NGHỊ QUYẾT 79: KỲ VỌNG LỚN VÀ NHỮNG BÀI TOÁN THỰC TẾ CẦN LỜI GIẢI
Chào anh em, tuần này diễn đàn mình sôi động hẳn lên với câu chuyện về Nghị quyết 79. Nhiều bạn lạc quan coi đây là “làn gió mới” cho thị trường, kỳ vọng vào những đợt IPO lớn. Là một người làm nghề và nghiên cứu kinh tế, tôi cũng rất hào hứng, nhưng đồng thời cũng muốn cùng anh em nhìn lại bức tranh này chậm hơn một chút để thấy rõ cả Cơ hội và Thách thức.
Điểm sáng: Khi định hướng đã rõ ràng hơn Điều đáng mừng nhất ở Nghị quyết 79 là sự thay đổi về tư duy chiến lược. Thay vì dàn trải, Nhà nước đang hướng tới việc tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt.
Mục tiêu đưa 50 doanh nghiệp vào Top 500 Đông Nam Á hay áp dụng chuẩn quản trị OECD là những tham vọng rất cần thiết. Nó cho thấy quyết tâm muốn nâng tầm các “ông lớn” nội địa, mô hình này từng khá thành công ở Singapore (Temasek) hay Hàn Quốc. Nếu làm được, đây chắc chắn là cú hích lớn cho quy mô thị trường chứng khoán của chúng ta.
Những “bài toán khó” cần lời giải thực tế Tuy nhiên, từ văn bản đến thực thi luôn là một quãng đường dài. Có 3 vấn đề thực tiễn mà tôi nghĩ chúng ta cần quan sát kỹ trong thời gian tới:
-
Thứ nhất: Ranh giới giữa “Dẫn dắt” và “Cạnh tranh” Danh sách các ngành then chốt được nêu ra khá rộng, bao gồm cả Logistics, Hóa chất, Vật liệu xây dựng… Đây là những mảng mà khối tư nhân Việt Nam hiện nay đang làm khá tốt và năng động. Bài toán đặt ra là: Làm sao để DNNN đóng vai trò “dẫn dắt” mà không vô tình lấn lướt không gian phát triển của tư nhân? Nhìn sang các nước phát triển, Nhà nước thường chỉ giữ vai trò trọng yếu ở các mảng an ninh, năng lượng, hạ tầng công cộng; còn lại để thị trường tự điều tiết. Sự cân bằng này sẽ quyết định hiệu quả chung của cả nền kinh tế.
-
Thứ hai: Thách thức về Quản trị chuẩn quốc tế (OECD) Mục tiêu 100% DNNN áp dụng quản trị chuẩn OECD vào 2030 là một áp lực tích cực, nhưng cũng là thách thức khổng lồ. Hiện tại, sự chênh lệch về chuẩn mực báo cáo, minh bạch thông tin và hệ thống quản trị (ERP) giữa nhiều DNNN và chuẩn quốc tế vẫn còn khoảng cách. Để lấp đầy khoảng cách này chỉ trong 4 năm đòi hỏi một sự nỗ lực và thay đổi cực kỳ quyết liệt từ bên trong, chứ không chỉ là thay đổi về mặt hình thức.
-
Thứ ba: Cơ chế cho “Người cầm lái” Chúng ta muốn tách bạch quyền sở hữu và điều hành, muốn DNNN hoạt động hiệu quả như tư nhân. Nhưng điều này dẫn đến bài toán về nhân sự và đãi ngộ. Mức lương và cơ chế thưởng phạt của lãnh đạo DNNN hiện nay có đủ sức hấp dẫn để cạnh tranh nhân tài với khu vực tư nhân (nơi các CEO có thể nhận mức đãi ngộ gấp nhiều lần)? Nếu không có cơ chế đãi ngộ tương xứng với trách nhiệm và rủi ro, việc tìm kiếm những “thuyền trưởng” đủ tài để chèo lái con thuyền DNNN ra biển lớn sẽ rất khó khăn.
Tạm kết Nghị quyết 79 là một tín hiệu khởi đầu tích cực và đúng hướng. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào khâu thực thi chi tiết sắp tới. Chúng ta không nên quá bi quan, nhưng cũng cần giữ cái đầu lạnh để đánh giá từng bước chuyển mình thực tế của các doanh nghiệp, thay vì chỉ hưng phấn theo tin tức.
Ngày mai, Tùng sẽ chia sẻ thêm góc nhìn về Lộ trình thoái vốn và Cổ phần hóa – đây có lẽ là phần mà anh em đầu tư quan tâm nhất để tìm kiếm cơ hội.
Mọi người nghĩ sao về danh mục các ngành “then chốt” mà Nhà nước sẽ nắm giữ? Cùng thảo luận nhé!
Hệ quả: Tâm lý “phòng thủ” bao trùm. “Không làm thì không sai, làm nhiều sai nhiều”. Đây là lý do chính khiến nhiều DNNN nắm trong tay nguồn lực khổng lồ nhưng lại chậm chạp, thiếu đột phá so với tư nhân.
Ngày mai: Tùng sẽ chia sẻ về “Lộ trình Thoái vốn & Cổ phần hóa”. Đây là phần thực chiến nhất: Cách chọn lọc doanh nghiệp và tránh những cái “bẫy” định giá khi game bắt đầu.