Có một nghịch lý rất thú vị trên thị trường chứng khoán: khi mọi thứ đều tốt đẹp, doanh nghiệp được tung hô, triển vọng sáng sủa, rất hiếm khi cổ phiếu còn rẻ. Ngược lại, những khoản đầu tư mang lại lợi nhuận lớn trong lịch sử thường xuất hiện khi doanh nghiệp vướng vào một biến cố khiến thị trường phản ứng thái quá, còn giá trị nội tại chưa chắc đã thay đổi tương ứng.
PNJ đang là một ví dụ đáng để suy ngẫm. Những thông tin liên quan đến vụ việc kim cương khiến tâm lý nhà đầu tư chuyển từ kỳ vọng sang lo ngại chỉ trong thời gian rất ngắn, kéo theo giá cổ phiếu giảm mạnh. Trên các diễn đàn, phần lớn ý kiến đều nghiêng về kịch bản tiêu cực. Tuy nhiên, kinh nghiệm đầu tư cho tôi thấy rằng, khi một cổ phiếu bị chê nhiều nhất cũng là lúc cần bình tĩnh nhất để tách biệt giữa tin tức và giá trị doanh nghiệp.
Điều đầu tiên tôi luôn tự hỏi không phải là “giá còn giảm bao nhiêu”, mà là “biến cố này có làm thay đổi năng lực tạo ra lợi nhuận của doanh nghiệp trong 5-10 năm tới hay không?”. Đây mới là câu hỏi cốt lõi của đầu tư giá trị. Nếu một sự kiện chỉ tác động đến tâm lý trong ngắn hạn nhưng không phá vỡ mô hình kinh doanh, lợi thế cạnh tranh và khả năng tăng trưởng dài hạn, thì mức giảm của giá cổ phiếu đôi khi lại tạo ra cơ hội.
Nhìn vào PNJ hôm nay, PNJ vẫn là doanh nghiệp đầu ngành trang sức tại Việt Nam với thị phần bán lẻ ước tính trên 50%, sở hữu mạng lưới gần 430 cửa hàng phủ khắp cả nước, nhà máy chế tác có công suất khoảng 4 triệu sản phẩm mỗi năm cùng thương hiệu được xây dựng hơn 35 năm. Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu trên 37.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế xấp xỉ 2.100 tỷ đồng, ROE duy trì trên 20% - thuộc nhóm cao nhất trong ngành bán lẻ
Xa hơn, tiềm năng của ngành kim hoàn Việt Nam vẫn còn rất lớn. Thu nhập bình quân đầu người đang tiếp tục tăng, tầng lớp trung lưu được dự báo sẽ mở rộng nhanh trong giai đoạn 2026-2030, trong khi nhu cầu trang sức không còn đơn thuần phục vụ tích trữ mà ngày càng chuyển sang tiêu dùng, thời trang và quà tặng. Mức chi tiêu cho trang sức trên đầu người của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc, đồng nghĩa dư địa tăng trưởng của ngành vẫn còn rất rộng. Với lợi thế thương hiệu, hệ thống bán lẻ lớn nhất thị trường và khả năng mở rộng chuỗi cửa hàng, PNJ vẫn là doanh nghiệp hưởng lợi nhiều nhất nếu xu hướng tiêu dùng này tiếp tục diễn ra.
Thị trường tài chính thế giới đã nhiều lần chứng minh rằng, đám đông thường phản ứng mạnh hơn bản chất sự việc. Năm 1963, American Express lao dốc sau vụ bê bối Salad Oil. Warren Buffett không nhìn vào giá cổ phiếu hay những bài báo bi quan, ông đi khảo sát thực tế và nhận thấy khách hàng vẫn sử dụng American Express như bình thường. Chính nhận định đó đã tạo nên một trong những khoản đầu tư thành công nhất lịch sử. Johnson & Johnson cũng từng đối mặt với khủng hoảng Tylenol năm 1982, Meta mất hơn 70% giá trị năm 2022, Netflix cũng từng bị cho là đã hết thời khi lần đầu tiên mất thuê bao. Điểm chung của những doanh nghiệp này không phải là không có khủng hoảng, mà là lợi thế cạnh tranh cốt lõi vẫn được bảo toàn sau khủng hoảng.
Ở Việt Nam, thị trường cũng không thiếu những ví dụ. Không ít doanh nghiệp từng bị bán tháo vì sự kiện ngắn hạn, nhưng sau khi khó khăn qua đi, hoạt động kinh doanh ổn định trở lại thì giá cổ phiếu dần phản ánh đúng giá trị VCG PC1 ACB STB VND TPB… Đó cũng là lý do những nhà đầu tư chuyên nghiệp luôn dành nhiều thời gian phân tích doanh nghiệp hơn là chạy theo cảm xúc của thị trường.
Một điểm đáng chú ý khác là định giá của PNJ hiện đã quay về vùng thấp nhất trong nhiều năm, tương đương giai đoạn doanh nghiệp chịu cú sốc lớn liên quan đến gia đình Chủ tịch năm 2018. Thời điểm đó, sau khi ông Cao Thắng Ngọc - chồng bà Cao Thị Ngọc Dung - bị khởi tố trong vụ án liên quan đến Ngân hàng Đông Á, cổ phiếu PNJ cũng chịu áp lực bán rất mạnh vì tâm lý lo ngại của thị trường, dù hoạt động kinh doanh cốt lõi gần như không bị ảnh hưởng. Chỉ sau vài năm, doanh nghiệp không những vượt qua biến cố mà còn liên tục lập kỷ lục mới về doanh thu, lợi nhuận và giá cổ phiếu. Lịch sử không bao giờ lặp lại một cách hoàn toàn, nhưng thường có những điểm tương đồng. Mỗi khi một doanh nghiệp đầu ngành đối mặt với biến cố ngắn hạn, thị trường thường phản ứng mạnh hơn mức độ ảnh hưởng thực tế. Điều quan trọng không phải là cổ phiếu đã giảm bao nhiêu, mà là giá trị nội tại của doanh nghiệp đã thay đổi đến đâu.
Tất nhiên, đầu tư không phải là đánh cược. Không ai có thể khẳng định PNJ chắc chắn sẽ hồi phục, cũng không ai nên kết luận khi cơ quan chức năng vẫn đang trong quá trình điều tra và làm rõ vụ việc. Điều cần làm lúc này là theo dõi các thông tin chính thức, đánh giá tác động thực tế đến hoạt động kinh doanh và chờ kết luận cuối cùng của các cơ quan có thẩm quyền, thay vì đưa ra những phán xét vội vàng.
Tôi không khẳng định PNJ chắc chắn sẽ hồi phục. Nhưng tôi cũng không muốn kết luận thay cơ quan chức năng. Chỉ có một câu hỏi đáng để suy ngẫm: nếu vài tháng nữa mọi việc được sáng tỏ và doanh nghiệp vẫn vận hành bình thường, bạn muốn mình là người đủ bình tĩnh để nghiên cứu hôm nay, hay là người chỉ dám tin khi cổ phiếu đã tăng trở lại?
-Thăng Long Official-
Nguồn :
