“Iran: Điểm nổ của trật tự thế giới và giới hạn thật sự của quyền lực Mỹ”
Iran sẽ đi về đâu? Câu hỏi chưa có lời giải đáp
Cuộc chiến của Mỹ tại Iran khác Venezuela và Iran cũng khác Syria, nên diễn biến sẽ khác. Chế độ thần quyền Iran khó sụp đổ nếu không kèm nội chiến.
Điều kiện #cần của nội chiến có.
Xã hội Iran mệt mỏi: Giới trẻ mệt mỏi với hệ tư tưởng. Giới bảo thủ tôn giáo mệt mỏi vì trừng phạt và cô lập. Tầng lớp trung lưu mệt mỏi vì bất ổn kinh tế. Phân cực xã hội gia tăng: trước đó là các cuộc biểu tình. Sau là vụ hạ sát ông Khamenei khi các nhóm xuống đường với mục tiêu trái ngược: sinh viên và trung lưu thành thị ăn mừng, các nhóm cực đoan đòi trả thù Mỹ và Israel.
Điều kiện #đủ là.
khi lực lượng vũ trang không còn trung thành với một trung tâm quyền lực duy nhất, hoặc xuất hiện nhiều trung tâm vũ trang. Nội chiến hiếm khi bắt đầu từ dân chống dân mà thường là tinh hoa chống tinh hoa, dân chỉ là công cụ.
Nguy cơ nội chiến sẽ rõ nhất khi xung đột trong giới tinh hoa. Đây là kịch bản Mỹ và Israel kỳ vọng. Khi ấy sẽ xuất hiện quá trình “xói mòn dần quyền kiểm soát”: biểu tình kéo dài, đào ngũ gia tăng, IRGC và quân đội cạnh tranh ảnh hưởng — đặc biệt nếu Mỹ giành ưu thế quân sự rõ rệt. Một số dấu hiệu cảnh báo đã xuất hiện, dù chưa mang tính hệ thống.
Cuộc chiến đi về đâu?
- Sơ kết cuộc chiến:
-
Mỹ đã loại bỏ một số lãnh đạo cấp cao, nhưng chưa làm gián đoạn cơ chế chỉ huy – kiểm soát của Iran,
-
Iran đã chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh loại bỏ cá nhân lãnh đạo
-
Mỹ và Israel hành động theo mô hình được dự báo: tấn công phủ đầu, loại bỏ lãnh đạo, chiến dịch thông tin.
***** 3 yếu tố trọng yếu tác động lên diễn biến cuộc chiến.
-
Thứ nhất, Mỹ có thể đánh sập chế độ, bắt xử lãnh đạo Iran thay bằng thể chế lãnh đạo khác như Iraq hoặc dàn dựng một cuộc nội chiến lật đổ chính quyền Iran thông qua biểu tình hoặc nổi dậy hay không? Hiện chưa thấy.
-
Thứ hai, Trung Quốc có cung cấp cho Iran hỗ trợ tài chính, vũ khí, thông tin tình báo quy mô lớn tương tự như phương Tây cung cấp cho Ucraina không?
-
Thứ ba,Iran có thể gây ra thiệt hại đáng kể cho Mỹ về binh sĩ, tàu chiến, máy bay… đến đâu?
=> Mỹ mạnh hơn hẳn Iran nhưng kết quả cuộc chiến như nào vẫn chưa thực sự rõ.
Iran là gì trong câu chuyện đó?
-
Thể chế: chế độ thần quyền, liên kết với đối thủ của Mỹ.
-
Hành lang kinh tế: mắt xích của INSTC (Nga–Iran–Ấn), BRI (Trung Quốc) và cạnh tranh trực tiếp với “Hành lang Kinh tế Ấn Độ-Trung Đông-Châu Âu” qua Ấn Độ, UAE, Arab Saudi, Jordan,Israel, Hy Lạp, Đức, Pháp, Ý và dưới sự bảo trợ của Mỹ (IMEC).
-
Tài nguyên: dầu mỏ và kiểm soát eo Hormuz. Khủng hoảng Iran là giao điểm của xung đột thể chế, hành lang kinh tế chiến lược và năng lượng.
Có nên FOMO nhóm dầu khí?
Lịch sử cho thấy một điều thú vị khi thông tin ra báo chí, cổ phiếu thường không còn tăng mạnh như kỳ vọng nếu đã chạy trước đó.
Ví dụ:
*Khi tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan của TT Trump, ai cũng nghĩ nhóm KCN, thủy sản, dệt may sẽ bùng nổ. Nhưng thực tế phản ứng rất bình thường vì giá đã tăng trước đó.
*Lần Mỹ công kích Iran năm ngoái, nhóm dầu mở gap đầu phiên rất mạnh rồi bị bán ngược ngay trong ngày.
Bài học rút ra là gì?
Khi tin đến tai số đông, lợi thế thường không còn nằm ở người mua mới.
Chiến lược
- Ai đã có hàng => đang có lợi thế vị thế
- Ai chưa có hàng => ko nên FOMO đầu phiên
- Nếu thị trường điều chỉnh => có thể là cơ hội tái cơ cấu
Thị trường luôn đi trước tin tức.
Người giữ được kỷ luật sẽ sống sót qua mọi biến động.
