Thị trường tài chính hai hôm nay đang râm ran về một ý tưởng đầy táo bạo: biến vàng miếng nằm im trong két của người dân thành dòng vốn chảy vào bất động sản. Bản chất của cấu trúc trao đổi này là một quyền chọn phức tạp, tương tự như trái phiếu chuyển đổi không coupon. Nghe phức tạp đúng không!
Hiểu đơn giản là doanh nghiệp huy động vàng trực tiếp từ nhà đầu tư thông qua việc bán nhà hoặc hợp đồng bất động sản định giá bằng vàng. Sau năm năm, người mua có quyền chọn một trong hai phương án: nhận đất hoặc nhận lại toàn bộ số vàng gốc cộng thêm một mức lãi suất cam kết.
Điểm tốt khi xét về góc độ kinh tế vĩ mô, tôi cho rằng ý tưởng này giải quyết được một bài toán nhức nhối bấy lâu nay là tiền tệ hóa lượng vàng nhàn rỗi trong dân, giúp tăng vòng quay tiền tệ mà không làm tăng cung tiền trực tiếp nhằm gây áp lực lên lạm phát.
Thậm chí nếu vận hành trơn tru, thị trường có thể chứng kiến sự xuất hiện của các công cụ phái sinh thứ cấp dựa trên hợp đồng gốc này trong thời gian năm năm trước khi đáo hạn, dù việc thực thi sẽ cực kỳ thách thức.
Tuy nhiên, cấn là ở ở chỗ rủi ro và pháp lý của một nhà giao dịch tôi cho rằng cấu trúc này là một quả bom nổ chậm với quá nhiều biến số chưa được định hình!
Điểm mờ lớn nhất nằm ở chỗ cơ chế thuế và hành lang pháp lý cho các giao dịch hoán đổi phái sinh kiểu này hoàn toàn là một vùng trắng. Nghiêm trọng hơn là điều khoản cốt lõi về việc tất toán: mức lãi cam kết mười phần trăm sẽ tính trên khối lượng vàng hay giá trị tiền mặt tại thời điểm mua?
Nhìn lại chu kỳ năm năm qua, giá vàng đã ghi nhận mức tăng trưởng phi mã. Nếu doanh nghiệp phải trả cả gốc lẫn mười phần trăm lãi bằng vàng vật chất hoặc quy đổi theo giá vàng tại thời điểm đáo hạn, áp lực tài chính sẽ cực kỳ khủng khiếp, đẩy doanh nghiệp vào rủi ro thanh khoản nghiêm trọng.
Chúng ta vẫn thường nghe các chuyên gia kêu gọi khơi thông nguồn lực vàng trong dân vào sản xuất kinh doanh. Nhưng trên thực tế, đề xuất này hoàn toàn thiếu cơ sở triển khai khi Việt Nam chưa có sàn giao dịch vàng chuẩn chỉnh lẫn cơ chế bảo vệ nhà đầu tư hợp pháp. Các yếu tố cấu thành giá vàng luôn phức tạp do chịu tác động đan xen từ lãi suất, tỷ giá, dự trữ ngoại hối cho đến các quyết định hành chính từ cơ quan quản lý.
Về phía người cầm vàng, động cơ cốt lõi của họ là tìm kiếm một công cụ tích lũy an toàn tuyệt đối trước mọi biến động tài chính. Mức lợi nhuận mười đến mười lăm phần trăm mỗi năm hoàn toàn không đủ sức nặng để đánh đổi lấy sự an toàn đó.
Trong giới trading, bất kỳ ai tin vào luận điểm rằng một tổ chức nào đó quá lớn để sập/ TOO BIG TO FAIL đều là những người quá ngây thơ.
Có thể mô hình này sẽ mãi nằm lại trên bàn giấy dưới dạng một bài tập giả định của các chuyên gia cấu trúc tài chính. Hoặc nếu nó thực sự được đưa vào vận hành thực tế, trong bối cảnh giá vàng neo cao kỷ lục, khung pháp lý lỏng lẻo và tính minh bạch của thị trường vàng liên tục bị đặt dấu hỏi qua hàng loạt vụ đại án đang bị mở rộng điều tra, thì nguyên tắc quản trị rủi ro tối thượng của một nhà đầu tư chuyên nghiệp là lập tức đưa tất cả các doanh nghiệp tham gia cuộc chơi này vào danh sách đen.