Hormuz – Panama rung chuyển logistics toàn cầu
Cước container quay đầu tăng: Cơ hội cho cổ phiếu cảng biển Việt Nam?
Sau nhiều tuần giảm, thị trường vận tải container toàn cầu đang xuất hiện dấu hiệu đảo chiều. Tuy nhiên, lần phục hồi này không chỉ đến từ yếu tố chu kỳ thương mại mà còn chịu tác động lớn từ những biến động địa chính trị tại các tuyến hàng hải chiến lược.
Theo dữ liệu của Drewry, chỉ số Drewry World Container Index (WCI) đã tăng 3%, đạt 1.958 USD/container 40 feet trong tuần kết thúc ngày 5/3 – lần tăng đầu tiên sau 7 tuần giảm liên tiếp.
Sự phục hồi diễn ra khi sản xuất tại châu Á khởi động trở lại sau Tết Nguyên đán, kéo theo nhu cầu vận tải container tăng lên.
Một số tuyến vận tải chính ghi nhận mức tăng đáng chú ý:
- Thượng Hải – Los Angeles: +10% lên 2.402 USD/container
- Thượng Hải – New York: +7% lên 2.977 USD/container
Trong khi đó, tuyến Á – Âu vẫn có diễn biến trái chiều.
Hormuz: Nút thắt mới của chuỗi cung ứng
Cùng thời điểm, căng thẳng tại Strait of Hormuz đang tạo ra một cú sốc mới đối với mạng lưới vận tải container.
Theo dữ liệu của công ty phân tích logistics project44, số chuyến container chuyển hướng đã tăng hơn 360% kể từ khi tuyến này bị gián đoạn.
- Trước khủng hoảng: 218 chuyến/ngày
- Sau khủng hoảng: 1.010 chuyến/ngày
- Đỉnh điểm 5/3: 2.363 chuyến
Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược xử lý khoảng 1/4 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với các tuyến container phục vụ khu vực Vùng Vịnh.
Khi tuyến này bị gián đoạn, các hãng tàu buộc phải chuyển hàng sang các cảng như:
- Khawr Fakkan (UAE)
- Sohar (Oman)
- Hambantota (Sri Lanka)
- Mundra và Navi Mumbai (Ấn Độ)
Điều này khiến nhiều cảng rơi vào tình trạng tắc nghẽn.
Ví dụ:
- Mundra: chậm cập cảng tới 49 ngày
- Navi Mumbai: chậm khởi hành tăng 118%
Panama: Cuộc chơi logistics mang màu sắc địa chính trị
Không chỉ Hormuz, một điểm nghẽn khác của thương mại toàn cầu cũng đang nóng lên tại Panama Canal.
Chính phủ Panama đã tiếp quản hai cảng chiến lược:
- Balboa Port
- Cristobal Port
Sau đó giao quyền vận hành tạm thời cho:
- APM Terminals (thuộc Maersk)
- Terminal Investment Limited (thuộc MSC Mediterranean Shipping Company)
Tranh chấp này đã khiến tập đoàn CK Hutchison Holdings khởi động các biện pháp pháp lý, đồng thời khiến Trung Quốc triệu tập lãnh đạo Maersk và MSC tới Bắc Kinh để thảo luận về thị trường vận tải container.
Điều này cho thấy một xu hướng mới: logistics toàn cầu đang trở thành một mặt trận địa chính trị.
Một nghịch lý của thị trường: Khủng hoảng càng lớn, logistics càng hưởng lợi
Chuỗi cung ứng toàn cầu vận hành dựa trên tốc độ quay vòng của tàu và container.
Khi các tuyến hàng hải chiến lược bị gián đoạn như:
- Suez Canal
- Strait of Hormuz
- Panama Canal
tàu phải:
- đi vòng xa hơn
- neo chờ lâu hơn
- xếp hàng tại các cảng thay thế.
Điều này khiến công suất vận tải thực tế của đội tàu giảm xuống, dù số lượng tàu không thay đổi.
Hệ quả:
container quay vòng chậm
cảng trung chuyển tắc nghẽn
giá cước container tăng
Đây là lý do tại sao:
- sự cố Suez Canal năm 2021
- khủng hoảng Red Sea năm 2024
đều khiến giá cước container tăng mạnh.
3 luận điểm đầu tư đáng chú ý
Công suất vận tải thực tế đang bị thắt chặt
Mặc dù chỉ khoảng 158 tàu (~691.000 TEU) hoạt động trong khu vực Vịnh – tương đương 2,1% đội tàu toàn cầu – nhưng việc gián đoạn tại Hormuz có thể gây hiệu ứng dây chuyền.
Tàu phải đi vòng → chuỗi logistics chậm lại → nguồn cung vận tải thực tế giảm.
Cước container đã bắt đầu đảo chiều
Sau 7 tuần giảm liên tiếp, WCI của Drewry đã tăng trở lại.
Nếu căng thẳng kéo dài, chi phí vận tải có thể tăng thêm do:
- giá dầu
- phí bảo hiểm chiến tranh
- chi phí nhiên liệu bunker.
Dòng container có xu hướng dịch chuyển về châu Á
Khi các tuyến Trung Đông bị gián đoạn, nhiều hãng tàu buộc phải tái cấu trúc mạng lưới.
Các trung tâm logistics tại châu Á như:
- Singapore
- Malaysia
- Việt Nam
có thể hưởng lợi từ dòng container trung chuyển.
Case study: Vì sao VSC có thể hưởng lợi?
Một trong những doanh nghiệp đáng chú ý trong nhóm cảng biển là Vietnam Container Shipping JSC (VSC).
VSC sở hữu hệ sinh thái logistics tại Hải Phòng gồm:
- hệ thống cảng container
- kho CFS
- depot container
- vận tải nội địa.
Sau khi mở rộng hệ thống cảng, công suất khai thác của doanh nghiệp đã tăng đáng kể.
Trong bối cảnh chuỗi logistics toàn cầu bị gián đoạn, các yếu tố sau có thể hỗ trợ doanh nghiệp cảng:
- container lưu bãi lâu hơn
- nhu cầu trung chuyển tăng
- phí dịch vụ logistics tăng.
Dù vậy, triển vọng thực tế vẫn phụ thuộc vào một yếu tố quan trọng: tăng trưởng thương mại toàn cầu.
Nếu dòng hàng chỉ thay đổi tuyến vận tải thay vì suy giảm mạnh, các cảng trung chuyển tại Đông Nam Á – bao gồm Việt Nam – có thể trở thành những điểm hưởng lợi trong chu kỳ logistics mới.
Case study: Vì sao HPG có thể hưởng lợi?
Vì HPG đã sản xuất được cont và cung cấp ra thị trường gần 1 năm nay với sản lượng ổn định
Tóm lại
Hormuz và Panama đang cho thấy một thực tế mới của thương mại toàn cầu:
logistics không còn chỉ là vận tải, mà đã trở thành một phần của cạnh tranh địa chính trị.
Trong những giai đoạn như vậy, biến động của chuỗi cung ứng thường tạo ra cơ hội đáng chú ý cho nhóm doanh nghiệp cảng biển và logistics.