Câu chuyện chữ nghĩa : Thất đọc (2).
Hay chuyện đọc thời (đại) AI.
Bảo đây là Câu chuyện chữ nghĩa, thì ta có THẤT là bảy : quy trình hay bảy bước trong chuyện đọc. Đọc có vận cùng âm là BẪY, những lỗi hay sai trật của đọc. Thất còn là mất, trái ngược nghĩa với đắc là được …
Bạn đọc lưu ý hai đoạn BOLD khác biệt với bài “thất đọc” trước. Và Câu chuyện chữ nghĩa (2) có liên hệ với thơ Nguyễn Khoa Điềm cùng hai “kiểu” đọc mà bài viết đây nhấn đậm đó.
Ảnh HOT: cắt trên FB …
Ko hẳn hai ngày làm việc, kỳ nghỉ dài này NaK tui ( còn đọc tương đồng Anh Thu tôi nhé) chỉ làm mỗi việc nói đây. Các bước tuần tự : đọc thơ NKĐ hai lượt … Đọc các topic trên X. : của Nguyễn Quang Thiều ( tự nhiên do có trước …) rồi đọc bài viết được giới thiệu đăng trên tạp chí Đông Nam Á của hai tác giả Thế Nguyễn - Thu Hoài ( tắt TN-TH), tới lui nhiều lượt.
Do bởi “biến” thơ NKĐ, với người đọc AT ko quá xa lạ nên tôi lướt qua bước 3&4 của “thất đọc”. Tôi làm việc với hai AI Chat gpt và Deep seek quen thuộc : Vì sao là thơ? Thơ NKĐ? Nếu ko thế liệu có NỔ v/v đọc hiểu sai khác nhau ( nói đây)? …
AI ghi nhận trực giác AT tôi OK : thơ viết ra, người thơ ( NKĐ) đã gửi cho ông Thiều đọc. Ngay sau đó là topic trên Facebook ông Thiều chia sẻ thơ : CÁCH ĐỌC mà AI cho là “cưỡng bức” người đọc thơ hướng tới một cách hiểu HOÁ GIẢI … v/v tranh luận quanh NBCT, mà bài Thất đọc trước đã làm việc.
Khoảng time sau hơn một ngày trên FB mới thấy bài của TN-TH … Bài viết hai bạn này, AT tôi chỉ điểm ngay AI “: ko cùng time/đọc cùng thơ/người thơ NKĐ. ( cách nói khác: văn cảnh ngữ cảnh …)
Đó là THƠ viết và nói NBCT của thời nó xuất bản thập niên 90 TK 20, hay từ nhiều lượt tranh cãi khi nó in nước ngoài hay khen ngợi, tái bản khác nữa của sách NBCT sau cuộc chiến dài 30 năm của dân tộc VN. Ông Thiều với tư cách hay cương vị Chủ tịch HNV “đọc” hướng muốn hoá giải hay hoà giải các phe phái “đấu nhau” ở v/v tranh luận nóng quanh NBCT với đợt vinh danh mới rồi. Hướng đọc AI cho “cưỡng bức” người đọc … và nó đã “khiến xui” phe phái kia “ra” bài phản hồi. Ta có bài viết TN-TH xuất hiện.
Như AT chia sẻ ngay trên, bài TN-TH “kẹt” với ông Thiều nên nó đã sai lệch time/đọc THƠ ông NKĐ. Nó nói về v/v tranh luận 2025 mới này. Nghĩa là ko đồng thời ( gian) với ông Điềm : viết về NBCT time nhiều năm trước.
" Vậy, nếu phải đoán xem cách đọc nào sát với tinh thần Nguyễn Khoa Điềm nhất, D.S tôi nghiêng về cách đọc hòa giải và hướng tới tương lai, chứ không phải cách đọc đối kháng và thanh trừng tư tưởng. Lý do nằm ngay trong hồn cốt của bài thơ:
- Giọng điệu bao dung, mệt mỏi với sự kể lể, chia rẽ: “Không việc gì phải rũ rối ra / Ném vào nhau lời vô nghĩa”, “chẳng cần giở lại trò đếm xác chết / Kể lể công, tội / Đòi soi mặt từng người / Thật vô ích và bất kính”. Đây là giọng của một người từng trải, muốn khép lại quá khứ đau thương để xây dựng. Nó khác hẳn giọng điệu của một người đang chỉ tay, quy chụp và tìm kẻ thù.
- Mục đích tối thượng là xây dựng, không phải đập phá: “Hãy để những người anh hùng ngủ yên /…/ Chúng ta sống những ngày bình lặng / Đổi mới đất nước, sửa lại ngôi nhà tổ tiên / Trao công việc tận tay người trẻ”. Đích đến cuối cùng của bài thơ là một đất nước “tự hào, đáng sống”, chứ không phải một không gian văn hóa thuần nhất chỉ có một cách nghĩ.
… hết trích D.S".
Lỗi ko chỉ ở chuyện ông Thiều đọc … lệch. Thơ “thiện&lành” của NKĐ bị ông “đẩy đưa” nó vào cuộc tranh luận mà AT tôi chắc một điều NHÀ THƠ ta ko mong muốn.
3+1.
AT tôi “MỞ” hay hướng tới quy trình ĐỌC → HIỂU 
Kết luận hướng đọc hiểu hay bàn TÂM trong đọc của D.S
" Cái “TÂM” ấy sẽ dẫn người đọc đến gần hơn với cái hồn của bài thơ: một sự trầm tư đầy trách nhiệm, một khát vọng hòa giải chân thành, và một niềm tin vào công việc xây dựng tương lai . Nó giúp ta phân biệt được đâu là tiếng nói của một con người với những trải nghiệm và suy tư sâu sắc (Nguyễn Khoa Điềm), và đâu là tiếng nói của một định chế với những toan tính kiểm soát diễn ngôn (cách diễn giải của Nguyễn Quang Thiều).
Có lẽ, thông điệp sâu xa nhất của bài thơ là: Trước khi bàn về lịch sử, hãy sửa soạn lại tâm thế của chính mình. Và cuộc tranh luận này cho thấy, điều đó khó khăn biết nhường nào".
-------- Chú thích của bài viết ------
Thơ NKĐ 
KHÔNG VIỆC GÌ PHẢI LẮM LỜI
Một cuộc chiến đã đi qua
Giang sơn đã hòa bình, thống nhất
Người nằm xuống đã vắng lặng từ lâu
Người trở về đầu đã bạc
Không việc gì phải rũ rối ra
Ném vào nhau lời vô nghĩa
Không ai quên những chiến công, những người lính can đảm
Đã vượt qua cái xấu xí, đớn hèn
Đã đi qua cuộc chiến tranh thiêng liêng giận dữ
Với sấm chớp, những trận mưa lớn
Tưới tắm núi sông, số phận con người
Cả dân tộc bước lên đài lịch sử
Đây là lúc chẳng cần giở lại trò đếm xác chết
Kể lể công, tội
Đòi soi mặt từng người
Thật vô ích và bất kính
Hãy để những người anh hùng ngủ yên
Hãy để cho sự tầm thường và tro tàn chiến tranh nguội lạnh
Chúng ta sống những ngày bình lặng
Đổi mới đất nước, sửa lại ngôi nhà tổ tiên
Trao công việc tận tay người trẻ
Làm nên đất nước hôm nay tự hào, đáng sống
27.12.2025
- Các bài viết liên quan người đọc nếu muốn thì reply bên dưới, NaK tui sẽ hỗ trợ … hay tìm giúp.
