Mình từng rất ghét phải thừa nhận điều này. Mình là đứa “thông minh”: đọc sách, ghi chép, nghiên cứu tâm lý học, có thể giải thích về thành công còn hay hơn cả những người đang thực sự thành công. Thế nhưng… mình vẫn giậm chân tại chỗ. Trong khi đó, những người chỉ có một nửa kiến thức của mình lại đang xây dựng sản phẩm, khởi nghiệp và kiếm tiền. Điều đó có vẻ không công bằng, nhưng thực ra không phải vậy.
Nghịch lý mà chẳng ai nói với bạn Khi biết rất ít, bạn thường rất tự tin. Bạn không nhìn thấy rủi ro. Không thấy sự phức tạp. Không thấy những lỗ hổng. Khi bạn thông minh hơn, bạn nhìn thấy mọi thứ có thể đi sai. Vì thế bạn chờ đợi. Bạn tiếp tục chỉnh sửa. Bạn liên tục nghi ngờ bản thân. Sự nghi ngờ đó là bằng chứng cho thấy bạn hiểu vấn đề sâu sắc hơn, nhưng thế giới không trả thưởng cho sự sâu sắc chỉ nằm trong đầu bạn, nó trả thưởng cho hành động.
Suy nghĩ quá nhiều tạo cảm giác như đang làm việc, nhưng thực chất là đang trốn tránh. Bạn tự nhủ rằng mình đang “chuẩn bị”, nhưng đôi khi, đó chỉ là cách bảo vệ cái tôi của mình. Nếu không ra mắt, bạn sẽ không thất bại. Nếu không thử, bạn sẽ không trông ngốc nghếch. Người mới có sự táo bạo và sẽ hành động rất nhanh. Họ mắc sai lầm. Họ điều chỉnh. Rồi tiếp tục tiến lên. Còn bạn đang cố thiết kế sự hoàn hảo trong khi họ đang tích lũy kinh nghiệm. Kinh nghiệm sẽ cộng dồn theo thời gian. Chủ nghĩa hoàn hảo chỉ khiến bạn đứng yên.
Tiền phản ứng với hành động Thị trường không đo IQ của bạn.Nó đo những gì bạn tạo ra. Hành động vụng về nhưng thực tế luôn thắng sự do dự được đánh bóng hoàn hảo. Lần nào cũng vậy. Rất nhiều khi, chủ nghĩa hoàn hảo chỉ là nỗi sợ được khoác lên mình bộ quần áo mang tên “tiêu chuẩn cao”.
Hội chứng kẻ mạo danh (Impostor Syndrome) là cái giá của sự hiểu biết Bạn càng biết nhiều, bạn càng nhận ra mình chưa biết bao nhiêu, vì thế bạn cảm thấy mình chưa sẵn sàng. Những người chưa thật sự sẵn sàng lại hiếm khi tự nghi ngờ bản thân. Nếu bạn cảm thấy mình là một kẻ mạo danh, có lẽ là vì bạn thực sự quan tâm và cũng có thể điều đó cho thấy bạn đang tiến gần đến đích hơn bạn nghĩ.
“Đủ tốt” mới tạo ra động lượng Bạn không cần hoàn hảo. Bạn cần bắt đầu. Bạn không cần chắc chắn tuyệt đối. Bạn cần can đảm. Hãy bắt đầu một cách lộn xộn. Điều chỉnh trước mọi người và trưởng thành một cách công khai. Người thông minh không mắc kẹt vì họ thiếu trí thông minh. Họ mắc kẹt vì họ sợ phải hành động khi mọi thứ chưa hoàn hảo.
E cg thấy 1 phần của mình trong bài viết này. Nhưng cái ngăn cản e chủ yếu là nguyên tắc đạo đức và ko kiên trì. E bắt trend thị trường khá tốt nên thường có lợi thế first footer nhưng khi thấy nhiều ng nhảy vào lĩnh vực mình đang làm là e chán. Mặt khác là đặt nguyên tắc cao về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, uy tín, nên ko chịu đa dạng hoá nguồn cung đầu vào và ko chơi mánh khoé tiểu xảo.
Nơi thương trường, người ta gọi ông là “bách mưu dã thú”, người đàn ông sở hữu cái đầu lạnh và những nước cờ thanh trừng tàn nhẫn, chưa từng để rớt một nhịp trên bàn cờ danh vọng. Ông tin vào những con số, tin vào bản lĩnh thao túng và quyền lực tuyệt đối của tiền tài. Đối với ông, thần phật hay định mệnh chỉ là cái cớ của những kẻ yếu thế tự an ủi mình khi thất bại. Suốt mấy mươi năm dọc ngang, ông tự tay dựng lên một đế chế bằng sự kiêu hãnh của một kẻ vô thần, ngạo nghễ đạp lên mọi quy luật nhân quả để vươn tới đỉnh cao. Thế nhưng, dòng đời vốn là một dòng sông sâu không đáy, và kẻ đi đêm lắm cũng có ngày gặp ma. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu ập đến như một trận cuồng phong, kéo theo sự quay lưng đồng loạt của những đối tác từng thề nguyền sống chết. Những cái bẫy tinh vi do chính tay ông từng thiết kế nay lại quay ngược lại siết chặt lấy cổ ông. Chỉ trong vòng một tháng, đế chế ngỡ như bất khả chiến bại ấy sụp đổ tan tành. Khối tài sản nghìn tỷ bốc hơi, lệnh phong tỏa tài sản ập xuống, và những tiếng săn đuổi của chủ nợ vang lên ráo riết sau lưng. Đêm đó, người đàn ông từng hô mưa gọi gió thấy mình cô độc giữa thủ đô hoa lệ, không một mái nhà để về, không một người bằng hữu để nương tựa. Ông đã thực sự đi vào đường cùng. Trong cơn tuyệt vọng tột cùng, bước chân vô định đưa ông lạc vào một ngôi chùa cổ nằm nép mình sâu trong con ngõ nhỏ ngoại ô. Nơi đây cách biệt hoàn toàn với thế giới xa hoa, đầy rẫy sự lừa lọc mà ông vừa tháo chạy. Đêm tịch mịch, mưa phùn giăng lối, không gian tĩnh lặng đến mức nghe rõ cả tiếng giọt tranh rơi tí tách. Mùi gỗ mục, mùi rêu phong và hương trầm thoang thoảng trong gió lạnh tạo nên một bầu không khí u tịch, bảng lảng như một cõi khác. Ông bước vào chánh điện, quỳ sụp xuống nền gạch tàu lạnh ngắt. Đôi bàn tay vốn chỉ quen ký những bản hợp đồng triệu đô, nay run rẩy bật chiếc bật lửa bấp bênh, thắp lên một nén tâm hương. Khói hương vương vít, mỏng manh như sương khói bay lên, rồi hòa vào khoảng không tăm tối của điện thờ. Trong làn khói mờ ảo ấy, ánh mắt ông chạm vào nụ cười bao dung, tự tại của bức tượng Phật bằng đồng cũ kỹ. Kỳ lạ thay, một cái đầu từng chứa trăm phương ngàn kế, từng thức trắng bao đêm để tính toán hãm hại đối thủ, nay bỗng chốc trống rỗng. Mọi mưu mô, cân não nơi thương trường phút chốc hóa thành tro bụi. Giữa lằn ranh của sự sống và cái chết, của danh vọng và tủi nhục, nén hương cháy đỏ tàn dần lại trở thành điểm tựa duy nhất giữ cho linh hồn ông không quỵ ngã. Hóa ra, khi con người ta bị tước đoạt đi tất cả những điểm tựa hữu hình của thế gian, họ lại dễ dàng giao phó sinh mệnh mình cho những điều vô hình nhất. Người đàn ông từng không tin vào thần phật, nay lại thành kính cúi đầu trước một làn khói mỏng. Đó không phải là sự mê muội, mà là sự thức tỉnh muộn màng của một tâm hồn đã quá mệt mỏi sau những tháng ngày gồng mình gánh vác tham vọng. Lửa đỏ nung nấu nén hương, cũng như giông bão cuộc đời đang gột rửa đi phần gai góc, trả ông về với bản ngã nguyên sơ, mềm yếu và cần được chở che. Trong hơi ấm lan tỏa từ tàn nhung, ông tìm thấy một sự bình yên kỳ lạ – thứ xa xỉ phẩm mà cả đời dùng tiền ông cũng chưa từng mua được.
Những cây nến rút chân thường được xem là tín hiệu tạo đáy, nhưng nhiều khi đó chỉ là sự an ủi của kỹ thuật dành cho những người đang khao khát một điểm tựa. Sau một giai đoạn giảm mạnh, nhà đầu tư nào cũng mong nhìn thấy dấu hiệu kết thúc. Chỉ cần một cây nến rút chân đẹp xuất hiện là vô số phân tích về tạo đáy, dòng tiền bắt đáy, lực cầu hấp thụ… bắt đầu xuất hiện.
Một cây nến có thể phản ánh cảm xúc trong một phiên, còn một xu hướng được quyết định bởi dòng tiền trong nhiều tuần, nhiều tháng. Nếu nền tảng chưa được xây dựng, nếu lượng hàng kẹt phía trên còn quá lớn, nếu niềm tin chưa quay trở lại, thì một cây nến đẹp cũng khó thay đổi được cục diện.
Đáy thực sự thường không hình thành bằng một cú rút chân ngoạn mục. Nó được tạo ra bằng thời gian. Là quá trình những người muốn bán đã bán xong, những người muốn rời bỏ thị trường đã rời bỏ, lượng cung dần cạn kiệt và giá bắt đầu tích lũy trong sự chán nản của đám đông.
Nói cách khác, đáy không phải là một cây nến, mà là một quá trình.
