Cuộc chiến khoáng sản chiến lược: Phương Tây có phá được thế độc quyền của Trung Quốc?

Vĩ mô
#1

Trong cuộc đua toàn cầu hướng tới tương lai ít carbon, một mặt trận âm thầm nhưng có ý nghĩa quyết định đang dần lộ diện: cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát các vật liệu nền tảng cho xe điện, pin năng lượng mặt trời và tua-bin gió. Trung Quốc hiện đã thiết lập vị thế gần như thống trị tuyệt đối đối với chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược — khoảng 50 nguyên tố kim loại và khoáng vật thiết yếu cho công nghệ xanh cũng như các hệ thống quốc phòng hiện đại. Khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, các quốc gia phương Tây đang vội vã tìm cách thoát khỏi sự phụ thuộc này.

Tính cấp bách của vấn đề leo thang mạnh mẽ vào năm 2025, khi Bắc Kinh bắt đầu siết chặt xuất khẩu đất hiếm nhằm đáp trả các mức thuế thương mại do Tổng thống Donald Trump áp đặt. Động thái này đã biến nỗi lo âm ỉ lâu nay của giới hoạch định chính sách thành hiện thực rõ ràng: quyền kiểm soát khoáng sản chiến lược của Trung Quốc không chỉ là lợi thế kinh tế, mà là một công cụ địa chính trị đầy sức nặng.

[​IMG]

Vị thế áp đảo của Trung Quốc
Sự thống trị của Trung Quốc không hình thành trong ngày một ngày hai. Ngay từ năm 1992, Đặng Tiểu Bình đã sớm nhìn ra tiềm năng chiến lược, với tuyên bố nổi tiếng: “Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm.” Sau đó là hàng chục năm đầu tư quy mô lớn vào các mỏ trong nước và ở nước ngoài, song song với việc xây dựng có hệ thống năng lực tinh luyện và chế biến sâu. Khi năng lực của Trung Quốc ngày càng mở rộng, các doanh nghiệp phương Tây dần rút lui, sẵn sàng chuyển giao những khâu sản xuất phức tạp, tiêu tốn năng lượng và gây ô nhiễm.

Kết quả là một bức tranh mất cân đối đáng báo động. Trung Quốc hiện dẫn đầu sản xuất 20 loại nguyên liệu thô chiến lược. Với dysprosium — nguyên tố đất hiếm then chốt cho ngành chiếu sáng và laser — Trung Quốc kiểm soát 84% sản lượng khai thác và 100% công suất tinh luyện toàn cầu. Quốc gia này cũng thống lĩnh lĩnh vực tinh luyện cobalt và nickel, thông qua các khoản đầu tư quy mô lớn vào mỏ tại Congo và Indonesia. Trong khi đó, Mỹ phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu đối với ít nhất 15 loại khoáng sản chiến lược, với 70% lượng đất hiếm nhập khẩu có nguồn gốc từ Trung Quốc.

[​IMG]

Chi tiết: Cuộc chiến khoáng sản chiến lược: Phương Tây có phá được thế độc quyền của Trung Quốc?