Năm 2025 đang trở thành thời điểm then chốt trong lĩnh vực từ thiện Hoa Kỳ, khi các nhà tài trợ giàu có đối diện với những thay đổi lớn về chính sách thuế sắp có hiệu lực vào năm 2026, thông qua Đạo luật “One Big Beautiful Bill” (OBBB).
Luật này dự kiến sẽ cắt giảm lợi ích thuế cho các nhà tài trợ lớn, có thể làm giảm tổng số tiền quyên góp lên tới 4,1 tỷ USD, thậm chí 6,1 tỷ USD. Bài viết này phân tích tác động của cải cách thuế mới, các chiến lược quyên góp thông minh như sử dụng Quỹ Tài trợ được Tư vấn bởi Nhà tài trợ (DAF), cùng với các phương pháp đảm bảo tính bền vững cho các tổ chức phi lợi nhuận quanh năm, vượt qua giai đoạn “mùa quyên góp” truyền thống.
Mùa Quyên Góp và Áp Lực Thời Gian
Trong tài chính từ thiện, thời điểm cuối năm - khoảng thời gian từ Thứ Ba Quyên Góp (Giving Tuesday) (Thứ Ba sau Lễ Tạ Ơn) đến đêm Giao thừa - được gọi là “mùa quyên góp”. Giai đoạn này trùng với các kỳ nghỉ lễ cuối năm và hoạt động lập kế hoạch thuế, kéo theo sự gia tăng đáng kể trong các hoạt động từ thiện. Các tổ chức phi lợi nhuận (NPOs) đồng loạt đẩy mạnh các lời kêu gọi thường niên và các chiến dịch cuối năm.
Trên thực tế, gần một phần ba tổng số tiền quyên góp hàng năm diễn ra trong tháng 12, với 10% tổng số tiền đó đổ vào ba ngày cuối cùng của năm.
Tuy nhiên, năm nay (2025) có những điều kiện độc nhất vô nhị tác động đến cách tiếp cận quyên góp. Sự ra đời của luật pháp mới, cụ thể là Đạo luật “One Big Beautiful Bill” (OBBB), cùng với bối cảnh thị trường khi xác suất cắt giảm lãi suất trong tháng 12 tăng vọt, đã thúc đẩy các cuộc đối thoại giữa nhà tài trợ và cố vấn của họ khi họ lập kế hoạch quyên góp cuối năm và tính toán tác động thuế.
Trước viễn cảnh các thay đổi thuế có hiệu lực vào năm 2026, nhiều nhà tài trợ hiện đang tìm cách “front-load” (tăng cường đóng góp ngay trong năm nay). Những cân nhắc này là một phần của kế hoạch từ thiện và thuế thông minh.
I. Tác Động Của OBBB: Cuộc Khủng Hoảng Hàng Tỷ Đô La Cho Lĩnh Vực Phi Lợi Nhuận
Đạo luật OBBB, được Tổng thống Donald Trump ký thành luật vào tháng 7, dự kiến sẽ thay đổi sâu sắc bối cảnh từ thiện, đặc biệt là đối với các cá nhân có tài sản lớn.
1. Hạn Chế Lợi Ích Thuế Đối Với Người Giàu (Mega-Donors)
Bắt đầu từ năm 2026, OBBB sẽ giới hạn các lợi ích thuế cho các nhà tài trợ giàu có. Các thay đổi chính bao gồm:
- Giảm Trần Lợi Ích Thuế: Mức trần lợi ích thuế hiệu quả cho những người nộp thuế trong khung thu nhập cao nhất (37%) sẽ bị cắt giảm từ 37% xuống còn 35%.
- Thiết Lập Mức Sàn Khấu Trừ Mới: Đối với những người kê khai chi tiết (itemizers), luật mới sẽ áp dụng mức sàn 0,5% đối với các khoản đóng góp từ thiện. Điều này có nghĩa là họ chỉ có thể khấu trừ các khoản quyên góp vượt quá 0,5% Thu nhập Gộp Điều chỉnh (AGI) của họ.
Các tổ chức từ thiện và các viện nghiên cứu đang phát đi tín hiệu cảnh báo. Theo ước tính từ Trường Từ thiện Gia đình Lilly thuộc Đại học Indiana, giới hạn 35% có thể giảm tổng số tiền quyên góp ít nhất 4,1 tỷ USD, và có thể lên tới 6,1 tỷ USD. Đây là một đòn giáng mạnh vào các hoạt động từ thiện.
2. Sự Phụ Thuộc Vào Giới Tỷ Phú
Hoa Kỳ là nơi có nhiều tỷ phú nhất trên thế giới. Nhiều người trong số họ đã đóng góp những khoản tiền khổng lồ, được gọi là “mega-donations”.
- MacKenzie Scott: Kể từ năm 2020, nhà từ thiện tỷ phú MacKenzie Scott đã trao tặng 19,25 tỷ USD thông qua quỹ Yield Giving của mình. Với khối tài sản ròng 40,3 tỷ USD, bà gần đây đã thực hiện nhiều đợt quyên góp lớn cho các mục đích khác nhau, bao gồm 80 triệu USD cho Đại học Howard, 50 triệu USD cho Đại học Virginia State, 40 triệu USD cho Quỹ Hành động Di sản Văn hóa Người Mỹ gốc Phi, và 60 triệu USD cho Trung tâm Từ thiện Thảm họa.
- Melinda French Gates: Bà, cùng với chồng cũ Bill Gates, đã thành lập Quỹ Gates vào năm 2000. Năm ngoái, tổ chức này đã cung cấp 8,01 tỷ USD hỗ trợ từ thiện cho các lĩnh vực như sức khỏe toàn cầu, bình đẳng giới và phát triển thế giới, và dự kiến sẽ kết thúc hoạt động vào năm 2045.
- The Giving Pledge: Hàng trăm tỷ phú đã ký vào Cam kết Quyên góp (Giving Pledge), do ông trùm quỹ phòng hộ Berkshire Hathaway Warren Buffett khởi xướng. Phong trào này yêu cầu những người ký kết phải quyên góp ít nhất một nửa tài sản của họ khi còn sống hoặc thông qua di chúc. Tổng số tiền cam kết của 250 người tham gia đã vượt quá 600 tỷ USD. Đáng chú ý, John và Laura Arnold đã quyên góp 2 tỷ USD tính đến thời điểm hiện tại, với hơn 204 triệu USD được phân bổ chỉ trong năm 2024.
Sự sụt giảm lợi ích thuế có khả năng làm giảm động lực quyên góp những khoản tiền lớn này. Vấn đề cốt lõi là: những đóng góp khổng lồ từ một số ít tỷ phú này là điều mà tầng lớp trung lưu không thể bù đắp được.
II. Chiến Lược Tối Ưu Hóa Thuế Cấp Bách Cho Năm 2025
Trước khi các giới hạn mới có hiệu lực vào năm 2026, các chuyên gia tài chính khuyến nghị các chiến lược hành động ngay lập tức, đặc biệt đối với những người có thu nhập cao và các nhà tài trợ lớn.
1. Tăng Cường Quyên Góp Trong Năm 2025 (Front-Loading)
Ông Bob Petix, chiến lược gia tài sản cấp cao của Wells Fargo Wealth and Investment Management, nhấn mạnh rằng những người kê khai chi tiết có thu nhập cao “nên nghiêm túc nghĩ đến việc thực hiện khoản đóng góp đó vào năm 2025 thay vì 2026”.
Lý do là sau năm 2025, những người kê khai chi tiết sẽ phải đối mặt với “mức sàn” khấu trừ từ thiện (0,5% AGI), và lợi ích thuế đối với người trong khung thu nhập 37% cũng bị giới hạn. Do đó, việc tập trung quyên góp (bunching) vào năm 2025 sẽ mang lại khoản khấu trừ thuế trả trước lớn, trước khi các giới hạn này thay đổi.
2. Công Cụ Quyên Góp Chủ Chốt: Quỹ Tài Trợ Được Tư Vấn Bởi Nhà Tài Trợ (DAF)
DAF là một công cụ thiết yếu để đạt được sự kết hợp giữa lợi ích thuế cuối năm và tác động từ thiện quanh năm. DAF hoạt động giống như một “sổ séc từ thiện”.
- Lợi Ích Thuế Tức Thì: Khi đóng góp vào DAF, cá nhân nhận được khấu trừ thuế ngay lập tức. Trong bối cảnh lập kế hoạch thuế cuối năm, các khoản đóng góp này là cơ chế quan trọng giúp giảm thu nhập chịu thuế và, trong nhiều trường hợp, giảm tổng nghĩa vụ thuế.
- Tách Biệt Quyên Tặng và Tài Trợ (Gifting and Granting): DAF cho phép nhà đầu tư đóng góp khi điều đó có lợi nhất cho danh mục đầu tư của họ, nhưng vẫn đảm bảo các khoản đóng góp có thể được sử dụng để hỗ trợ các tổ chức từ thiện trong suốt cả năm. Khả năng tách bạch việc đóng góp và cấp vốn này mang lại sự linh hoạt lớn.
- Tăng Trưởng Miễn Thuế: Quỹ trong DAF - vốn được dành riêng cho mục đích từ thiện - có thể được đầu tư và tăng trưởng miễn thuế theo thời gian. Sự tăng trưởng này, cùng với phí quản lý thường thấp hơn, cho phép các nhà tài trợ tăng đáng kể tác động từ thiện của họ.
Chiến Lược “Bunching” (Gộp Quyên Góp): Một chiến lược phổ biến là “gộp” nhiều năm quyên góp vào năm 2025 thông qua DAF. Điều này tạo ra một khoản khấu trừ từ thiện trả trước lớn cho năm 2025, trước khi các giới hạn thay đổi vào năm 2026. Sau đó, nhà tài trợ có thể cấp vốn cho các tổ chức từ thiện đủ điều kiện theo lựa chọn của họ trong những năm tiếp theo.
3. Khuyến Nghị Đối Với Người Quyên Góp Tiền Mặt Nhỏ (Non-Itemizers)
Đối với đa số người nộp thuế, họ sử dụng khấu trừ tiêu chuẩn (standard deduction). Khấu trừ tiêu chuẩn là $15.750 cho người nộp đơn độc thân và $31.500 cho cặp vợ chồng nộp đơn chung trong năm 2025. Việc sử dụng khấu trừ tiêu chuẩn ngăn cản hầu hết mọi người yêu cầu khấu trừ từ thiện.
Tuy nhiên, luật thuế mới của Trump bổ sung một khoản khấu trừ từ thiện mới cho những người không kê khai chi tiết, bắt đầu từ năm 2026, trị giá lên tới 1.000 USD cho người nộp đơn độc thân và 2.000 USD cho cặp vợ chồng nộp đơn chung.
Ông Thomas Gorczynski, một chuyên gia thuế, khuyên rằng nếu bạn dự định quyên góp tiền mặt vào năm 2025 và không kê khai chi tiết, hãy "chờ đến năm sau " để tận dụng lợi ích khấu trừ mới này.
III. Duy Trì Đà Từ Thiện Bền Vững Quanh Năm Cho Tổ Chức Phi Lợi Nhuận
Mặc dù việc tối ưu hóa thuế cuối năm là quan trọng đối với nhà tài trợ, nhưng các tổ chức phi lợi nhuận cần được hỗ trợ liên tục trong suốt cả năm. Việc lập ngân sách cho các khoản quyên góp dự kiến chỉ giải quyết được một phần vấn đề. Nhiều tổ chức từ thiện phải đối mặt với các nhu cầu không thể đoán trước, từ thiên tai đến các quy định thay đổi, tạo ra nhu cầu hỗ trợ đáng kể và bất ngờ ngoài giai đoạn quyên góp truyền thống.
Các nhà tài trợ có thể tận dụng một số công cụ để giúp duy trì công việc của các tổ chức phi lợi nhuận quanh năm.
1. Ưu Tiên Tài Trợ Định Kỳ (Recurring Giving)
Giống như bất kỳ doanh nghiệp nào, các tổ chức phi lợi nhuận khao khát sự ổn định và khả năng dự đoán về tài nguyên và cam kết tài chính. Tài trợ định kỳ (recurring grants) là một cách quan trọng để các nhà tài trợ hỗ trợ tổ chức phi lợi nhuận quanh năm và cung cấp khả năng dự đoán tài chính đó.
Theo báo cáo Why Giving Matters gần đây của Vanguard Charitable:
- 3 trong 4 tổ chức từ thiện thích quà tặng lặp lại hơn là một lần quyên góp cùng số tiền.
- Các nhà tài trợ sử dụng tài trợ định kỳ có xu hướng quyên góp nhiều hơn theo thời gian.
- Trong khoảng thời gian 5 năm, khoản tài trợ gần nhất của một nhà tài trợ định kỳ điển hình sẽ lớn hơn 40% so với khoản tài trợ đầu tiên của họ, và tổng số tiền tài trợ định kỳ sẽ tăng trung bình 8% mỗi năm.
Tài trợ định kỳ giúp thu hẹp khoảng cách tác động quanh năm và cung cấp sự ổn định khi các nỗ lực gây quỹ truyền thống có xu hướng chậm lại.
2. Khai Thác Tài Trợ Khả Hồi (Recoverable Grants)
Tài trợ khả hồi (recoverable grants) cung cấp một phương pháp khác để nhà tài trợ hỗ trợ các tổ chức phi lợi nhuận khi nhu cầu và nguồn lực dao động.
- Tính Linh Hoạt Cao: Tài trợ khả hồi cung cấp cho người nhận hỗ trợ tài chính ngay lập tức, linh hoạt và có tác động cao, vào đúng thời điểm họ cần.
- Cơ Chế Phục Hồi Vốn: Điểm khác biệt so với tài trợ truyền thống là các quỹ này có thể được thu hồi (đôi khi vượt quá vốn ban đầu được cấp) bởi DAF và được sử dụng để đề xuất các khoản tài trợ bổ sung cho các tổ chức phi lợi nhuận khác.
Đây là một công cụ quyên góp quanh năm mạnh mẽ, cho phép các tổ chức phi lợi nhuận vượt qua các khoảng trống tài chính hoặc tận dụng các cơ hội độc đáo để mở rộng hoặc nâng cao quy mô tác động của họ.
3. Quyên Góp Không Hạn Chế (Unrestricted Giving)
Quyên góp với ít giới hạn về cách sử dụng quỹ là một cách khác để trao quyền cho các tổ chức phi lợi nhuận tối đa hóa tác động của họ ngoài “mùa quyên góp”.
Các tổ chức phi lợi nhuận luôn xác định quyên góp không hạn chế là ưu tiên hàng đầu trong việc giúp giảm bớt các nhu cầu cấp bách hơn. Phương pháp này cho phép các tổ chức phân bổ nguồn vốn đến nơi cần thiết nhất để giúp hoàn thành sứ mệnh của họ, bao gồm việc chuyển hướng đóng góp trực tiếp vào chương trình, tuyển dụng, sự kiện gây quỹ, và nhiều hoạt động khác.
Mỗi chiến lược quyên tặng này thể hiện sự tin tưởng vào tầm nhìn dài hạn của tổ chức phi lợi nhuận và khả năng đạt được mục tiêu của họ.
IV. Khoảng Cách Từ Thiện: Ai Sẽ Lấp Đầy Khoản Thiếu Hụt?
Trong khi cải cách thuế của Trump có thể mang lại lợi ích cho tầng lớp tỷ phú ở các khía cạnh khác, chính sách từ thiện mới có khả năng khiến họ giảm bớt động lực quyên góp những khoản tiền lớn. Vấn đề trở nên trầm trọng hơn khi tầng lớp trung lưu không thể lấp đầy khoảng cách này.
1. Gánh Nặng Chi Phí Sinh Hoạt
Chi phí sinh hoạt đang làm căng thẳng khả năng của những nhà tài trợ trung bình. Trong hai thập kỷ từ năm 2000 đến 2020, tỷ lệ người Mỹ quyên góp đã giảm mạnh từ 66,2% xuống 45,8%.
Mặc dù tổng số tiền quyên góp trung bình của một nhà tài trợ điển hình ở Mỹ đã tăng từ 3.131 USD năm 2018 lên 3.651 USD năm 2020 (tăng 16,6%), xu hướng này phản ánh việc những nhà từ thiện có thu nhập cao hơn đang đóng vai trò ngày càng lớn.
Amir Pasic, trưởng khoa Trường Từ thiện Gia đình Lilly, nhận xét rằng: “Chúng ta đã có vấn đề chung là số tiền quyên góp tăng lên nhưng số lượng nhà tài trợ lại giảm xuống”. Ông Elena Patel, đồng giám đốc Trung tâm Chính sách Thuế Urban-Brookings, cũng chỉ ra rằng, mặc dù “mỗi đô la đều quan trọng” và việc khuyến khích quyên góp nhỏ có thể tạo ra tác động có ý nghĩa cho một số loại hình tổ chức, “sự thật là những đóng góp đó không phải là phần lớn hoạt động từ thiện trong lĩnh vực này”.
Việc giảm hai điểm phần trăm lợi ích thuế cho những người có thu nhập cao nhất có vẻ không lớn, nhưng “bạn phải ghi nhớ quy mô của những món quà đang được trao đi giữa những cá nhân có giá trị ròng cao nhất ở Hoa Kỳ”.
2. Hy Vọng Nhỏ Cho Tầng Lớp Trung Lưu
Tuy nhiên, có một tia hy vọng nhỏ dành cho tầng lớp trung lưu. Ông Pasic cho biết các ưu đãi mới dành cho tầng lớp trung lưu trong luật thuế có thể “tăng số lượng nhà tài trợ”.
Như đã đề cập, từ năm 2026, khoảng 140 triệu người nộp thuế trung bình không kê khai chi tiết sẽ có thể khấu trừ tới 1.000 USD tiền quyên góp tiền mặt. Kể từ khi khấu trừ tiêu chuẩn được tăng lên vào năm 2017, khoảng 90% người nộp thuế đã chọn hình thức khấu trừ này.
Năm 2024, khoảng 36,1 triệu người trưởng thành ở Mỹ đã tham gia Giving Tuesday, với tổng số tiền quyên góp là 3,6 tỷ USD, tăng từ 3,1 tỷ USD vào năm 2023. Mặc dù có những bất ổn kinh tế dự kiến vào năm 2025, lượng tài sản lớn trong các quỹ DAF có thể tiếp tục củng cố hoạt động từ thiện trong những năm tới.
Chiến Lược Hai Mặt
Thời điểm hiện tại đòi hỏi một chiến lược từ thiện có tính toán kép: ngắn hạn và dài hạn.
Trong ngắn hạn (Năm 2025): Các nhà tài trợ giàu có cần khẩn trương xem xét việc “gộp” các khoản đóng góp lớn thông qua DAF để đảm bảo lợi ích khấu trừ thuế tối đa trước khi các giới hạn nghiêm ngặt của OBBB (mức trần 35% và sàn 0,5% AGI) có hiệu lực vào năm 2026.
Trong dài hạn (Quanh năm): Các nhà tài trợ phải nhìn xa hơn việc vội vã đóng góp cuối năm để nhận ưu đãi thuế. Thay vào đó, họ nên tận dụng các công cụ thông minh như DAF, tài trợ định kỳ, và quyên góp không hạn chế để cung cấp sự ổn định và khả năng dự đoán mà các tổ chức phi lợi nhuận cần để đối phó với những nhu cầu bất ngờ (như thảm họa tự nhiên hoặc thay đổi quy định) và duy trì sứ mệnh cốt lõi của họ.
Với cách tiếp cận đúng đắn, nhà tài trợ có thể vừa đạt được các lợi ích thuế liên quan đến hoạt động từ thiện của mình, vừa đảm bảo tác động nhân đạo tối đa trong suốt cả năm và về lâu dài.
Nhận Định
Tác động của cải cách thuế OBBB lên hoạt động từ thiện có thể được ví như một đập nước khổng lồ. Các “mega-donors” như MacKenzie Scott là những con sông lớn, cung cấp phần lớn lượng nước (quỹ) vào hồ chứa từ thiện.
OBBB đang xây một cánh cửa chắn lớn hơn trên những con sông này, làm giảm đáng kể lưu lượng nước chảy vào, dự kiến cắt giảm 4,1 tỷ đến 6,1 tỷ USD. Trong khi đó, các ưu đãi mới cho tầng lớp trung lưu chỉ là những dòng suối nhỏ được khuyến khích chảy vào.
Mặc dù những dòng suối này quan trọng, chúng không thể nào bù đắp được sự sụt giảm lưu lượng từ các con sông lớn. Do đó, các tổ chức từ thiện phải học cách sử dụng các kênh dẫn nước (như DAFs, tài trợ định kỳ) để quản lý lượng nước còn lại hiệu quả hơn và đảm bảo sự cung cấp ổn định, ngay cả khi nguồn cung tổng thể có nguy cơ bị hạn hán sau năm 2026.