Đúng ngày kỷ niệm 11 năm ký kết thỏa thuận hạt nhân JCPOA (14/7/2015), Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân Iran và Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ “tiếp quản” eo biển Hormuz, thu phí 20% giá trị hàng hóa từ các tàu muốn qua lại. MOU Mỹ-Iran đã sụp đổ hoàn toàn. Xung đột đã trở lại quy mô chiến tranh.
Diễn biến thị trường tức thì:
- WTI crude: +7–10% lên gần $78/thùng trong phiên — mức cao nhất một tháng
- Brent crude: +3,5% quanh $78/thùng
- S&P 500 futures: đỏ trong phiên sáng
Phong tỏa tái lập — đúng ngày JCPOA tròn 11 tuổi
Lúc 4 giờ chiều ET ngày 14/7, CENTCOM chính thức tái khởi động phong tỏa hải quân Iran theo lệnh Tổng thống Trump, bao phủ toàn bộ bờ biển Iran. Trong đợt phong tỏa đầu tiên (từ 13/4 đến 18/6), CENTCOM đã chuyển hướng hơn 140 tàu tuân thủ, vô hiệu hóa 9 tàu không tuân thủ, và cho phép hơn 50 tàu chở hàng viện trợ nhân đạo đi qua.
Ngày 14/7/2015 là ngày JCPOA được ký ở Vienna — thỏa thuận hạt nhân giữa Iran, Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nga và Trung Quốc. Đúng 11 năm sau, Mỹ tái phong tỏa Iran.
Trump giải thích lý do: MOU vừa ký là “một bài kiểm tra” mà Iran “đã không vượt qua”. Ông nói trên Fox & Friends: “Chúng ta sẽ tiếp quản eo biển. Chúng ta sẽ điều hành nó. Chúng ta sẽ trở thành người bảo vệ của eo biển — gọi là ‘thiên thần hộ mệnh của eo biển’. Và chúng ta phải được thanh toán cho điều đó.”
Điều chưa từng có: Trump đề xuất thu phí 20% hàng hóa qua Hormuz
Đây là tuyên bố gây chấn động nhất trong toàn bộ diễn biến hôm nay.
Trong một bài đăng trên Truth Social, Trump thông báo các tàu muốn qua Hormuz sẽ phải trả cho Mỹ mức phí 20% giá trị hàng hóa. Với một chuyến tàu chở dầu quy mô trung bình trị giá hàng chục triệu đô la, mức phí này có thể vượt hàng triệu đến hàng chục triệu USD mỗi chuyến.
Mỹ cả thế kỷ tuyên bố không ai được thu phí qua eo biển quốc tế. Trump vừa tự đặt mức thu 20% — cao hơn nhiều so với những gì Iran từng đề xuất và bị Mỹ lên án là “bất hợp pháp”.
Iran phản ứng ngay: “Iran sẽ không bị buộc trả tiền cho kẻ thù để đi qua vùng biển của mình.” IRGC khẳng định tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát Hormuz.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phân tích chi tiết: Địa chính trị Trung Đông tái bùng nổ: Trump tuyên bố “tiếp quản” Hormuz, thu phí 20% hàng hóa, dầu bật tăng 10%!