Ngành Logistics Việt Nam nửa cuối 2026: Cảng nước sâu và đội tàu nội Á dẫn dắt đà tăng trưởng
Bức tranh thương mại toàn cầu nửa cuối năm 2026 tiếp tục chịu dư chấn từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, khiến tốc độ tăng trưởng thương mại hàng hóa và dịch vụ thế giới được dự báo hạ nhiệt xuống khoảng 2,9% trong năm nay trước khi phục hồi lên 3,3% vào năm 2027. Dù vậy, khu vực châu Á vẫn giữ vai trò động lực tăng trưởng cốt lõi nhờ chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào chuỗi cung ứng bán dẫn, thiết bị công nghệ cao phục vụ xu hướng trí tuệ nhân tạo. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp ngành logistics Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tích cực trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.
Một điểm đáng chú ý trong bức tranh vận tải biển quốc tế là sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa giá cước giao ngay và giá thuê tàu định hạn. Trong khi phần lớn lượng đơn đặt đóng tàu mới tập trung vào phân khúc tàu siêu lớn phục vụ các tuyến đường dài, nguồn cung tàu cỡ nhỏ và trung bình từ 1.000 đến 3.000 TEU lại rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Cộng hưởng với việc các hãng vận tải vẫn chưa thể quay trở lại tuyến Biển Đỏ do bất ổn địa chính trị, nhu cầu thuê tàu feeder cho các tuyến nội Á và nội địa tăng cao đã đẩy giá cho thuê định hạn ở phân khúc này neo ở mức hấp dẫn, bất chấp giá cước giao ngay quốc tế biến động thất thường. Xu hướng phân hóa này được dự báo sẽ còn kéo dài sang năm 2027, tạo lợi thế đáng kể cho các doanh nghiệp sở hữu đội tàu chuyên cho thuê hoặc vận hành các tuyến ngắn trong khu vực.
Tại Việt Nam, sản lượng container thông qua hệ thống cảng biển tiếp tục cho thấy đà tăng trưởng ấn tượng, với mức tăng hơn 19% trong 5 tháng đầu năm và dự kiến cả năm 2026 có thể đạt khoảng 36,7 triệu TEU, tương đương mức tăng khoảng 15% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng đến từ hai hướng chính: làn sóng giải ngân vốn FDI mạnh mẽ khi các tập đoàn đa quốc gia mở rộng sản xuất tại Việt Nam để đáp ứng quy tắc xuất xứ ngày càng khắt khe, cùng với xu hướng nhập khẩu sớm từ khối bán lẻ Âu - Mỹ nhằm phòng ngừa rủi ro thuế quan mới, được hỗ trợ thêm bởi chu kỳ tái tích lũy hàng tồn kho tại thị trường Mỹ trong hai quý cuối năm.
Trong cuộc đua giành thị phần khu vực, các cụm cảng nước sâu của Việt Nam đang khẳng định vị thế vượt trội. Tại Hải Phòng, khu vực Lạch Huyện ghi nhận mức tăng trưởng sản lượng lên tới hơn 53% trong 5 tháng đầu năm, vượt xa mức tăng trưởng chung toàn khu vực, nhờ các bến mới nhanh chóng đưa vào khai thác và cải thiện hiệu suất. Tại phía Nam, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải cũng duy trì đà tăng trưởng sản lượng vững chắc, cao hơn mức bình quân khu vực. Theo các bảng xếp hạng năng lực khai thác cảng quốc tế, cả hai cụm cảng này đều nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu, phản ánh khả năng vận hành ổn định và hấp thụ tốt các cú sốc chuỗi cung ứng - yếu tố ngày càng được các hãng tàu coi trọng khi lựa chọn điểm đến.
Để duy trì đà tăng trưởng dài hạn, hệ thống cảng biển Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, tập trung vào hai hướng chính là mở rộng công suất cụm cảng nước sâu và tối ưu hóa hiệu suất khai thác các cảng nội đô. Tại phía Bắc, các bến số 7, 8 tại Lạch Huyện đang được đẩy nhanh tiến độ, cùng với kế hoạch mở rộng thêm các bến số 9 đến 12 và quy hoạch siêu cảng Nam Đồ Sơn. Tại phía Nam, năng lực tiếp nhận tàu mẹ dự kiến sẽ có bước nhảy vọt khi các giai đoạn tiếp theo của dự án Gemalink cùng cảng tổng hợp Cái Mép Hạ và siêu cảng trung chuyển Cần Giờ lần lượt đi vào triển khai.
Trong nhóm doanh nghiệp cảng biển và vận tải biển, CTCP Tập đoàn Gemadept (HOSE: GMD) được kỳ vọng sẽ hưởng lợi lớn khi công suất khai thác tại Nam Đình Vũ giai đoạn 3 chính thức đi vào hoạt động, trở thành động lực chính thúc đẩy doanh thu trong năm nay. Bên cạnh đó, việc đẩy nhanh tiến độ thi công Gemalink giai đoạn 2 và 3 sẽ tạo bước ngoặt về quy mô khai thác, giúp GMD hấp thụ tốt hơn nhu cầu vận tải đang gia tăng và củng cố đà tăng trưởng lợi nhuận ròng trong trung hạn.
CTCP Cảng Hải Phòng (PHP) cũng cho thấy triển vọng cải thiện rõ nét khi hiệu suất khai thác tại các cảng sông được kỳ vọng cải thiện đáng kể sau khi hoàn tất nâng cấp luồng hàng hải trước bến. Với lợi thế hợp tác liên doanh cùng một trong những hãng tàu lớn nhất thế giới, các bến số 3 và 4 tại Lạch Huyện của PHP nhiều khả năng sẽ nhanh chóng gia tăng hiệu suất khai thác, kết hợp với việc điều chỉnh tăng giá dịch vụ xếp dỡ cảng nước sâu, tạo động lực chính cho tăng trưởng lợi nhuận trong giai đoạn 2026-2027.
Đối với CTCP Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HAH), năm 2026 được nhìn nhận là giai đoạn bản lề trước khi hoạt động kinh doanh bứt phá mạnh mẽ hơn vào năm 2027. Tình trạng khan hiếm nguồn cung tàu cỡ nhỏ tiếp tục hỗ trợ giá cước cho thuê của doanh nghiệp này neo ở mức hấp dẫn, trong khi kế hoạch mở rộng quy mô đội tàu cho thuê và vai trò ngày càng lớn của công ty con trong mảng vận tải biển xanh được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng lợi nhuận bền vững trong dài hạn.
Trong khi đó, CTCP Container Việt Nam (VSC) cũng ghi nhận triển vọng tích cực nhờ hiệu suất khai thác tại các cảng sông cải thiện sau khi hoàn tất nâng cấp luồng hàng hải, cùng với việc mở rộng hợp tác trong mảng vận tải biển giúp duy trì nguồn hàng ổn định qua hệ thống cảng, từ đó thúc đẩy đóng góp lợi nhuận từ các công ty liên doanh, liên kết.
Ở mảng bưu chính - chuyển phát, sự bùng nổ của thương mại điện tử tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ đạo. Doanh số trên các sàn thương mại điện tử lớn ghi nhận mức tăng trưởng mạnh trong quý đầu năm, trong khi quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 20% mỗi năm trong giai đoạn tới. Đáng chú ý, các quy định pháp lý mới yêu cầu minh bạch hóa hoạt động kê khai đối với người bán hàng trực tuyến được kỳ vọng sẽ thúc đẩy xu hướng dịch chuyển đơn hàng về các doanh nghiệp chuyển phát chuyên nghiệp, có hệ thống hạ tầng và công nghệ bài bản, qua đó củng cố vị thế của các tập đoàn bưu chính uy tín trên thị trường.
Trong bối cảnh cạnh tranh về giá cước vận chuyển vẫn ở mức cao, xu hướng chuyển dịch từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh về chất lượng dịch vụ và công nghệ được xem là chìa khóa để các doanh nghiệp giành thị phần bền vững. Tổng CTCP Bưu chính Viettel (VTP) tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu ngành nhờ tối ưu hệ sinh thái và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tại các trung tâm khai thác. Bên cạnh đó, dự án Công viên Logistics Lạng Sơn sau khi được cấp phép khai thác kho ngoại quan, cùng với hợp tác quốc tế trong mảng vận chuyển hàng xuyên biên giới, được kỳ vọng sẽ mở ra động lực tăng trưởng lợi nhuận mới cho doanh nghiệp trong trung và dài hạn.
Nhìn chung, áp lực chi phí nhiên liệu vốn đè nặng lên biên lợi nhuận toàn ngành trong nửa đầu năm được kỳ vọng sẽ dần hạ nhiệt khi giá dầu diesel thế giới đã tạo đỉnh chu kỳ và bước vào nhịp điều chỉnh giảm từ quý III. Đây sẽ là yếu tố hỗ trợ quan trọng giúp cải thiện biên lợi nhuận của cả nhóm cảng biển, vận tải biển lẫn bưu chính - chuyển phát trong nửa cuối năm 2026, củng cố thêm cho bức tranh tăng trưởng tích cực của toàn ngành logistics Việt Nam.