Ngành hóa chất trước KQKD Q3: Lợi nhuận nửa đầu năm tăng mạnh nhưng đà tăng khó duy trì
Bức tranh ngành hóa chất trong nửa đầu năm 2026 khá tích cực nếu nhìn vào con số lợi nhuận. Nhóm 11 doanh nghiệp gồm DGC, CSV, DDV, LAS, DPM, DCM, BFC, GVR, PHR, DPR và TRC ghi nhận LNST cổ đông công ty mẹ Q2 đạt 5.301 tỷ đồng, tăng 31,2% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu chỉ tăng 4,1%. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận đạt 9.962 tỷ đồng, tăng 38%. Tuy nhiên, mức tăng này tập trung chủ yếu vào nhóm urê và cao su, cho thấy chất lượng tăng trưởng giữa các doanh nghiệp đang có sự khác biệt khá lớn.
Nhóm phân bón urê là một trong những động lực lớn nhất trong Q2. CTCP Phân bón Dầu khí Cà Mau (DCM) ghi nhận lợi nhuận 1.065 tỷ đồng, tăng 35,4%, còn Tổng CT Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM) đạt 906 tỷ đồng, gấp 2,2 lần cùng kỳ. Nguyên nhân quan trọng là giá urê thế giới tăng mạnh khi nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn, với giá bình quân Q2 lên 693,5 USD/tấn, cao hơn 73% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận vì vậy được cải thiện đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh giá khí đầu vào tương đối ổn định.
Vấn đề nằm ở tính bền vững. Đến tháng 8, giá urê thế giới đã giảm xuống khoảng 390 USD/tấn, thấp hơn 44% so với bình quân Q2. Q3 đồng thời là mùa thấp điểm tiêu thụ, trong khi từ Q3/2026 các doanh nghiệp phân bón cũng không còn lợi thế nền so sánh từ chính sách thuế GTGT 5% áp dụng từ tháng 7/2025. Vì vậy, DPM và DCM vẫn có khả năng duy trì kết quả tốt so với nền thấp cùng kỳ, nhưng biên lợi nhuận khó giữ được mức cao của Q2.
Với nhóm cao su, câu chuyện cần được bóc tách kỹ hơn. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) đạt lợi nhuận Q2 khoảng 2.163 tỷ đồng, tăng gần 50%, trong khi CTCP Cao su Phước Hòa (PHR) đạt 364 tỷ đồng, gấp 4 lần cùng kỳ. Giá cao su tăng hỗ trợ hoạt động khai thác mủ, nhưng một phần lớn lợi nhuận lại đến từ các khoản ngoài hoạt động kinh doanh chính. Riêng GVR, phần này chiếm khoảng 57% LNTT Q2; với PHR, tỷ lệ lên tới khoảng 77%, chủ yếu liên quan đến bồi thường và bàn giao đất.
Điều đó có nghĩa lợi nhuận nhóm cao su có thể tiếp tục ở mức cao nếu tiến độ chuyển đổi đất thuận lợi, nhưng biến động giữa các quý sẽ lớn. Q3 cũng gặp nền so sánh tương đối cao, đặc biệt GVR từng ghi nhận 1.897 tỷ đồng lợi nhuận trong Q3/2025. Với nhóm này, nhà đầu tư cần tách rõ lợi nhuận từ hoạt động khai thác cao su với thu nhập bồi thường đất để đánh giá đúng chất lượng tăng trưởng.
Ở chiều ngược lại, CTCP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (DGC) đang là trường hợp suy giảm rõ nhất. Lợi nhuận Q2 chỉ còn 380 tỷ đồng, giảm 54,9%, trong khi biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ 33,9% xuống 18,9%. Nguyên nhân chính là doanh nghiệp phải sử dụng hoàn toàn quặng apatit mua ngoài do các khai trường chưa trở lại hoạt động bình thường. Nhà máy Nghi Sơn cũng đã lùi thời điểm chạy thử sang Q4/2026. Vì nền Q3/2025 của DGC lên tới 752 tỷ đồng, áp lực so sánh trong quý tới vẫn khá lớn nếu vấn đề nguồn quặng chưa được giải quyết.
Các doanh nghiệp DAP, NPK và phân lân như DDV, BFC và LAS lại chịu câu chuyện khác. Giá nguyên liệu đầu vào, đặc biệt lưu huỳnh, đã tăng mạnh trong nửa đầu năm, trong khi sức mua phân bón nội địa tương đối yếu. Giá lưu huỳnh đã giảm khoảng 30% từ đỉnh tháng 6, có thể giúp áp lực giá vốn của DDV bớt căng thẳng, nhưng vẫn ở mức cao so với cùng kỳ. BFC và LAS nhiều khả năng phải chờ mùa vụ Đông Xuân trong Q4 để có động lực phục hồi rõ hơn.
Một điểm tích cực là bảng cân đối của phần lớn doanh nghiệp trong ngành vẫn khá lành mạnh. 9/11 doanh nghiệp đang ở trạng thái tiền ròng, tổng tiền ròng khoảng 52.330 tỷ đồng tại cuối tháng 6. DGC, DPR, DPM, DCM và GVR đều có lượng tiền mặt tương đối lớn, giúp giảm rủi ro tài chính khi chu kỳ hàng hóa đảo chiều. Ngược lại, BFC và LAS đang ở trạng thái nợ ròng nên nhạy cảm hơn với chi phí lãi vay và nhu cầu vốn lưu động trong mùa vụ.
Nhìn chung, Q3/2026 có khả năng đánh dấu sự chuyển tiếp từ giai đoạn lợi nhuận tăng mạnh sang giai đoạn phân hóa rõ hơn. Nhóm urê đối mặt với giá bán hạ nhiệt, nhóm cao su vẫn phụ thuộc lớn vào thời điểm ghi nhận thu nhập đất, trong khi DGC cần giải quyết vấn đề nguồn quặng để cải thiện biên lợi nhuận. Những doanh nghiệp có tăng trưởng đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi và bảng cân đối lành mạnh sẽ đáng chú ý hơn trong môi trường này.
Trong mùa KQKD Q3 sắp tới, thay vì chỉ nhìn vào mức tăng hoặc giảm lợi nhuận, nhà đầu tư nên tập trung vào biên lợi nhuận của DPM và DCM, thu nhập đất của GVR và PHR, tiến độ khai trường của DGC, cũng như diễn biến chi phí nguyên liệu tại DDV, BFC và LAS. Đây mới là những biến số có khả năng quyết định liệu lợi nhuận hiện tại có thể duy trì sang các quý tiếp theo hay không.
Nhà đầu tư đang theo dõi nhóm hóa chất, phân bón và cao su có thể liên hệ Duy Anh qua trang tiểu sử để trao đổi thêm về triển vọng từng doanh nghiệp và cách theo dõi KQKD Q3.