Liên tục bị đặt dấu hỏi về nguồn cung của các chuỗi lớn, thị trường kim cương trong nước đang nhập khẩu từ đâu?
Theo dữ liệu từ WTO, thị trường kim cương Việt Nam ghi nhận quy mô tăng trưởng rõ rệt nhưng phân cực sâu sắc giữa hai phân khúc: kim cương thô và kim cương đã chế tác.
Ở phân khúc kim cương thô (Mã HS 710231), Bỉ là quốc gia giữ vị trí độc tôn tuyệt đối trong cơ cấu kim cương nhập khẩu về Việt Nam với trị giá lũy kế hơn 773 triệu USD (chiếm 74,1%).
Bỉ tuy không phải là quốc gia khai thác mỏ, nhưng thành phố cảng Antwerp của họ đã có lịch sử lâu đời là thủ phủ kim cương của thế giới. Sàn giao dịch IDEX của nước này kết nối các nhà bán buôn, tập trung 75% lượng hàng tồn kho toàn cầu.
Đối với kim cương đã qua chế tác (Mã HS 710239) phục vụ trực tiếp cho ngành trang sức quốc nội, trị giá nhập khẩu đã có sự bùng nổ mạnh mẽ, đạt đỉnh cao vào giai đoạn 2021 – 2022 khi vượt mức 600 triệu USD. Ấn Độ là thị trường có trị giá nhập khẩu lũy kế lớn nhất với 1,75 tỷ USD (chiếm 45,3%) sau khi họ soán ngôi Mauritius và liên tục gia tăng thị phần kể từ năm 2016 đến nay.
Nhờ lợi thế tuyệt đối về chi phí nhân công, kỹ nghệ lâu đời và công nghệ cao, hiện nay trung bình cứ 10 viên kim cương thì 9 viên được mài cắt tại Surat (Ấn Độ), đặc biệt là nhóm kích cỡ vừa và nhỏ (phân khúc tiêu dùng).
Trong khi đó, Hong Kong dù không có thế mạnh về sản xuất, nhưng họ có lợi thế về bán buôn trang sức cao cấp với những thương hiệu và thiết kế thời thượng, sản phẩm giá trị gia tăng cao.
Trên thế giới, cục diện thị trường kim cương giai đoạn 2022 – 2026 lại là một chuỗi khủng hoảng kéo dài với sự bùng nổ của kim cương nhân tạo và sự phân tán quyền lực của các nhà sản xuất.
Chỉ số kim cương IDEX - phản ánh giá giao dịch B2B thực tế, sau khi đạt đỉnh lịch sử là 158.34 điểm vào tháng 03/2022 đã bước vào vòng xoáy giảm giá kéo dài.
Sau hơn 4 năm, chỉ số này đã mất hơn 40% giá trị, trong đó có sự phân hóa về mức sụt giảm theo trọng lượng: Các viên kích thước lớn (3,00 - 5,99 carat) mất giá từ 22%-32% nhờ nhu cầu tích trữ, sưu tầm của giới thượng lưu, trong khi các viên nhỏ dưới 1 carat mất giá mạnh hơn gấp đôi (gần 60%) do nguy cơ bị thay thế bởi kim cương nhân tạo.
Trong phần lớn thế kỷ 20, tập đoàn De Beers kiểm soát hơn 80% nguồn cung kim cương thô để độc quyền thao túng giá toàn cầu. Chiến dịch marketing nhẫn kim cương của De Beers năm 1947 (A Diamond is Forever) là một trong những chiến dịch thành công nhất lịch sử. Tuy nhiên, đến năm 2014, thị phần nhóm De Beers đã giảm xuống 35%, theo sau là ALROSA với 27.4%.
Vốn luôn bán giá cao hơn thị trường để giữ mức sàn nhưng từ giữa 2026, De Beers đã phải thực hiện đợt giảm giá sâu nhất lịch sử, đồng thời cắt giảm thành viên câu lạc bộ Sightholders từ 70 xuống còn 45-50 đối tác. Bản thân công ty mẹ Anglo American cũng đang tiến hành các bước để rao bán De Beers sau nhiều năm kinh doanh kém hiệu quả.