LPS giảm khoảng 25% từ giá IPO, trong khi KAI tăng 40% đầu phiên rồi đóng cửa giảm 14%. Những diễn biến này đặt ra câu hỏi về định giá và hiệu ứng FOMO quanh các tân binh chứng khoán.
Cổ phiếu của các công ty chứng khoán mới lên sàn đang cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: câu chuyện tăng trưởng càng được kỳ vọng lớn, thị giá sau khi giao dịch lại càng có nguy cơ biến động mạnh. LPS giảm sâu chỉ sau vài tuần, còn KAI vừa chào sàn UPCoM đã trải qua một phiên giao dịch đầy bất ngờ, từ tăng kịch biên độ lên 21.000 đồng/cổ phiếu rồi quay đầu đóng cửa ở 12.900 đồng.
Với nhà đầu tư mua cổ phiếu ở giai đoạn IPO hoặc kỳ vọng vào màn chào sàn, những diễn biến này không đơn thuần là biến động ngắn hạn. Nó cho thấy khoảng cách giữa câu chuyện tăng trưởng được kể trước khi lên sàn và mức giá mà thị trường thực sự chấp nhận có thể rất lớn.
Chứng khoán LPBank (mã chứng khoán: LPS) từng đưa ra mức giá IPO 30.000 đồng/cổ phiếu, huy động khoảng 4.256 tỷ đồng từ 141,9 triệu cổ phiếu. Sau đợt phát hành, vốn điều lệ của doanh nghiệp tăng lên hơn 14.086 tỷ đồng, với hơn 1,4 tỷ cổ phiếu được đưa lên HOSE từ ngày 18/08/2026.
Mức giá IPO 30.000 đồng/cổ phiếu khi đó hàm ý mức định giá tương đối cao so với mặt bằng một số doanh nghiệp chứng khoán lớn đã hoạt động lâu năm. Khi kết hợp với câu chuyện lợi nhuận tăng hàng trăm phần trăm và kế hoạch tiếp tục mở rộng quy mô, LPS nhanh chóng trở thành một trong những cổ phiếu chứng khoán mới nhận được nhiều kỳ vọng.
Nhưng thị trường sau đó đã đưa ra câu trả lời khác. LPS có thời điểm lùi về quanh 22.000-23.000 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 20-25% so với mức IPO 30.000 đồng. Điều đáng nói là mức giảm này xảy ra trong thời gian tương đối ngắn, khi câu chuyện tăng trưởng của doanh nghiệp vẫn còn nguyên.
Năm 2025, LPS ghi nhận doanh thu khoảng 1.687 tỷ đồng, tăng 775%, trong khi lợi nhuận sau thuế vượt 522 tỷ đồng, tăng hơn 550%. Trong 6 tháng đầu năm 2026, lợi nhuận trước thuế tiếp tục đạt hơn 718 tỷ đồng, gấp 2,3 lần cùng kỳ.
Những con số trên rõ ràng tạo cơ sở cho kỳ vọng. Tuy nhiên, vấn đề của thị trường không nằm ở việc doanh nghiệp có tăng trưởng hay không, mà là nhà đầu tư phải trả bao nhiêu cho mỗi đồng lợi nhuận và liệu tốc độ tăng trưởng đó có đủ lớn để bảo vệ mức định giá hay không.
KAI thậm chí cho thấy quá trình định giá lại diễn ra nhanh hơn. 750 triệu cổ phiếu của Chứng khoán Kafi (mã chứng khoán: KAI) chính thức giao dịch trên UPCoM ngày 09/09/2026 với giá tham chiếu 15.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng vốn hóa khoảng 11.250 tỷ đồng.
Ngay đầu phiên, KAI tăng lên 21.000 đồng/cổ phiếu, tương đương mức tăng 40% và chạm giá trần. Diễn biến này rất dễ kích thích tâm lý FOMO, đặc biệt với những nhà đầu tư đứng ngoài và chứng kiến một cổ phiếu mới lên sàn tăng mạnh ngay trong phiên đầu tiên.
Thế nhưng chỉ vài giờ sau, câu chuyện đã thay đổi hoàn toàn. KAI đảo chiều và đóng cửa ở 12.900 đồng/cổ phiếu, thấp hơn 14% so với giá tham chiếu và thấp hơn tới 38,6% so với mức giá cao nhất 21.000 đồng trong ngày.
Hai “tân binh” ngành chứng khoán giảm mạnh sau list sàn, LPS giảm hơn 35%
Khoảng cách giữa mức giá cao nhất và giá đóng cửa tương đương một cú điều chỉnh gần 40% chỉ trong một phiên. Với một cổ phiếu vừa lên sàn, đây là diễn biến đặc biệt đáng chú ý bởi nó cho thấy lượng kỳ vọng có thể được đẩy lên rất nhanh, nhưng cũng có thể bị xóa bỏ nhanh không kém khi lực bán xuất hiện.
Kafi không phải doanh nghiệp có quy mô nhỏ. Tại ngày 30/06/2026, công ty có tổng tài sản hơn 26.112 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu trên 8.238 tỷ đồng và dư nợ cho vay margin 11.675 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm, doanh thu hoạt động đạt khoảng 2.024 tỷ đồng, tăng 104%, còn lợi nhuận trước thuế gần 370 tỷ đồng, tăng 155%.
Doanh nghiệp đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế năm 2026 lên 1.050 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục có kế hoạch tăng vốn. Đây chính là những yếu tố tạo nên câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn và giúp KAI có cơ sở để thu hút sự chú ý trước ngày giao dịch.
Nhưng khi cổ phiếu bước vào thị trường thứ cấp, kỳ vọng không còn được quyết định bởi những con số trong bản kế hoạch. Giá cổ phiếu phải đối mặt trực tiếp với cung cầu, lượng cổ phiếu có thể giao dịch và quan trọng nhất là mức định giá mà nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận.
Đây cũng là điểm khiến câu chuyện của LPS và KAI trở nên đáng quan tâm hơn một vài phiên tăng giảm đơn lẻ. Cả hai đều xuất hiện tương đối muộn so với những tên tuổi lớn trong ngành chứng khoán, nhưng lại bước vào thị trường cùng những kỳ vọng rất lớn về tốc độ mở rộng vốn, margin, tài sản và lợi nhuận.
Khi kỳ vọng được đẩy lên cao trước thời điểm giao dịch, hiệu ứng FOMO rất dễ hình thành. Nhà đầu tư có thể tập trung vào tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, quy mô vốn hay tham vọng mở rộng mà ít chú ý hơn tới câu hỏi doanh nghiệp đang được định giá bao nhiêu lần giá trị sổ sách, bao nhiêu lần lợi nhuận và phần tăng trưởng tương lai đã được phản ánh vào giá.
Khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch, quá trình định giá lại có thể diễn ra rất nhanh. Những người mua sau khi chứng kiến giá tăng mạnh có thể trở thành bên chịu rủi ro lớn nhất nếu dòng tiền đầu cơ rút ra, trong khi nhà đầu tư mua ở vùng IPO cũng phải đối mặt với nguy cơ thị giá thấp hơn đáng kể so với mức giá ban đầu.
Vấn đề còn đáng lo hơn khi hiện tượng này xuất hiện ở nhóm cổ phiếu chứng khoán. Đây là nhóm doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh gắn trực tiếp với thanh khoản, margin và diễn biến của thị trường. Nếu định giá cổ phiếu chứng khoán được đẩy lên dựa nhiều vào kỳ vọng tăng trưởng, nhưng sau đó thị giá liên tục bị chiết khấu, tâm lý thận trọng có thể lan sang cả những đợt IPO và tăng vốn tiếp theo.
Ở góc độ thị trường, IPO đáng lẽ là quá trình đưa doanh nghiệp tới một cơ sở nhà đầu tư rộng hơn và giúp huy động nguồn lực dài hạn. Nhưng nếu câu chuyện tăng trưởng được dùng để tạo kỳ vọng quá lớn trước khi cổ phiếu giao dịch, sau đó thị giá giảm mạnh, nhà đầu tư có thể dần hình thành tâm lý rằng giá IPO chưa chắc là mức giá hấp dẫn, còn màn tăng mạnh trong ngày đầu chưa chắc phản ánh giá trị thực.
LPS và KAI chưa đủ để đại diện cho toàn bộ hoạt động IPO của ngành chứng khoán, cũng chưa thể chỉ từ diễn biến giá ngắn hạn kết luận mức định giá của hai doanh nghiệp là sai. Tuy vậy, việc một mã giảm khoảng 25% so với giá IPO trong thời gian ngắn và một mã khác tăng 40% rồi đóng cửa giảm 14% ngay ngày đầu là tín hiệu không thể bỏ qua.
Sau cùng, bài toán mà nhà đầu tư phải đối mặt không phải là doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng hay không, mà là mức giá phải trả cho câu chuyện đó. Khi kỳ vọng đã được phản ánh quá nhiều vào giá trước thời điểm thị trường kiểm chứng, phần rủi ro điều chỉnh sẽ thuộc về những người mua sau cùng.
