Cổ phiếu cảng biển: Những “cánh cửa thu tiền” của nền kinh tế xuất khẩu Việt Nam
Có những ngành trên sàn chứng khoán rất dễ tạo cảm xúc: ngân hàng, bất động sản, chứng khoán, công nghệ. Nhưng cũng có những ngành không quá ồn ào, ít được kể bằng những câu chuyện hào nhoáng, dù lại đứng ngay ở vị trí cực kỳ quan trọng của nền kinh tế. Cảng biển – logistics là một ngành như vậy. Nếu Việt Nam là một công xưởng xuất khẩu, thì cảng biển chính là cánh cửa mà gần như mọi dòng hàng đều phải đi qua.
1. Câu chuyện lớn: Việt Nam càng xuất nhập khẩu mạnh, cảng càng có việc làm
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 930,07 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Đây là con số rất đáng chú ý, vì nó cho thấy quy mô thương mại Việt Nam đã lên một mặt bằng mới, không còn là câu chuyện nhỏ lẻ. Khi hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu tăng, nhu cầu xếp dỡ container, vận chuyển, kho bãi, ICD và dịch vụ logistics cũng tăng theo. Đây chính là nền tảng cơ bản cho nhóm cổ phiếu cảng biển.
2. Cảng biển không bán sản phẩm, nhưng thu tiền trên dòng chảy hàng hóa
Điểm hay của ngành cảng biển là doanh nghiệp không cần đoán người tiêu dùng thích mua gì, cũng không trực tiếp sản xuất điện thoại, máy móc, áo quần hay đồ gỗ. Nhưng khi những mặt hàng đó được xuất đi hoặc nguyên liệu được nhập về, chúng đều cần đi qua cảng. Container cập bến tạo phí xếp dỡ, hàng lưu lại tạo phí kho bãi, tàu vào cảng tạo dịch vụ khai thác, còn dòng hàng lớn hơn tạo thêm nhu cầu logistics. Vì vậy, có thể xem cảng biển là một dạng “trạm thu phí” của nền kinh tế xuất khẩu.
3. Ngành đang có dữ liệu thật hỗ trợ, không chỉ là câu chuyện kỳ vọng
Không chỉ kim ngạch xuất nhập khẩu tăng, sản lượng hàng qua cảng cũng đang tăng rõ. Theo số liệu được dẫn từ Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, tổng khối lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng năm 2025 ước đạt khoảng 1,17 tỷ tấn, tăng 12% so với năm trước; riêng container đạt khoảng 34,36 triệu TEU, tăng 11%. Điều này quan trọng vì với doanh nghiệp cảng, sản lượng hàng qua cảng chính là “nguyên liệu đầu vào” cho doanh thu.
4. GMD: Cổ phiếu đầu ngành, câu chuyện của tài sản hạ tầng chất lượng
Trong nhóm cảng biển, GMD – Gemadept là cái tên nổi bật nhất. Điểm mạnh của GMD không chỉ là khai thác cảng, mà là hệ sinh thái cảng – logistics với các tài sản như Nam Hải ICD, Nam Đình Vũ, Dung Quất, Phước Long ICD, Bình Dương Port và cảng nước sâu Gemalink. Với ngành cảng, vị trí tài sản là yếu tố rất quan trọng vì không phải doanh nghiệp nào cũng có thể dễ dàng xây cảng mới ở vị trí chiến lược. Đây là lý do GMD thường được nhìn như cổ phiếu đại diện cho câu chuyện logistics Việt Nam.
5. GMD hấp dẫn ở đâu và cần cẩn trọng điều gì?
Điểm hấp dẫn của GMD là vị thế đầu ngành, tài sản tốt và khả năng hưởng lợi nếu sản lượng hàng qua cảng tiếp tục tăng. Năm 2026, Gemadept thông qua kế hoạch doanh thu 6.500–6.800 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 2.800–3.000 tỷ đồng, cho thấy doanh nghiệp vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng trong bối cảnh ngành cảng còn dư địa mở rộng. Tuy nhiên, rủi ro của GMD là cổ phiếu đã được thị trường nhận diện khá rõ, nên định giá thường không còn quá rẻ. Với những cổ phiếu chất lượng, vấn đề không chỉ là doanh nghiệp tốt hay không, mà là giá mua đã phản ánh bao nhiêu kỳ vọng rồi.
6. HAH: Câu chuyện khác biệt nhờ đội tàu container
Nếu GMD là câu chuyện của cửa cảng, thì HAH – Hải An là câu chuyện của những con tàu. Hải An hoạt động trong khai thác cảng, vận tải container đường biển và logistics theo thông tin doanh nghiệp, HAH hiện sở hữu đội tàu container 18 chiếc, sức chở từ 800 đến 3.500 TEU, tổng sức chở khoảng 29.300 TEU, khai thác trên tuyến nội địa và nội Á. Điều này khiến HAH có độ nhạy cao hơn với chu kỳ vận tải biển. Khi cước vận tải tốt, hiệu quả đội tàu có thể giúp lợi nhuận bật nhanh; nhưng khi cước giảm, áp lực cũng đến rõ hơn.
7. HAH phù hợp với kiểu nhà đầu tư nào?
HAH không nên được nhìn như một cổ phiếu cảng biển ổn định thuần túy, mà nên được xem là cổ phiếu chu kỳ vận tải biển. Quý I/2026, HAH ghi nhận doanh thu khoảng 1.264,96 tỷ đồng, tăng 8,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế được ghi nhận tăng hơn 28% so với cùng kỳ theo báo cáo được công bố. Điểm cần theo dõi với HAH là cước vận tải container, hiệu suất khai thác đội tàu, chi phí tài chính và kế hoạch đầu tư tàu mới. Đây là cổ phiếu có thể hấp dẫn khi chu kỳ thuận lợi, nhưng không phù hợp với nhà đầu tư chỉ thích sự ổn định.
8. VSC: Bài toán khó hơn tại cửa ngõ Hải Phòng
VSC – Viconship là câu chuyện phức tạp hơn. Doanh nghiệp gắn với khu vực Hải Phòng, một trong những cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng của miền Bắc. Điểm hấp dẫn của VSC là vị trí trong một khu vực có nhu cầu logistics lớn nhờ các khu công nghiệp phía Bắc. Nhưng điểm khó là cạnh tranh cảng tại Hải Phòng ngày càng cao, trong khi chi phí tài chính có thể ảnh hưởng mạnh đến lợi nhuận. Quý I/2026, VSC ghi nhận doanh thu 860,57 tỷ đồng, tăng 26,2%, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 69,65 tỷ đồng, giảm 37,4% so với cùng kỳ. Đây là ví dụ rõ cho việc doanh thu tăng chưa chắc lợi nhuận đã tăng.
9. So sánh nhanh ba cổ phiếu
Không nên gom GMD, HAH và VSC vào chung một rổ chỉ vì cùng thuộc nhóm cảng biển – logistics. GMD là cổ phiếu thiên về chất lượng tài sản, vị thế đầu ngành và tăng trưởng tương đối bền. HAH là cổ phiếu nhạy với chu kỳ vận tải biển, có thể bật nhanh khi cước thuận lợi nhưng cũng rủi ro hơn khi chu kỳ xấu đi. VSC là câu chuyện cạnh tranh và cải thiện hiệu quả hoạt động, cần theo dõi kỹ hơn về biên lợi nhuận, nợ vay và chi phí tài chính. Vì vậy, cùng một ngành nhưng ba mã có ba “tính cách đầu tư” khác nhau.
10. Rủi ro không thể bỏ qua
Cảng biển là ngành có triển vọng dài hạn, nhưng không phải cứ ngành tốt là cổ phiếu luôn tăng. Nếu xuất khẩu chậm lại, đơn hàng giảm, cạnh tranh cảng tăng, cước vận tải suy yếu hoặc doanh nghiệp đầu tư mở rộng sai thời điểm, lợi nhuận có thể chịu áp lực. Ngoài ra, các doanh nghiệp trong ngành thường cần vốn lớn cho cảng, tàu, kho bãi và thiết bị xếp dỡ, nên nợ vay và khấu hao là yếu tố cần theo dõi. Với nhóm này, câu hỏi quan trọng không phải chỉ là “ngành có tốt không”, mà là doanh nghiệp nào có vị trí tốt, hiệu quả khai thác tốt và giá cổ phiếu còn đủ hấp dẫn hay không.
11. Kết luận
Nhóm cảng biển hấp dẫn vì đứng ở vị trí rất thật trong nền kinh tế: hàng hóa muốn đi xa đều phải qua cảng. Dữ liệu xuất nhập khẩu và sản lượng hàng qua cảng cho thấy nền tảng ngành vẫn tích cực. Trong nhóm này, GMD phù hợp với câu chuyện đầu ngành và tài sản hạ tầng chất lượng; HAH phù hợp với nhà đầu tư theo được chu kỳ vận tải biển còn VSC là bài toán khó hơn về cạnh tranh và hiệu quả tài chính.
Bài viết chỉ mang tính tham khảo
