Chiến tranh Iran đã làm được điều mà không có chiến lược kinh doanh nào làm được trong 20 năm: biến ngành lọc dầu — vốn đang trên đường biến mất khỏi danh mục của các tập đoàn dầu mỏ phương Tây — thành động cơ lợi nhuận lớn nhất một thập kỷ.
Từ $12 đến $42 trong ba quý: biên lợi nhuận chưa từng thấy
Chỉ số margin lọc dầu của BP — thước đo lợi nhuận tiêu chuẩn ngành — đi từ $12/thùng (Q2/2025) lên $17/thùng (Q1/2026), rồi nhảy vọt lên $30/thùng (Q2/2026) và đang trung bình $42/thùng cho đến nay trong Q3/2026.
Kết quả thực tế:
- Exxon: lợi nhuận downstream $5,5 tỷ trong Q2 — mạnh nhất từ 2022, được dẫn dắt bởi sản lượng diesel kỷ lục
- Chevron: lợi nhuận downstream $4,9 tỷ — cao nhất thập kỷ này
- Shell: lợi nhuận mảng sản phẩm $2,5 tỷ — cao nhất thập kỷ, với tỷ lệ sử dụng công suất lọc dầu đạt 102%
- TotalEnergies: CEO Patrick Pouyanne gọi kết quả mảng lọc dầu là “đặc biệt xuất sắc”
Nhà máy lọc dầu Mỹ — nước nổi lên như nhà cung cấp nhiên liệu lớn nhất thế giới trong cuộc khủng hoảng — vận hành ở 97% công suất trong tuần tính đến ngày 24/7, cao hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn khoảng 90%.
Chiến tranh để tạo ra tình trạng khan hiếm
Biên lợi nhuận $42/thùng không đến từ công nghệ hay hiệu quả vận hành. Nó đến từ các nhà máy lọc dầu bị bom ở Trung Đông và lệnh cấm xuất khẩu diesel của Nga.
Hai nguồn gián đoạn cùng lúc:
Từ Iran và Trung Đông: Việc đóng cửa Strait of Hormuz nhiều tháng liên tiếp hạn chế nguồn cung dầu thô vào các nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại châu Á. Các cuộc tấn công của Iran vào các cơ sở lọc dầu khắp Trung Đông đẩy biên lợi nhuận gasoline, diesel và jet fuel lên mức kỷ lục. Trung Quốc — dù có kho dự trữ dầu thô khổng lồ — chủ động cắt giảm hoạt động lọc dầu và ngừng xuất khẩu nhiên liệu. Kết hợp lại, các gián đoạn này đã loại khoảng 5 triệu thùng/ngày (khoảng 6%) khỏi sản lượng lọc dầu toàn cầu trước chiến tranh trong Q2. Sản lượng lọc dầu toàn cầu trung bình ~78 triệu bpd — thấp nhất kể từ đáy đại dịch COVID-19 năm 2020 theo IEA.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: Chiến tranh Iran mở ra kỷ nguyên vàng của ngành lọc dầu. Nhưng sẽ không kéo dài mãi.