Mùa công bố báo cáo tài chính quý II/2026 đang bước vào giai đoạn cao điểm, trong đó nhóm cổ phiếu thép tiếp tục là tâm điểm chú ý của thị trường. Sau giai đoạn nhiều biến động bởi nhu cầu suy giảm, giá nguyên liệu đầu vào biến động mạnh và áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp thép đang phản ánh rõ quá trình phục hồi của toàn ngành.
Điểm đáng chú ý nhất trong quý II là sản lượng tiêu thụ tiếp tục cải thiện nhờ tiến độ giải ngân đầu tư công được duy trì, nhiều dự án hạ tầng lớn bước vào giai đoạn thi công và nhu cầu từ lĩnh vực công nghiệp từng bước phục hồi. Bên cạnh đó, các biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép nhập khẩu cũng góp phần tạo dư địa tốt hơn cho doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Ở nhóm doanh nghiệp đầu ngành, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) tiếp tục cho thấy vai trò dẫn dắt. Theo báo cáo sản lượng 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp sản xuất gần 7 triệu tấn thép thô, tăng khoảng 36% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng tiêu thụ thép xây dựng, HRC và phôi thép đạt khoảng 6,5 triệu tấn, tăng 32%, trong đó riêng HRC tăng gần 57%. Hòa Phát cũng đang mở rộng danh mục sản phẩm thép chất lượng cao phục vụ cơ khí chế tạo, dầu khí và đường sắt, tạo nền tảng cho tăng trưởng trong các năm tới.
Trong khi đó, các doanh nghiệp tôn mạ như Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG) tiếp tục hưởng lợi từ sự cải thiện của thị trường xuất khẩu cũng như nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này vẫn phải đối mặt với biến động giá HRC, biên lợi nhuận chưa thực sự ổn định và áp lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp có xu hướng phân hóa rõ rệt, phụ thuộc vào cơ cấu sản phẩm, thị trường xuất khẩu và khả năng quản trị hàng tồn kho.
Một điểm đáng chú ý khác là làn sóng đầu tư mới vào ngành thép vẫn diễn ra mạnh mẽ. VinMetal đang tăng tốc triển khai tổ hợp gang thép tại Hà Tĩnh với mục tiêu cho ra lò sản phẩm đầu tiên vào năm 2027. Trước đó, Xuân Thiện đã khởi công Tổ hợp Thép xanh Nam Định quy mô gần 100.000 tỷ đồng, trong khi Tây Ninh vừa công bố kế hoạch nghiên cứu dự án Tổ hợp Thép xanh và Năng lượng sinh học với tổng vốn đầu tư khoảng 3,1 tỷ USD. Những dự án quy mô lớn này cho thấy các doanh nghiệp vẫn đặt kỳ vọng dài hạn vào nhu cầu thép tại Việt Nam.
Dù vậy, bức tranh ngành chưa hoàn toàn “màu hồng”. Bên cạnh doanh thu và sản lượng phục hồi, nhiều doanh nghiệp vẫn chịu áp lực từ chi phí tài chính, vốn lưu động và biên lợi nhuận. Lãi suất vay chưa giảm nhiều so với giai đoạn trước, trong khi quy mô công nợ và hàng tồn kho vẫn là bài toán cần được kiểm soát nếu muốn cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Việt Long trong bức tranh chung của ngành
Trong nhóm doanh nghiệp sản xuất thép quy mô vừa, CTCP Sản xuất Thép Việt Long (UPCoM: VLS) cũng vừa công bố Báo cáo tài chính quý II/2026 với nhiều chỉ tiêu phản ánh diễn biến chung của thị trường.
Theo báo cáo, doanh thu thuần quý II đạt gần 294 tỷ đồng, tăng khoảng 11% so với cùng kỳ năm trước. Việc doanh thu tiếp tục tăng trưởng cho thấy hoạt động tiêu thụ của doanh nghiệp có sự cải thiện khi nhu cầu thị trường dần phục hồi.
Cùng với doanh thu, lợi nhuận gộp đạt hơn 10,5 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Mặc dù biên lợi nhuận vẫn ở mức khiêm tốn do đặc thù ngành thép có mức cạnh tranh cao và biến động giá nguyên liệu, kết quả này cho thấy doanh nghiệp vẫn duy trì được hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh thị trường đang từng bước cải thiện.
Ở góc độ tài chính, tổng tài sản của Việt Long đến cuối tháng 6 đạt gần 899 tỷ đồng. Doanh nghiệp tiếp tục duy trì quy mô hàng tồn kho và đầu tư vào tài sản phục vụ hoạt động sản xuất, đồng thời mở rộng doanh số bán hàng, thể hiện qua quy mô các khoản phải thu khách hàng tăng so với đầu năm.
Bên cạnh đó, dư nợ vay ngắn hạn cũng tăng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lưu động trong giai đoạn doanh thu mở rộng. Điều này khiến chi phí tài chính tăng so với cùng kỳ, qua đó ảnh hưởng đến lợi nhuận trong kỳ. Kết thúc quý II, doanh nghiệp ghi nhận lỗ sau thuế khoảng 52 triệu đồng, gần như ở mức hòa vốn.
Có thể thấy, kết quả quý II phản ánh bức tranh tương đối quen thuộc của nhiều doanh nghiệp thép hiện nay: doanh thu bắt đầu cải thiện theo sự phục hồi của thị trường, trong khi hiệu quả lợi nhuận vẫn cần thêm thời gian để cải thiện do chi phí tài chính và áp lực giá vốn.
Góc nhìn
Bước sang nửa cuối năm 2026, ngành thép vẫn được kỳ vọng hưởng lợi từ đầu tư công, nhu cầu xây dựng và quá trình phục hồi của thị trường bất động sản. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp sẽ tiếp tục có sự phân hóa.
Đối với Việt Long, doanh thu đã có tín hiệu cải thiện theo xu hướng chung của ngành. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng cải thiện biên lợi nhuận, kiểm soát chi phí tài chính, quản trị công nợ và tối ưu dòng tiền. Đây cũng sẽ là những chỉ tiêu mà nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi trong các quý tiếp theo.