Thị trường liên ngân hàng những ngày đầu tháng 12 chứng kiến một diễn biến đáng chú ý: lãi suất qua đêm bật tăng lên 7%/năm, mức cao nhất nhiều tháng trở lại đây. Nguyên nhân đến từ căng thẳng thanh khoản VND khi tín dụng tăng mạnh cuối năm, trong khi tăng trưởng huy động lại chậm hơn đáng kể. Trước hết chúng tạo hãy hiểu vì sao lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh:
(1) Tín dụng tăng nhanh cuối năm
Nhiều ngân hàng đẩy mạnh giải ngân để đạt chỉ tiêu → nhu cầu vốn ngắn hạn tăng mạnh.
(2) Huy động tăng chậm hơn
Tiền gửi dân cư không tăng tương xứng → hệ số LDR bị đẩy lên → ngân hàng phải đi vay liên ngân hàng.
(3) Tính mùa vụ
Cuối năm thường là thời điểm thanh toán lớn, nhu cầu tiền mặt cao → thanh khoản toàn hệ thống bị siết.
Khi ngân hàng lớn – vốn là “nhà cung cấp vốn” cho hệ thống – cũng cần VND, lãi suất đẩy cao là điều tất yếu.
Vậy chuyện này ảnh hưởng thế nào tới thị trường?
1. Ngân hàng – tăng chi phí vốn
Lãi liên ngân hàng tăng nghĩa là ngân hàng phải vay vốn ngắn hạn với giá cao hơn → NIM co lại.
Ngân hàng nhỏ bị ảnh hưởng mạnh hơn, ngân hàng lớn ít chịu áp lực hơn nhờ khả năng huy động tốt.
2. Bất động sản – ngành chịu tác động mạnh nhất
Thanh khoản hệ thống căng → ngân hàng ưu tiên vốn ngắn hạn → khó giải ngân cho vay BĐS.
Doanh nghiệp nợ nhiều, phụ thuộc dòng tiền vay sẽ chịu áp lực lớn nhất.
Ngược lại, BĐS khu công nghiệp & các doanh nghiệp ít nợ ổn định hơn.
3. Chứng khoán – dòng tiền thận trọng
Lãi suất “tăng sốc” khiến chi phí margin có thể nhích lên, dòng tiền ngắn hạn thường tạm rút bớt → thanh khoản thị trường có thể giảm.
Tóm lại, Việc lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh là tín hiệu cảnh báo thanh khoản hệ thống đang chịu áp lực, dù NHNN đã bơm mạnh để ổn định thị trường. Tuy nhiên cũng có những ảnh hưởng nhất định đến các nhóm ngành như:
• Ngân hàng chịu áp lực chi phí vốn
• BĐS là ngành bị ảnh hưởng mạnh nhất
• Thị trường chứng khoán có thể biến động ngắn hạn do dòng tiền thận trọng hơn
Tuy nhiên, do NHNN đã can thiệp kịp thời, đây nhiều khả năng chỉ là giai đoạn căng thẳng thanh khoản mùa vụ, không phải rủi ro mang tính hệ thống.