HDB tăng trưởng tín dụng rất mạnh nhưng vì sao lợi nhuận quý 3 chỉ tăng 9%?
Ngân hàng TMCP Phát triển TP.HCM (HDB) đang cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: tín dụng tăng rất nhanh nhưng lợi nhuận quý 3 chưa theo kịp tốc độ mở rộng bảng cân đối. Lợi nhuận trước thuế quý 3 đạt 5.176 tỷ đồng, tăng 9,3% so với cùng kỳ nhưng giảm 27% so với quý trước. Nguyên nhân chính không nằm ở khả năng tăng trưởng tín dụng, mà ở chi phí vốn tăng mạnh, NIM thu hẹp và áp lực dự phòng lớn hơn.
Điểm mạnh nhất của HDB hiện nay vẫn là khả năng đẩy tín dụng. Dư nợ cho vay hợp nhất tăng tới 31,8% từ đầu năm, trong khi riêng ngân hàng mẹ tăng 30,2%. Tín dụng quý 3 tiếp tục mở rộng 9,2% so với quý trước. Đáng chú ý, cho vay cá nhân và hộ kinh doanh tăng 37,6% từ đầu năm, còn cho vay doanh nghiệp tăng 27,3%, trong đó xây dựng và bất động sản là hai nhóm tăng mạnh.
Vấn đề là nguồn vốn chưa theo kịp tốc độ tăng cho vay. Tiền gửi khách hàng tăng 26,5% từ đầu năm, thấp hơn tăng trưởng tín dụng. HDB phải sử dụng nhiều hơn chứng chỉ tiền gửi và vốn vay nước ngoài để tài trợ cho tăng trưởng. Đồng thời, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn giảm xuống chỉ còn 7,8%. Khi nguồn vốn giá rẻ giảm và nguồn vốn chi phí cao tăng lên, chi phí huy động vốn quý 3 đã tăng mạnh, kéo NIM hợp nhất xuống 3,57%, giảm 45 điểm cơ bản so với quý trước và 69 điểm cơ bản so với cùng kỳ.
Đây là điểm nhà đầu tư cần nhìn kỹ: tăng trưởng tín dụng cao chưa chắc tạo ra tăng trưởng lợi nhuận tương ứng nếu ngân hàng phải trả giá bằng chi phí vốn cao hơn. Trong 9 tháng, thu nhập lãi ròng vẫn tăng 10,1% và tổng thu nhập hoạt động tăng 12,2%, nhưng tốc độ này thấp hơn đáng kể mức tăng của dư nợ.
Áp lực thứ hai đến từ chất lượng tài sản. Nợ xấu hình thành mới trong quý 3 tăng lên 7.600 tỷ đồng, gần gấp đôi quý trước. Tỷ lệ nợ xấu hợp nhất tăng lên 3,42%, khiến chi phí dự phòng quý 3 tăng 47,4% so với cùng kỳ lên 3.381 tỷ đồng. Trong khi đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm còn 46%. Đây là lý do quan trọng khiến tăng trưởng lợi nhuận sau cùng bị thu hẹp dù lợi nhuận trước dự phòng vẫn tăng hơn 21%.
Điểm hỗ trợ cho HDB là thu nhập phí và các công ty con. Thu nhập phí thuần quý 3 tăng 41,3% so với cùng kỳ. HD Securities cũng đóng góp tích cực với lợi nhuận trước thuế 9 tháng đạt khoảng 2.200 tỷ đồng, tăng hơn 265%, chủ yếu nhờ bảo lãnh phát hành trái phiếu và tự doanh. Tuy nhiên, một phần tăng trưởng ngoài lãi trước đó cũng đến từ khoản lợi nhuận bất thường khi hợp nhất công ty chứng khoán, nên cần tách biệt khỏi năng lực sinh lời cốt lõi.
Trong 1–2 quý tới, câu chuyện của HDB sẽ không còn nằm ở việc tín dụng có tăng nhanh hay không, bởi tốc độ tăng hiện đã rất cao. Biến số quan trọng hơn là ngân hàng có cải thiện được cơ cấu huy động, ổn định NIM và kiểm soát nợ xấu hay không. Nếu chi phí vốn hạ nhiệt và áp lực dự phòng giảm, tăng trưởng tín dụng cao mới có thể chuyển hóa rõ hơn thành tăng trưởng lợi nhuận. Ngược lại, nếu NIM tiếp tục thu hẹp trong khi nợ xấu còn tăng, tốc độ tăng lợi nhuận có thể tiếp tục thấp hơn tốc độ mở rộng tín dụng.
Vì vậy, điểm đáng theo dõi ở HDB hiện nay không phải là tăng trưởng quy mô, mà là chất lượng của tăng trưởng đó. Tín dụng mạnh tạo nền cho lợi nhuận tương lai, nhưng NIM và chi phí tín dụng mới là hai biến số quyết định câu chuyện trong những quý tới.
Nhà đầu tư muốn tham khảo vùng giá tích sản và giá mục tiêu của HDB có thể vào trang tiểu sử để xem phân tích chi tiết.