NGÀNH ĐIỆN: NHIỆT ĐIỆN ĐƯỢC HUY ĐỘNG TỐI ƯU KHI NHU CẦU ĐIỆN TOÀN QUỐC TĂNG MẠNH
Bức tranh ngành điện nửa đầu năm 2026 đang cho thấy sự phục hồi khá rõ nét sau một năm 2025 tăng trưởng chậm. Sản lượng điện toàn quốc 5 tháng đầu năm ước tăng khoảng 9% so với cùng kỳ, riêng giai đoạn tháng 4-5 bật tăng mạnh lên khoảng 12% do các đợt nắng nóng đến sớm khiến nhu cầu điện sinh hoạt tăng đột biến, đặc biệt tại khu vực miền Bắc. Xu hướng tiêu thụ điện cao nhiều khả năng còn tiếp diễn xuyên suốt các đợt nắng nóng cao điểm quý II và quý III sắp tới, tạo dư địa thuận lợi cho hoạt động huy động điện của các nhà máy trong ngành.
Trong bối cảnh nhu cầu tăng mạnh, cơ cấu huy động các nguồn điện có sự phân hóa khá rõ. Thủy điện giảm nhẹ trong quý II do đây là giai đoạn thấp điểm nước về, lượng mưa phổ biến ở mức trung bình nhiều năm. Pha El Nino đã bắt đầu xuất hiện nhưng tác động chưa đáng kể trong quý này, dự kiến sẽ rõ nét hơn vào nửa cuối năm khi cường độ El Nino mạnh lên và lượng mưa suy giảm rõ rệt. Dù vậy, giá bán điện có xu hướng cải thiện nhờ giá thị trường điện cạnh tranh phục hồi, nên các doanh nghiệp có tỷ trọng thủy điện lớn về cơ bản chưa chịu ảnh hưởng quá tiêu cực từ yếu tố thủy văn.
Nhiệt điện than tiếp tục được huy động ở mức tối ưu, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ biên lợi nhuận gộp cải thiện hơn là sản lượng, do các nhà máy vốn đã được khai thác gần hết công suất từ năm ngoái. Giá thị trường điện phục hồi mạnh khoảng 13% so với cùng kỳ, nhiều thời điểm trong quý II giá biên chạm trần quanh mức 1.730 đồng/kWh, tạo dư địa huy động với giá tốt cho các nhà máy. Giá than đầu vào nhích nhẹ trong tháng 4-5 nhưng đã quay lại xu hướng giảm từ tháng 6, giúp duy trì đà lợi nhuận tích cực cho nhóm này.
Điện khí ghi nhận mức tăng trưởng sản lượng ấn tượng nhất ngành, khoảng 24% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ đóng góp của các nhà máy khí mới Nhơn Trạch 3&4 đi vào vận hành. Các nhà máy điện khí nhìn chung vẫn được giao sản lượng hợp đồng ở mức cao trong nửa đầu năm và được huy động tích cực trong giai đoạn nắng nóng cao điểm. Tuy nhiên biên lợi nhuận gộp quý II có thể giảm nhẹ so với quý I do phần bù sản lượng hợp đồng không còn nhiều như giai đoạn trước, trong khi giá khí đầu vào bắt đầu tăng mạnh từ tháng 4 kéo theo giá bán điện tăng tương ứng.
Ở mảng năng lượng tái tạo, tình trạng cắt giảm công suất đã không còn là vấn đề đáng kể, huy động duy trì ổn định, nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh phát triển thêm công suất mới. Đáng chú ý, trong tháng 6 vừa qua, khung chính sách cho năng lượng tái tạo tiếp tục được nới lỏng theo hướng mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, cho phép giá bán theo cơ chế này do hai bên tự thỏa thuận, đồng thời nâng tỷ lệ điện dư từ điện mặt trời mái nhà được phép bán lên tối đa 50%, tăng đáng kể so với mức 20% trước đây. Đây là tín hiệu cho thấy định hướng thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới.
Đi vào từng doanh nghiệp cụ thể, POW là gương mặt được kỳ vọng phục hồi rõ nét nhất trong quý II, với lợi nhuận sau thuế công ty mẹ ước đạt khoảng 3.002 tỷ đồng, tăng tới 399% so với cùng kỳ và tăng 150% so với quý trước. Động lực đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi cải thiện nhờ đóng góp của Nhơn Trạch 3&4, các tổ máy như Vũng Áng 1 và Nhơn Trạch 1&2 được huy động tích cực nhờ nhu cầu toàn quốc phục hồi, cùng khả năng ghi nhận khoản chênh lệch tỷ giá đáng kể tại Vũng Áng 1 ước khoảng 1.600 tỷ đồng. Cả năm 2026, lợi nhuận POW được dự báo có thể tăng tới hơn 100% so với năm trước, dù chi phí tài chính cũng tăng mạnh do khoản vay bổ sung phục vụ dự án mới.
REE được dự báo lợi nhuận quý II tăng nhẹ khoảng 2% so với cùng kỳ, đạt khoảng 636 tỷ đồng, với mảng điện tiếp tục là điểm tựa nhờ đóng góp của nhà máy điện gió và một số dự án thủy điện nhỏ mới, trong khi mảng nước và cho thuê văn phòng tăng nhẹ, còn hoạt động bán dự án bất động sản nhiều khả năng vẫn chậm. Cả năm, REE được dự báo đạt khoảng 2.767 tỷ đồng lợi nhuận, tăng khoảng 9% so với năm trước.
HDG ghi nhận sự phục hồi đáng kể so với mức lỗ của cùng kỳ năm ngoái, lợi nhuận quý II ước đạt khoảng 105 tỷ đồng, tăng vọt so với nền thấp năm ngoái. Mức tăng trưởng mạnh này chủ yếu đến từ áp lực tỷ giá hạ nhiệt hơn là do hoạt động kinh doanh điện, trong khi mảng bất động sản với dự án Charm Villa vẫn tiêu thụ chậm trong bối cảnh thị trường còn khó khăn. Cả năm 2026, HDG được dự báo đạt khoảng 829 tỷ đồng, tăng khoảng 17% so với năm trước.
Ngược chiều với nhóm trên, NT2 được dự báo lợi nhuận quý II giảm khoảng 29% so với cùng kỳ, còn khoảng 230 tỷ đồng, chủ yếu do hiệu ứng nền cao của năm ngoái khi công ty từng ghi nhận khoản bù doanh thu sản lượng hợp đồng lớn. Dù vậy sản lượng và doanh thu quý này vẫn tăng trưởng tốt, lần lượt khoảng 38% và 25% so với cùng kỳ, nhờ giá khí đầu vào tăng mạnh từ tháng 4 kéo giá bán điện đi lên. Cả năm, lợi nhuận NT2 được dự báo giảm khoảng 20% so với năm trước, còn khoảng 905 tỷ đồng.
GEG cũng là cái tên có lợi nhuận quý II dự báo giảm mạnh, khoảng 63% so với cùng kỳ, còn khoảng 62 tỷ đồng, chủ yếu do cùng kỳ năm ngoái có khoản lợi nhuận bất thường từ thoái vốn dự án thủy điện Trường Phú hơn 100 tỷ đồng. Điểm tích cực là doanh thu quý này vẫn tăng nhẹ khi dự án điện mặt trời Đức Huệ 2 chính thức vận hành từ tháng 5, đồng thời chi phí tài chính dự kiến giảm nhờ công ty đã trả bớt nợ vay đáng kể. Cả năm, lợi nhuận GEG được dự báo giảm khoảng 16% so với năm trước, còn khoảng 593 tỷ đồng.
QTP là gương mặt hưởng lợi rõ từ giá bán điện trên thị trường cạnh tranh phục hồi mạnh, lợi nhuận quý II ước đạt khoảng 225 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ. Điểm cần lưu ý là kế hoạch dừng vận hành trong quý IV để thực hiện dự án nâng cấp hệ thống xử lý khí thải, khiến lợi nhuận cả năm 2026 được dự báo giảm khá mạnh, khoảng 62% so với năm trước, còn khoảng 401 tỷ đồng, do rủi ro sụt giảm sản lượng trong giai đoạn cuối năm.
PC1 ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận khiêm tốn hơn trong quý II, ước đạt khoảng 150 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ, với đóng góp chính đến từ việc bàn giao dự án bất động sản Tháp Vàng, cùng mảng khai thác khoáng sản được hưởng lợi từ giá niken tăng. Ngược lại, mảng điện và xây lắp điện truyền thống nhiều khả năng giảm do quý II thường là giai đoạn thấp điểm, trong khi mảng liên doanh liên kết vẫn còn bị ảnh hưởng bởi khoản lỗ tại công ty gang thép mà công ty góp vốn. Cả năm 2026, lợi nhuận PC1 được dự báo giảm khoảng 9% so với năm trước, còn khoảng 952 tỷ đồng. Thị trường cũng đang chờ thêm thông tin từ cuộc họp cổ đông bất thường vào tháng 7 để rõ hơn về định hướng nhân sự và chiến lược của doanh nghiệp.
Nhìn chung, câu chuyện chính của ngành điện trong giai đoạn này vẫn xoay quanh việc nhu cầu tiêu thụ điện toàn quốc phục hồi mạnh, buộc hệ thống phải huy động tối ưu các nguồn nhiệt điện với giá bán tốt hơn, đồng thời chính sách phát triển năng lượng tái tạo tiếp tục được mở rộng theo hướng có lợi cho doanh nghiệp trong ngành. Sự phân hóa lợi nhuận giữa các doanh nghiệp chủ yếu đến từ nền so sánh cùng kỳ và cơ cấu nguồn điện của từng công ty, hơn là từ yếu tố ngành nói chung. Rủi ro cần tiếp tục theo dõi là diễn biến El Nino trong nửa cuối năm có thể ảnh hưởng đến sản lượng thủy điện, cũng như biến động giá nhiên liệu đầu vào như than và khí trong thời gian tới.
