Diễn biến leo thang giữa Mỹ và Israel với Iran đang làm gia tăng rủi ro địa chính trị tại Trung Đông. Các động thái quân sự cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ các bên, làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Trọng tâm của thị trường hiện nay là Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu thế giới. Lịch sử cho thấy, mỗi khi khu vực này biến động, giá dầu phản ứng rất mạnh, kéo theo biến động đáng kể của thị trường chứng khoán toàn cầu.
Hiện tại, một số tàu đã tạm dừng hoặc điều chỉnh lộ trình qua khu vực này. Giá dầu dự kiến sẽ biến động mạnh trong ít nhất 1 tháng tới.
Kịch bản có thể xảy ra
Dựa trên diễn biến hiện tại, có thể chia thành ba kịch bản:
- Kịch bản 1 (35%) : Xung đột diễn ra ngắn hạn và kết thúc sớm.
- Kịch bản 2 (45%) : Kéo dài 4–6 tuần, giá dầu biến động mạnh nhưng vẫn trong kiểm soát.
- Kịch bản 3 (20%) : Leo thang ngoài tầm kiểm soát, lan rộng khu vực.
Quan điểm hiện tại nghiêng về kịch bản kéo dài 4–6 tuần, khó trở thành một cuộc chiến dài hạn như chiến sự Ukraina.
Tác động tới giá dầu
Trong ngắn hạn, dầu Brent có thể tiến sát hoặc vượt mốc 100 USD/thùng nếu căng thẳng leo thang. Tuy nhiên:
- OPEC+ vẫn có khả năng điều chỉnh sản lượng để ổn định thị trường.
- Biến động hiện tại mang tính địa chính trị nhiều hơn là mất cân đối cung – cầu dài hạn.
Tác động theo nhóm ngành
Dầu khí: Nhóm hưởng lợi trực tiếp nếu giá dầu duy trì ở mức cao. Phù hợp cho chiến lược trading ngắn hạn theo diễn biến giá dầu.
Hàng không - Tác động tiêu cực rõ rệt:
- Giá nhiên liệu tăng gây áp lực chi phí.
- Nguy cơ hủy/chậm chuyến trong 1–2 tuần tới.
- Các đường bay quốc tế chịu ảnh hưởng rõ hơn.
Vận tải biển
Phân hóa theo lĩnh vực:
- Vận tải dầu khí: Tương đối tích cực do liên quan trực tiếp đến vận chuyển xăng dầu, một số cổ phiếu vận tải biển có thể hưởng lợi tâm lý, đặc biệt các mã chưa tăng nhiều như PVT, VTO.
- Cảng biển: Không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ câu chuyện Mỹ – Iran. Động lực chính vẫn là tăng giá dịch vụ, sản lượng thương mại và yếu tố nội tại doanh nghiệp.
Phân bón và vàng
- Phân bón: Thường phản ứng tích cực khi chiến sự xảy ra do biến động nguồn cung nguyên liệu.
- Vàng (PNJ): Giá vàng đang tiệm cận vùng đỉnh, hỗ trợ nhóm doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc đá quý.
→ Nhà đầu tư không tham gia nhóm dầu khí có thể cân nhắc nhóm vàng và phân bón như lựa chọn thay thế phòng thủ.
Ngoài ra, Nhóm lương thực – thực phẩm (FMC, PAN) cũng có thể đóng vai trò phòng thủ trong bối cảnh bất ổn.
Tác động tới Việt Nam
Tình hình chiến sự chưa có ảnh hưởng trực diện đến thị trường Việt Nam. Việt Nam lo ngại những biến động gần mình hơn là biến động Trung Đông. Yếu tố quan trọng cần theo dõi là giá dầu, bởi đây là biến số ảnh hưởng tới lạm phát, chi phí vận tải và tâm lý thị trường.