổn định vĩ mô và thích ứng với các cú sốc bên ngoài.
Trong bối cảnh môi trường toàn cầu biến động mạnh, việc duy trì sự cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và hỗ trợ tăng trưởng là một bài toán không dễ. Việt Nam đã cho thấy nỗ lực giữ ổn định các cân đối lớn của nền kinh tế, đồng thời áp dụng các chính sách điều hành linh hoạt để tránh những cú sốc lan rộng.
Sự ổn định này không chỉ giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, mà còn tạo điều kiện để các động lực tăng trưởng khác phát huy hiệu quả. Một môi trường vĩ mô ổn định là điều kiện cần để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, người dân gia tăng tiêu dùng và dòng vốn đầu tư dài hạn tiếp tục ở lại.
Kết luận: Từ tăng trưởng nhanh đến tăng trưởng bền vững
Khi ba động lực sản xuất – tiêu dùng – ổn định vĩ mô cùng vận hành, kinh tế Việt Nam không chỉ đạt được tốc độ tăng trưởng tích cực, mà còn cho thấy một cấu trúc phát triển tương đối cân bằng. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với những giai đoạn tăng trưởng dựa quá nhiều vào một động lực đơn lẻ.
Nếu các động lực này tiếp tục được duy trì và củng cố, năm 2026 có thể trở thành một giai đoạn đầy triển vọng, nơi kinh tế Việt Nam không chỉ tăng trưởng về lượng, mà còn tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng bền vững về chất.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn phía trước vẫn còn đó: liệu Việt Nam có thể chuyển hóa những lợi thế hiện tại thành nền tảng tăng trưởng dài hạn, trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt hay không?
Đây sẽ là phép thử quan trọng đối với kinh tế Việt Nam trong chu kỳ phát triển tiếp theo.