Điện tái tạo 2026: Khi chính sách Đổi Mới gặp Cơ Hội Vàng
Sau giai đoạn trầm lắng để chờ đợi khung pháp lý hoàn thiện, thị trường năng lượng tái tạo Việt Nam đang đứng trước những tín hiệu đảo chiều tích cực. Việc Bộ Công Thương công bố Dự thảo sửa đổi Nghị định 57 và 58 vào ngày 22/01/2026 được giới chuyên môn đánh giá là bước đi then chốt, tháo gỡ những “nút thắt” về cơ chế giá và đối tượng mua bán điện, qua đó mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho các doanh nghiệp trong ngành.
Cú hích kép từ việc “cởi trói” cơ chế
Điểm nhấn quan trọng nhất trong dự thảo lần này nằm ở việc giải quyết đồng bộ hai vấn đề cốt lõi: đầu ra cho sản phẩm và hiệu quả tài chính của dự án.
Thứ nhất, về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), phạm vi đối tượng tham gia đã có sự nới lỏng đáng kể. Không còn bó hẹp trong khuôn khổ các nhà máy sản xuất công nghiệp, cơ chế mới cho phép sự tham gia của các đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghệ cao, trung tâm dữ liệu (Data Center) và trạm sạc xe điện. Trong bối cảnh nền kinh tế số và xu hướng giao thông xanh đang bùng nổ, đây là những nhóm khách hàng có nhu cầu tiêu thụ năng lượng lớn và ổn định, tạo ra dư địa tăng trưởng bền vững cho các đơn vị phát điện.
Thứ hai, và cũng là thay đổi mang tính bước ngoặt, là cơ chế xác định giá. Việc chuyển đổi tham chiếu từ trần giá bán buôn sang trần giá bán lẻ điện bình quân được ước tính sẽ giúp biên độ giá của các dự án năng lượng tái tạo tăng thêm khoảng 15%. Dưới góc độ tài chính, sự cải thiện biên lợi nhuận này đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR), giúp các dự án quy mô lớn đạt đủ điều kiện để tiếp cận các nguồn vốn vay quốc tế (Bankability).
Sự phân hóa và cơ hội cho các doanh nghiệp đầu ngành
Trong bối cảnh chính sách được khơi thông, dòng tiền đầu tư sẽ có xu hướng tìm đến các doanh nghiệp có năng lực triển khai dự án thực tế và sức khỏe tài chính lành mạnh. Dựa trên các thay đổi của dự thảo, triển vọng đang nghiêng về một số tên tuổi lớn:
Đối với Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh (REE), vị thế doanh nghiệp đầu ngành cùng tệp khách hàng khu công nghiệp hiện hữu tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn khi tham gia cơ chế DPPA mở rộng. REE được dự báo sẽ là đơn vị tối ưu hóa tốt nhất dòng tiền từ chính sách này.
Ở nhóm xây lắp, Công ty Cổ phần Tập đoàn PC1 (PC1) được kỳ vọng hưởng lợi kép. Với vai trò là tổng thầu EPC hàng đầu, khi các vướng mắc pháp lý được tháo gỡ, làn sóng khởi động lại các dự án năng lượng tái tạo sẽ giúp PC1 gia tăng đáng kể giá trị hợp đồng ký mới (backlog) trong giai đoạn 2026-2028.
Trong mảng điện gió ngoài khơi, Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PVS) đang đứng trước cơ hội lớn nhờ quy định mới về hợp đồng mua bán điện dài hạn. Việc cam kết bao tiêu 90% sản lượng trong 20 năm là cơ sở pháp lý vững chắc để các dự án điện gió ngoài khơi khởi động, qua đó củng cố vị thế của PVS trong chuỗi cung ứng khu vực.
Ngoài ra, VinEnergo – thành viên của Vingroup – cũng là một ẩn số tiềm năng. Các quy định cụ thể về trạm sạc xe điện và cơ chế mua bán điện trực tiếp dường như đang tạo đà thuận lợi cho doanh nghiệp này hoàn thiện hệ sinh thái năng lượng xanh và giao thông thông minh.
Góc nhìn đầu tư: Cần sự kiên nhẫn và chọn lọc
Mặc dù triển vọng vĩ mô đang rất tích cực, nhà đầu tư cần giữ thái độ thận trọng và khách quan. Lịch sử thị trường cho thấy, 90% nhà đầu tư cá nhân thường gặp thua lỗ trong ngắn hạn do tâm lý hưng phấn quá đà khi tiếp nhận thông tin mà bỏ qua yếu tố “độ trễ chính sách”.
Các thay đổi trong Nghị định cần thời gian để đi vào thực tế và phản ánh vào báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Lợi nhuận sẽ không đến một cách đột biến ngay trong ngắn hạn. Do đó, chiến lược hợp lý trong giai đoạn này là tập trung phân tích giá trị nội tại, ưu tiên tích lũy cổ phiếu của các doanh nghiệp có nền tảng tốt trong các nhịp điều chỉnh của thị trường, thay vì chạy theo các biến động giá tức thời.
Nhìn chung, năm 2026 hứa hẹn là thời điểm bản lề cho ngành năng lượng tái tạo Việt Nam, nhưng “quả ngọt” sẽ chỉ dành cho những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn và chiến lược phân bổ vốn kỷ luật.