HPG tiến thêm một bước trong chiến lược tự chủ nguyên liệu với mỏ quặng sắt Quý Xa
Thông tin liên quan đến việc các bên liên quan tới HPG tham gia tái cấu trúc mỏ quặng sắt Quý Xa đang thu hút sự quan tâm lớn của thị trường. Đây không chỉ là câu chuyện M&A tài nguyên đơn thuần mà còn phản ánh chiến lược dài hạn của HPG trong việc kiểm soát chuỗi giá trị ngành thép, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt và biến động giá nguyên liệu toàn cầu vẫn ở mức cao.
Mỏ Quý Xa tại Lào Cai được xem là một trong những mỏ quặng sắt lớn nhất Việt Nam với trữ lượng ban đầu khoảng 120 triệu tấn, trong đó hiện vẫn còn khoảng 100 triệu tấn chưa được khai thác. Trước đây, dự án do liên doanh VTM vận hành với sự tham gia của các cổ đông Việt Nam và đối tác Trung Quốc là Kunming Iron & Steel.
Tuy nhiên, sau nhiều năm hoạt động kém hiệu quả, khai thác dưới kỳ vọng, cùng áp lực nợ vay lớn khoảng 6.500 tỷ đồng và các vấn đề pháp lý liên quan đến quản lý tài sản nhà nước, hoạt động khai thác đã dừng từ năm 2022 do giấy phép hết hạn.
Điểm đáng chú ý là đến tháng 5/2026, đối tác Trung Quốc đã thoái toàn bộ vốn khỏi liên doanh. Thay thế phần sở hữu này là CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ Đô – doanh nghiệp mới thành lập cuối năm 2025 với vốn điều lệ 1.200 tỷ đồng.
Cơ cấu cổ đông của doanh nghiệp này cho thấy dấu ấn rất lớn của hệ sinh thái Hòa Phát khi:
HPG nắm 40%,
ông Trần Đình Long sở hữu 10%,
ông Nguyễn Ngọc Quang sở hữu 5%.
Như vậy, nhóm liên quan đến Hòa Phát đang nắm tổng cộng 55% vốn. Ngoài ra còn có sự tham gia của ông Trần Đăng Khoa – Chủ tịch Đại Quang Minh với tỷ lệ 25%.
Động thái này cho thấy HPG nhiều khả năng đang từng bước mở rộng khả năng tự chủ nguyên liệu đầu vào, điều vốn là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của tập đoàn trong nhiều năm qua.
Hiện nay, ngành thép Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào quặng sắt nhập khẩu, đặc biệt từ Australia và Brazil. Điều này khiến doanh nghiệp chịu tác động mạnh từ:
biến động giá quặng thế giới,
chi phí logistics,
biến động tỷ giá USD,
và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.
Nếu mỏ Quý Xa được cấp phép khai thác trở lại và vận hành ổn định, HPG sẽ hưởng lợi trên nhiều khía cạnh.
Thứ nhất là chủ động hơn về nguồn cung nguyên liệu nội địa. Với công suất khai thác theo giấy phép cũ khoảng 3 triệu tấn/năm, mỏ này có thể trở thành nguồn bổ sung đáng kể cho hoạt động sản xuất thép của HPG.
Thứ hai là tối ưu chi phí logistics. Khoảng cách vận chuyển trong nước ngắn hơn đáng kể so với nhập khẩu bằng đường biển sẽ giúp giảm chi phí vận tải và tồn kho.
Thứ ba là giảm áp lực tỷ giá. Trong bối cảnh USD vẫn neo ở mức cao, việc giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu sẽ giúp HPG ổn định biên lợi nhuận tốt hơn.
Thứ tư là tăng tính bền vững cho chuỗi sản xuất. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi HPG đang mở rộng quy mô với các dự án thép lớn và nhu cầu nguyên liệu ngày càng tăng trong dài hạn.
Tuy nhiên, thị trường cũng cần lưu ý rằng hiện nay dự án vẫn còn một số nút thắt quan trọng.
Quan trọng nhất là giấy phép khai thác mới vẫn chưa được cấp. Điều này đồng nghĩa việc mỏ chưa thể ngay lập tức đóng góp vào hoạt động kinh doanh của HPG.
Ngoài ra, đề xuất HPG mua lại khoản nợ 6.500 tỷ đồng của VTM để đổi lấy quyền khai thác hiện mới dừng ở mức đề xuất ban đầu và chưa phải cấu trúc giao dịch cuối cùng. Các thông tin liên quan đến giá trị đầu tư, tiến độ tái khởi động hay kế hoạch khai thác cụ thể hiện vẫn chưa được công bố chi tiết.
Dù vậy, xét về mặt chiến lược dài hạn, đây vẫn là thông tin mang tính tích cực đối với HPG.
Trong chu kỳ cạnh tranh mới của ngành thép, doanh nghiệp nào kiểm soát tốt nguyên liệu đầu vào sẽ có lợi thế rất lớn về chi phí và khả năng duy trì biên lợi nhuận. Đây cũng chính là mô hình mà nhiều tập đoàn thép lớn trên thế giới đã theo đuổi suốt nhiều năm.
Với HPG, nếu thương vụ này được hoàn tất và mỏ Quý Xa được cấp phép vận hành trở lại, doanh nghiệp sẽ tiến thêm một bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín từ quặng sắt đến thép thành phẩm.