Tổng quan đề xuất đầu tư nâng cấp tuyến đường sắt Bắc - Nam
Ban Quản lý Dự án đường sắt vừa kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét chủ trương đầu tư dự án cải tạo và nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 4.500 tỷ đồng. Đây được xem là bước khởi đầu của giai đoạn 1 trong lộ trình nâng cấp tuyến đường sắt huyết mạch Bắc - Nam, trong bối cảnh hạ tầng giao thông hiện hữu đang chịu áp lực lớn từ nhu cầu vận tải gia tăng nhanh.
Phạm vi triển khai và mục tiêu cốt lõi
Dự án được đề xuất triển khai trên toàn tuyến đường sắt Bắc - Nam, đi qua nhiều tỉnh, thành phố từ miền Bắc đến miền Nam. Mục tiêu trọng tâm của dự án là xử lý các điểm nghẽn kỹ thuật còn tồn tại, nâng cao mức độ an toàn trong vận hành chạy tàu và gia tăng năng lực vận chuyển hành khách cũng như hàng hóa. Việc cải tạo này đồng thời hướng tới kéo dài tuổi thọ tuyến đường sắt hiện hữu và giảm chi phí bảo trì, sửa chữa trong trung và dài hạn.
Quy mô cải tạo và nội dung kỹ thuật chính
Theo đề xuất, dự án sẽ tập trung vào các hạng mục cải tạo có tính nền tảng, bao gồm việc bổ sung và kéo dài đường ga tại một số vị trí trọng yếu, mở mới một số ga để tăng khả năng thông qua, điều chỉnh các đoạn tuyến có bán kính cong nhỏ, nâng cao nền đường tại các khu vực thường xuyên ngập lụt, cùng với cải tạo tầng đường và hệ thống ray. Những nội dung này nhằm nâng cao tốc độ khai thác, tăng độ ổn định vận hành và giảm thiểu rủi ro kỹ thuật trong quá trình chạy tàu.
Lộ trình thực hiện và nguồn vốn đầu tư
Dự án dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026–2030, với nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách trung ương. Trước khi bước vào giai đoạn thi công, các cơ quan liên quan sẽ tiến hành thẩm định và phê duyệt chủ trương đầu tư, lập báo cáo nghiên cứu khả thi và hoàn thiện thiết kế kỹ thuật. Nếu được thông qua đúng tiến độ, đây sẽ là một trong những dự án nâng cấp đường sắt quy mô lớn trong giai đoạn trung hạn.
Tác động dự kiến đến vận tải và kinh tế
Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng sẽ nâng năng lực vận tải hàng hóa thêm khoảng 30–50%, trong khi lưu lượng hành khách có thể tăng tới 60% nhờ điều kiện hạ tầng được cải thiện. Tốc độ khai thác tàu cũng được nâng lên, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao hiệu quả khai thác tuyến Bắc - Nam. Về mặt tổng thể, việc nâng cấp tuyến đường sắt này sẽ giảm áp lực cho vận tải đường bộ và hàng không, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương dọc tuyến.
Bối cảnh và tính cần thiết của dự án
Hiện nay, mặc dù đã trải qua nhiều đợt đầu tư nâng cấp, tuyến đường sắt Bắc - Nam vẫn tồn tại nhiều hạn chế về mặt kỹ thuật, như bán kính cong nhỏ, độ dốc lớn và số lượng lớn các điểm giao cắt đồng mức với đường bộ. Những yếu tố này khiến tốc độ khai thác thấp, năng lực thông qua bị hạn chế và làm gia tăng chi phí vận hành. Trong bối cảnh nhu cầu vận tải tiếp tục tăng, việc đầu tư cải tạo tuyến đường sắt hiện hữu là cần thiết và mang tính cấp bách