Thế giới đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu nghiêm trọng hơn cả cú sốc do cuộc xung đột Nga–Ukraine năm 2022 gây ra — và lần này, rủi ro đang lan rộng đồng thời trên nhiều khu vực nông nghiệp toàn cầu.
Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là Urê, loại phân bón nitơ được sử dụng phổ biến nhất thế giới và là nền tảng cho khoảng một nửa sản lượng lương thực toàn cầu. Các cuộc tấn công của Iran đã làm tê liệt một phần đáng kể năng lực sản xuất urê tại Trung Đông, trong khi tình trạng thiếu hụt khí đốt nghiêm trọng buộc nhiều nhà sản xuất phân bón tại Nam Á phải cắt giảm mạnh sản lượng.
Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hóa Kpler, khoảng một nửa trong tổng số 2,1 triệu tấn urê dự kiến được xuất khẩu trong hai tuần qua đã bị gián đoạn. Bên cạnh đó, thêm 1,1 triệu tấn phân bón và nguyên liệu đầu vào cho phân bón — bao gồm 570.000 tấn urê — hiện đang bị mắc kẹt tại khu vực Vùng Vịnh, hoặc đang trong quá trình bốc hàng, hoặc đã nằm trên tàu nhưng chưa thể rời cảng.
![[IMG]](https://images.f247.com/original/4X/4/6/c/46caa94a2ee2975ea1949ec8236773ce56eb6644.jpeg)
Thời điểm xảy ra gián đoạn này gần như là kịch bản tồi tệ nhất. Các sự cố đang diễn ra đúng vào mùa gieo trồng tại Bắc bán cầu, giai đoạn mà nông dân phụ thuộc mạnh mẽ vào nguồn cung phân bón ổn định để quyết định năng suất cây trồng.
Veronica Nigh, kinh tế trưởng tại hiệp hội công nghiệp phân bón tại Hoa Kỳ (The Fertilizer Institute), cảnh báo: “Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, cú sốc lần này sẽ nghiêm trọng hơn nhiều so với năm 2022. Cuộc xung đột càng kéo dài, triển vọng càng trở nên đáng lo ngại.”
Điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Tầm quan trọng của Trung Đông đối với thị trường phân bón toàn cầu là rất lớn. Khoảng một phần ba lượng urê xuất khẩu toàn cầu và 45% lượng lưu huỳnh xuất khẩu toàn cầu — nguyên liệu thiết yếu cho phân bón phosphate — phải đi qua Eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển chiến lược hiện gần như đã bị tê liệt.
Công ty phân bón nhà nước Qatar QAFCO đã buộc phải đóng cửa nhà máy urê công suất 5,6 triệu tấn mỗi năm sau khi hoạt động khí tự nhiên hóa lỏng tại các cơ sở lân cận của QatarEnergy bị đình chỉ.
Trong khi đó:
-
Ấn Độ đã yêu cầu các nhà máy phân bón trong nước giảm tiêu thụ khí xuống 70% mức bình thường
-
Các nhà máy tại Pakistan và Bangladesh đã ngừng sản xuất hoàn toàn
Nam Á đang là khu vực chịu rủi ro lớn nhất. Pakistan phụ thuộc gần như hoàn toàn vào LNG nhập khẩu từ Qatar và UAE, trong khi riêng Qatar cung cấp hơn 40% LNG cho Ấn Độ và khoảng hai phần ba nguồn cung LNG của Bangladesh.
![[IMG]](https://images.f247.com/original/4X/5/d/f/5dff89983f639e560bbd5610a97913ba320b513a.jpeg)
Tất cả 32 nhà máy ammonia của Ấn Độ đều vận hành bằng khí tự nhiên, khiến toàn bộ ngành phân bón của nước này phụ thuộc trực tiếp vào nguồn cung năng lượng từ Vùng Vịnh.
Chi tiết phân tích: Khủng hoảng phân bón: Xung đột Trung Đông có thể rấy lên cú sốc lương thực nghiêm trọng hơn năm 2022