Để đánh giá tiến trình hướng tới AGI (Trí tuệ nhân tạo tổng hợp), ngành công nghệ hiện nay thường áp dụng hệ thống phân loại 5 cấp độ AI do OpenAI đề xuất vào giữa năm 2024. Hệ thống này giúp định hình rõ ràng vị trí hiện tại của các tập đoàn lớn như Google, OpenAI hay Anthropic đang ở đâu trên con đường chinh phục AGI.
Dưới đây là chi tiết 5 cấp độ phát triển của AI:
- Cấp độ 1: Chatbots (Trình hội thoại)
-
Đặc điểm: AI có khả năng tương tác bằng ngôn ngữ tự nhiên một cách trôi chảy, trả lời câu hỏi, dịch thuật và viết văn bản.
-
Trạng thái hiện tại: Đã đạt được. Đây chính là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) quen thuộc hiện nay như Gemini, ChatGPT, hay Claude.
- Cấp độ 2: Reasoners (Hệ thống lý luận)
-
Đặc điểm: AI bắt đầu có khả năng tư duy logic, giải các bài toán phức tạp, lập trình chuyên sâu và thực hiện các lập luận đa bước (multi-step reasoning) ở trình độ tương đương một người có bằng tiến sĩ (nhưng chưa có công cụ thực hiện trực tiếp).
-
Trạng thái hiện tại: Đang ở giai đoạn này. Các bước tiến gần đây của các ông lớn công nghệ (như các dòng mô hình tư duy sâu, suy luận toán học và code) cho thấy ngành công nghiệp AI đang khai thác rất mạnh cấp độ 2.
- Cấp độ 3: Agents (Hệ thống đại lý/hành vi)
-
Đặc điểm: AI không chỉ dừng lại ở việc suy nghĩ hay trả lời, mà có thể tự chủ hành động. Chúng có thể tự lên kế hoạch, tương tác với các môi trường, phần mềm, ứng dụng khác nhau để hoàn thành một chuỗi công việc kéo dài nhiều ngày thay cho con người (ví dụ: tự nghiên cứu thị trường, viết báo cáo, rồi gửi email cho đối tác).
-
Trạng thái hiện tại: Giai đoạn chuyển giao. Như đã thấy tại hội nghị Google I/O 2026 với các tính năng trợ lý hành vi, hay các nâng cấp “Agent” của các nền tảng khác, thế giới đang bắt đầu bước những ngón chân đầu tiên vào cấp độ này.
- Cấp độ 4: Innovators (Hệ thống đổi mới/sáng tạo)
-
Đặc điểm: AI có khả năng tự nghiên cứu, hỗ trợ con người phát minh ra các lý thuyết khoa học mới, sáng chế công nghệ mới hoặc phát triển các phương thuốc điều trị bệnh mà trước đây nhân loại chưa từng biết đến.
-
Trạng thái hiện tại: Tương lai gần. Mặc dù các mô hình như AlphaFold của Google DeepMind đã hỗ trợ rất lớn trong việc dự đoán cấu trúc protein, nhưng việc một AI tự chủ hoàn toàn trong vai trò nhà phát minh độc lập vẫn là mục tiêu của những năm tới.
- Cấp độ 5: Organizations (Hệ thống tổ chức)
Đặc điểm: Đây là cấp độ cao nhất – AGI toàn diện hoặc Siêu trí tuệ (ASI). Ở cấp độ này, AI có thể thay thế và tự vận hành hoàn toàn các tổ chức, doanh nghiệp hoặc hệ thống phức tạp, tự tối ưu hóa quy trình làm việc phối hợp giữa hàng loạt AI khác nhau mà không cần sự can thiệp của con người.
Trạng thái hiện tại: Tầm nhìn dài hạn.
Nhận định chung: Hiện tại, cuộc đua của các ông lớn công nghệ như Google, OpenAI chủ yếu nằm ở việc tối ưu hóa Cấp độ 2 (Reasoners) và thương mại hóa Cấp độ 3 (Agents). Việc đạt đến Cấp độ 5 vẫn cần thêm thời gian nghiên cứu và giải quyết các bài toán về năng lượng, phần cứng cũng như an toàn AI. Cổ phiếu FPT hiện nằm trong vóng xoáy này tuy có tác động tiêu cực do cạnh tranh từ AI nhưng quá trình phát triển sẽ phát huy nhiều nhu cầu để công ty phát triển mạnh và tham gia chuổi cung ứng AI toàn cầu.