Khi cuộc chiến Mỹ-Iran tái leo thang và Hormuz một lần nữa trở thành điểm nóng, thị trường phản xạ tức thì vào dầu. Nhưng câu chuyện thực sự phức tạp hơn nhiều: Trung Đông không chỉ là nguồn năng lượng toàn cầu — đây còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng phân bón, nhôm billet, lưu huỳnh và helium. Bốn hàng hóa này đang chịu áp lực gián đoạn ngày càng nghiêm trọng, với hậu quả kéo dài từ cánh đồng lúa mì Brazil đến nhà máy chip Đài Loan.
Phân bón — khi chiến tranh đe dọa an ninh lương thực của thế giới
Vùng Vịnh Ba Tư là nơi đặt trụ sở của ba trong số các nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới: Qatar Fertiliser Co., Fertiglobe và Saudi Basic Industries Corp. (SABIC). Eo biển Hormuz là “động mạch chủ” vận chuyển toàn bộ sản lượng của họ đến các nền nông nghiệp lớn trên thế giới.
Đây không phải là thời điểm tốt để chuỗi cung ứng này bị gián đoạn.
Khi xung đột bùng phát, Ấn Độ — nhà nhập khẩu ure lớn nhất thế giới — đã phải trả gần gấp đôi giá trước chiến tranh để đảm bảo nguồn cung. Lần này, lịch nông nghiệp đang chuyển sang Nam bán cầu, đặt Brazil — thị trường phân bón quan trọng hàng đầu — vào vị thế đặc biệt dễ tổn thương trước bất kỳ gián đoạn nào.
Giá ure tại New Orleans — mốc tham chiếu toàn cầu — đã tăng 6,2% trong 7 ngày tính đến ngày 10/7, mức tăng tuần mạnh nhất trong hơn ba tháng.
Eo biển Hormuz bị đóng không chỉ ngăn dầu chảy. Nó ngăn cả lúa mì lên cây.
Điểm đáng lo hơn lần trước: trong đợt đầu tiên, các tàu bị mắc kẹt đóng vai trò “kho nổi” tạm thời. Lần này, các chủ tàu đã đủ thận trọng để tránh xa khu vực — không chỉ đe dọa xuất khẩu mà còn đe dọa cả sản xuất, khi nguyên liệu đầu vào cho nhà máy không thể tiếp cận.
Lưu huỳnh — mắt xích ẩn giữa nông nghiệp và khai khoáng
Ít được biết đến hơn nhưng quan trọng không kém: các nhà sản xuất dầu khí Trung Đông còn cung cấp một lượng lớn lưu huỳnh toàn cầu — nguyên liệu thiết yếu để sản xuất phân lân (phosphate).
Thiếu hụt lưu huỳnh từ Hormuz đã buộc các nhà máy phân bón ở Brazil, Mỹ và Morocco phải cắt giảm hoạt động. Mosaic — một trong những công ty phân bón lớn nhất thế giới — đã phải tạm dừng một phần sản xuất tại Brazil do khủng hoảng lưu huỳnh.
Nhưng tác động không chỉ dừng lại ở nông nghiệp. Axit sulfuric — dẫn xuất quan trọng của lưu huỳnh — là thành phần thiết yếu trong một số quy trình chiết xuất đồng và niken. Giá leo thang đã tạo ra cuộc đấu giá khốc liệt giữa ngành nông nghiệp và khai khoáng cho cùng một nguồn cung hạn chế.
Gần đây, một số lô hàng lưu huỳnh từ Trung Đông đã đến được Ấn Độ, giúp “giảm bớt phần tệ nhất,” theo Maria Mosquera, biên tập viên phụ trách lưu huỳnh tại Argus Media. Nhưng kể từ tuần trước, tàu qua Hormuz đã lại gần như dừng hẳn.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: Căng thẳng eo biển Hormuz đe dọa nguồn cung hàng hóa, không chỉ riêng dầu mỏ!