Ngành thép Việt Nam đang khép lại năm 2025 với những tín hiệu phục hồi rõ rệt sau một chu kỳ suy giảm kéo dài, tạo tiền đề cho một giai đoạn tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Hòa Phát (HPG), với vị thế là "anh cả" của ngành, đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử, nơi những thách thức toàn cầu và cơ hội nội tại hội tụ, định hình lại tương lai của tập đoàn và cả ngành công nghiệp thép quốc gia.
Năm 2026 được dự báo là năm bản lề đối với HPG. Một mặt, tập đoàn phải đối diện với Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU) , một rào cản thương mại "xanh" đầy khắt khe. Mặt khác, HPG chuẩn bị đón nhận sự vận hành đồng bộ của Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 , siêu dự án trị giá 85.000 tỷ đồng, được kỳ vọng sẽ tạo ra một "cú đấm thép" về năng lực sản xuất và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Câu hỏi đặt ra không chỉ là liệu HPG có thể vượt qua giai đoạn tích lũy hiện tại của thị trường chứng khoán , mà còn là liệu tập đoàn có đủ nội lực để bứt phá, chính thức lọt vào Top 30 nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới và chinh phục các tiêu chuẩn phát thải carbon ngày càng nghiêm ngặt của thị trường xuất khẩu. Bài viết này sẽ phân tích đa chiều về những yếu tố vĩ mô, vi mô và tài chính đang chi phối triển vọng của Hòa Phát trong kỷ nguyên mới.
Thách thức và Cơ hội từ "Rào cản xanh" CBAM
Từ ngày 1/1/2026, EU sẽ chính thức áp dụng Cơ chế CBAM, một chính sách mang tính bước ngoặt nhằm đánh thuế carbon đối với hàng hóa nhập khẩu có nguy cơ "rò rỉ carbon" . Cơ chế này buộc các doanh nghiệp xuất khẩu vào EU phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng khí thải carbon trong quá trình sản xuất. Đối với ngành thép, một trong những ngành công nghiệp phát thải lớn nhất toàn cầu (chiếm 7–8% tổng lượng khí nhà kính toàn cầu) , CBAM là một thách thức không thể né tránh.
Các chuyên gia ước tính, chi phí mua giấy phép carbon có thể chiếm 5–10% tổng chi phí sản xuất thép , tạo ra một áp lực lớn lên biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu. Tuy nhiên, trong thách thức chung đó, Hòa Phát lại nắm giữ một lợi thế cạnh tranh đặc biệt.
Lợi thế 0% thuế suất và Chiến lược "Thép xanh"
Trong khi thép cán nóng (HRC) của Việt Nam xuất khẩu sang EU phải chịu mức thuế chống bán phá giá chính thức lên tới 12,1% theo quyết định của Ủy ban Châu Âu (EC) công bố vào tháng 9/2025, thì thép HRC của Hòa Phát, bao gồm cả Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất, lại được hưởng mức thuế quan 0% . Lợi thế này, có được nhờ quá trình điều tra kỹ lưỡng của EC, giúp HPG duy trì khả năng cạnh tranh vượt trội so với các đối thủ trong nước và khu vực khi xuất khẩu sang thị trường EU.
Tuy nhiên, lợi thế về thuế chống bán phá giá không thể thay thế cho việc đáp ứng tiêu chuẩn CBAM. Nhận thức rõ điều này, HPG đã và đang triển khai chiến lược "Thép xanh" một cách bài bản:
- Kiểm kê và minh bạch hóa: CTCP Thép Hòa Phát Dung Quất đã hoàn thành Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064-1:2018 và ISO 14067:2018 . Đây là nền tảng bắt buộc để đáp ứng yêu cầu báo cáo phát thải của CBAM.
- Đầu tư công nghệ: Tập đoàn đang nghiên cứu và có kế hoạch thay thế một phần nguyên liệu than bằng Hydro trong sản xuất . Đây là một bước đi chiến lược, hướng tới công nghệ sản xuất thép carbon thấp, phù hợp với xu hướng toàn cầu.
- Tối ưu hóa quy trình: Việc áp dụng hệ thống ERP tại Khu liên hợp Dung Quất giúp kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào và đầu ra, tối ưu hóa hiệu suất năng lượng và giảm phát thải .
Chiến lược này không chỉ giúp HPG ứng phó với CBAM mà còn khẳng định cam kết phát triển bền vững, một yếu tố ngày càng quan trọng trong quyết định mua hàng của các đối tác quốc tế.
Dung Quất 2: "Trái tim" mới và Cú hích về quy mô
Nếu CBAM là thách thức bên ngoài, thì Dung Quất 2 chính là động lực tăng trưởng nội tại mạnh mẽ nhất của Hòa Phát trong giai đoạn 2026–2030. Dự án này, với tổng vốn đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng , không chỉ là sự mở rộng quy mô mà còn là sự hoàn thiện chuỗi giá trị sản xuất thép của tập đoàn.
Năng lực sản xuất đột phá
Khi toàn bộ dự án Dung Quất 2 đi vào vận hành đồng bộ trong năm 2026 , tổng công suất thép thô của HPG sẽ đạt từ 14,5 đến 16 triệu tấn/năm . Trong đó, công suất thép cuộn cán nóng (HRC) sẽ tăng lên 8,6 triệu tấn/năm . Sự gia tăng này sẽ đưa Hòa Phát chính thức lọt vào Top 30 nhà sản xuất thép lớn nhất toàn cầu , một cột mốc quan trọng khẳng định vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ công nghiệp thế giới.
Bảng 1: Tác động của Dự án Dung Quất 2 đến Năng lực Sản xuất của HPG
| Chỉ tiêu | Trước Dung Quất 2 (Ước tính) | Sau Dung Quất 2 (Dự kiến) | Tăng trưởng |
|---|---|---|---|
| Tổng công suất thép thô | ~8.5 triệu tấn/năm | 14.5 – 16 triệu tấn/năm | ~70% – 88% |
| Công suất HRC | ~3.5 triệu tấn/năm | ~8.6 triệu tấn/năm | ~145% |
| Vị thế toàn cầu | Top 50 | Top 30 | Bứt phá |
*Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo phân tích và thông tin doanh nghiệp *
Sự gia tăng công suất HRC đặc biệt quan trọng. HRC là nguyên liệu đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp hạ nguồn như sản xuất tôn mạ, ống thép, và cơ khí chế tạo. Với công suất HRC vượt trội, HPG không chỉ củng cố vị thế chiếm 60% thị phần HRC tại Việt Nam mà còn giúp ngành công nghiệp Việt Nam giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu, tăng cường khả năng tự chủ và ổn định giá thành sản phẩm.
Bài toán Vận hành và Nhân sự
Việc vận hành một khu liên hợp thép quy mô lớn như Dung Quất 2 đòi hỏi một nguồn nhân lực khổng lồ và có trình độ cao. Trong năm 2026, Công ty Cổ phần Thép Hòa Phát Dung Quất dự kiến cần tuyển dụng thêm 2.000 nhân sự để đáp ứng nhu cầu vận hành. Đây là một thách thức về quản lý và đào tạo, nhưng cũng là một tín hiệu tích cực về sự phát triển của khu vực kinh tế trọng điểm miền Trung.
Thị trường nội địa: Điểm tựa từ hạ tầng và bất động sản
Trong khi các yếu tố toàn cầu như CBAM và công suất Dung Quất 2 định hình triển vọng dài hạn, thì thị trường nội địa lại là điểm tựa quan trọng cho sự phục hồi trong ngắn và trung hạn.
Tín hiệu "Vượt đáy" của giá thép
Cuối tháng 12/2025, thị trường thép xây dựng trong nước đã ghi nhận một diễn biến tích cực khi Hòa Phát cùng loạt doanh nghiệp lớn khác như VAS, Việt Ý, và Shengli đồng loạt thông báo tăng giá bán sản phẩm . Đây là lần tăng thứ ba trong hơn một tháng, cho thấy mặt bằng giá thép đang được thiết lập lại sau giai đoạn giảm sâu.
Mặc dù các chuyên gia nhận định đợt tăng giá này chủ yếu phản ánh yếu tố kỹ thuật, nỗ lực bù đắp chi phí đầu vào gia tăng (giá phôi thép và nguyên vật liệu đi lên) và tỷ trọng cung – cầu ngắn hạn , nhưng nó cũng phát đi tín hiệu rằng ngành thép Việt Nam nhiều khả năng đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất của chu kỳ .
Động lực kép từ Đầu tư công và Bất động sản
Nhu cầu thép nội địa được kỳ vọng sẽ bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới trong giai đoạn 2025–2026, dựa trên hai động lực chính:
- Đẩy mạnh giải ngân Đầu tư công: Việt Nam đang bước vào cao điểm triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn, tạo ra nhu cầu khổng lồ về vật liệu xây dựng, đặc biệt là thép . Các dự án trọng điểm như Đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, Sân bay Long Thành, các tuyến Cao tốc Bắc – Nam và Vành đai 3-4 sẽ thúc đẩy nhu cầu thép xây dựng và thép cuộn cán nóng. Hòa Phát, với vị thế dẫn đầu thị phần thép xây dựng và khả năng cung cấp HRC chất lượng cao, sẽ là doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp và rõ rệt nhất.
- Sự hồi phục của Thị trường Bất động sản: Thị trường bất động sản đang có những dấu hiệu phục hồi rõ nét, với nguồn cung nhà ở tăng mạnh và các cải cách pháp lý có hiệu lực từ năm 2025 . Mặc dù tác động của bất động sản đến cầu thép mang tính trung và dài hạn, nhưng sự ổn định và tăng trưởng trở lại của thị trường này là yếu tố then chốt để duy trì nhu cầu thép xây dựng bền vững.
Cuộc chiến Thị phần và Phòng vệ Thương mại
Một yếu tố vĩ mô khác hỗ trợ HPG là sự thay đổi trong chính sách thương mại quốc tế. Việc Trung Quốc siết mạnh xuất khẩu thép kể từ năm 2026 sẽ làm giảm áp lực cạnh tranh từ nguồn cung giá rẻ, tạo điều kiện cho các nhà sản xuất nội địa như HPG mở rộng thị phần.
Bên cạnh đó, các biện pháp phòng vệ thương mại như thuế chống bán phá giá HRC (dự kiến áp dụng từ tháng 7/2025) sẽ giúp bảo vệ thị trường nội địa khỏi sự cạnh tranh không lành mạnh, củng cố vị thế độc tôn của HPG trong phân khúc HRC.
Góc nhìn tài chính: Định giá và Kỳ vọng cổ phiếu HPG
Mặc dù có nhiều thông tin tích cực về Dung Quất 2 và thị trường, cổ phiếu HPG vẫn đang trong giai đoạn điều chỉnh và tích lũy kéo dài . Điều này khiến nhiều nhà đầu tư ngắn hạn cảm thấy kém hiệu quả, nhưng lại mở ra cơ hội cho nhà đầu tư giá trị và dài hạn.
Biên lợi nhuận gộp và Tối ưu hóa chi phí
Điểm mấu chốt trong phân tích tài chính HPG là sự cải thiện của biên lợi nhuận gộp. Các công ty chứng khoán kỳ vọng biên lợi nhuận gộp của HPG sẽ cải thiện đáng kể, từ mức khoảng 13% lên 18% vào năm 2027 . Sự cải thiện này đến từ hai yếu tố chính:
- Giá nguyên liệu đầu vào ổn định: Giá quặng sắt và than cốc được dự báo duy trì ở mức thấp trong trung hạn do nguồn cung toàn cầu tăng và nhu cầu thép toàn cầu tăng chậm .
- Tối ưu hóa chi phí sản xuất: Dung Quất 2 được trang bị công nghệ hiện đại, giúp tối ưu hóa chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt là HRC.
Định giá và Khuyến nghị
Dựa trên các luận điểm đầu tư về Dung Quất 2, chu kỳ tăng trưởng nhu cầu thép nội địa và sự cải thiện biên lợi nhuận, các tổ chức phân tích đã đưa ra mức định giá tích cực cho cổ phiếu HPG.
Bảng 2: Định giá Cổ phiếu HPG (Cập nhật cuối năm 2025)
| Tổ chức Phân tích | Giá mục tiêu (VND/cp) | Upside (So với thị giá 26.400 VND) | Khuyến nghị |
|---|---|---|---|
| Eldian Capital | 32.640 | ~21% | TÍCH CỰC |
*Nguồn: Báo cáo phân tích & định giá CTCP Tập đoàn Hòa Phát *
Mức giá mục tiêu 32.640 đồng/cổ phiếu cho thấy tiềm năng tăng trưởng đáng kể trong trung hạn. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý rằng việc cổ phiếu HPG chưa thể quay trở lại vùng đỉnh lịch sử năm 2021 là do thị trường đang chờ đợi sự chuyển hóa rõ rệt từ tiềm năng thành kết quả kinh doanh thực tế, đặc biệt là từ Dung Quất 2.
Chiến lược cho Nhà đầu tư
Đối với cổ phiếu HPG, chiến lược phù hợp nhất là tầm nhìn dài hạn. Nhà đầu tư nên xem xét việc giải ngân theo từng giai đoạn, tập trung vào những yếu tố cơ bản như tiến độ Dung Quất 2, sự cải thiện của biên lợi nhuận và nhu cầu thép nội địa. Việc giao dịch theo dòng tiền ngắn hạn trong giai đoạn tích lũy này có thể dẫn đến trạng thái "mua cao - bán thấp" kém hiệu quả .
Vị thế mới của Hòa Phát trong kỷ nguyên mới
Năm 2026 sẽ là một năm đầy biến động nhưng cũng chứa đựng nhiều cơ hội vàng cho Tập đoàn Hòa Phát. Sự vận hành đồng bộ của Khu liên hợp Dung Quất 2 không chỉ là một cột mốc về quy mô mà còn là sự khẳng định về năng lực sản xuất công nghiệp nặng của Việt Nam.
HPG đang chủ động đối phó với các rào cản thương mại "xanh" như CBAM bằng chiến lược "Thép xanh" và đã có được lợi thế cạnh tranh lớn nhờ mức thuế suất 0% tại thị trường EU. Cùng với động lực kép từ đầu tư công và sự hồi phục của thị trường bất động sản nội địa, Hòa Phát có đủ cơ sở để kỳ vọng vào một chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững và mạnh mẽ hơn.
Vị thế của Hòa Phát không chỉ dừng lại ở một doanh nghiệp thép hàng đầu Việt Nam, mà còn là biểu tượng của năng lực sản xuất công nghiệp quốc gia trên bản đồ thế giới. Với tầm nhìn chiến lược và sự đầu tư bài bản, HPG đang trên đường trở thành một trong những "người khổng lồ" của ngành thép toàn cầu, mang lại giá trị to lớn cho cổ đông và nền kinh tế đất nước.