Lộ trình nâng hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam lên mức “Đầu tư” (Investment Grade) là một thông tin mang tính bước ngoặt cho toàn bộ nền kinh tế.
Dưới đây là phân tích chi tiết các khía cạnh trọng yếu của lộ trình này dưới góc độ kinh tế và tài chính:
1. Hiểu về “Ngưỡng cửa” Investment Grade
Hiện tại, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn (S&P, Moody’s, Fitch) thường xếp Việt Nam ở mức “Dưới đầu tư” (Speculative/Junk Grade) với triển vọng tích cực (thường là BB+ hoặc Ba2).
- Mục tiêu: Tiến lên mức BBB- (S&P/Fitch) hoặc Baa3 (Moody’s).
- Ý nghĩa: Đây là “chứng chỉ” xác nhận một quốc gia có năng lực tài chính ổn định, rủi ro vỡ nợ thấp, đủ tiêu chuẩn để các quỹ đầu tư thận trọng nhất thế giới (như các quỹ hưu bổng) giải ngân vốn.
2. Các trụ cột chính trong lộ trình đến năm 2030
Chính phủ đang tập trung vào 4 nhóm giải pháp cốt lõi:
- Tăng trưởng kinh tế bền vững: Duy trì GDP ở mức 6.5% - 7% hằng năm. Tăng trưởng mạnh là minh chứng rõ nhất cho khả năng trả nợ của quốc gia.
-
Kỷ luật tài khóa: (Kiểm soát nợ công dưới mức trần (khoảng 60% GDP).
- Giảm bội chi ngân sách và tối ưu hóa việc thu thuế.
- Cải cách hệ thống ngân hàng: Đây là “gót chân Achilles” mà các tổ chức quốc tế thường lo ngại. Việc xử lý nợ xấu, tăng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và áp dụng tiêu chuẩn Basel III là bắt buộc.
- Minh bạch hóa dữ liệu: Cung cấp số liệu thống kê kinh tế kịp thời, chính xác để các tổ chức xếp hạng có đủ căn cứ đánh giá.
3. Lợi ích tài chính khổng lồ khi “Lên hạng”
Khi Việt Nam chính thức bước vào nhóm Investment Grade, tác động sẽ mang tính dây chuyền:
- Giảm chi phí vay vốn: Lãi suất trái phiếu Chính phủ sẽ giảm mạnh vì rủi ro thấp hơn. Điều này giúp Nhà nước tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng tiền lãi mỗi năm.
- Mở trần cho doanh nghiệp: Theo nguyên tắc, xếp hạng của doanh nghiệp (như FPT, Vietcombank, Vinamilk) thường không vượt quá xếp hạng quốc gia. Khi quốc gia lên hạng, các doanh nghiệp cũng được “tháo xiềng”, dễ dàng huy động vốn quốc tế với lãi suất rẻ hơn.
- Bùng nổ dòng vốn FDI và FII: Không chỉ là xây dựng nhà máy, các dòng vốn gián tiếp từ thị trường chứng khoán sẽ đổ vào mạnh mẽ hơn vì Việt Nam đã nằm trong danh sách “an toàn” của các quỹ ngoại lớn.
4. Thách thức và “Nút thắt” cần gỡ
Lộ trình này không trải đầy hoa hồng. Cũng cần ngầm định đến các rủi ro:
- Biến động địa chính trị: Ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và xuất khẩu của Việt Nam.
- Áp lực lạm phát: Việc duy trì tăng trưởng cao mà không làm mất giá đồng tiền là một bài toán khó cho Ngân hàng Nhà nước.
- Cải cách thể chế: Tốc độ giải ngân đầu tư công và cải cách thủ tục hành chính cần được đẩy nhanh hơn nữa để tương xứng với xếp hạng mới.
Góc nhìn thực tế
Việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia và nâng hạng thị trường chứng khoán (như tin về Thông tư 08 chúng ta đã phân tích) là “cặp bài trùng”. Một bên là khẳng định sức khỏe tài chính, một bên là mở rộng cửa cho dòng vốn. Khi cả hai cùng đạt mục tiêu, Việt Nam sẽ thực sự hóa thân thành một “con hổ” mới của châu Á về mặt tài chính.
