Ngành nhựa xây dựng: Thị phần doanh nghiệp đầu ngành mở rộng bất chấp sức cầu suy yếu, biên lợi nhuận được dự báo thu hẹp trong nửa cuối năm
Bức tranh tiêu thụ của ngành ống nhựa xây dựng trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa nhóm doanh nghiệp lớn và các đơn vị sản xuất quy mô nhỏ. Trong khi tổng sản lượng toàn ngành sụt giảm đáng kể do nhu cầu xây dựng dân dụng còn yếu và chi phí nguyên vật liệu xây dựng tăng cao, hai doanh nghiệp đầu ngành là CTCP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong (NTP) và CTCP Nhựa Bình Minh (BMP) lại ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực nhờ tận dụng được lợi thế quy mô để mở rộng thị phần.
Theo ước tính của giới phân tích, tổng tiêu thụ ống nhựa toàn ngành trong quý 2/2026 đạt khoảng 77.000 tấn, giảm 24% so với cùng kỳ, kéo lũy kế 6 tháng đầu năm xuống còn khoảng 170.000 tấn, giảm 8% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính đến từ nhu cầu xây dựng dân dụng chững lại trong bối cảnh giá các loại nguyên vật liệu xây dựng leo thang, khiến hoạt động thi công của nhiều công trình bị trì hoãn. Đáng chú ý, áp lực chi phí và sức cầu suy yếu đã buộc một số doanh nghiệp sản xuất ống nhựa quy mô nhỏ phải cắt giảm sản lượng, thậm chí tạm ngừng hoạt động trong quý, qua đó tạo dư địa cho các doanh nghiệp lớn gia tăng thị phần. Cụ thể, thị phần của NTP và BMP lần lượt mở rộng thêm khoảng 3 điểm phần trăm và 1 điểm phần trăm so với cùng kỳ, đưa thị phần của hai doanh nghiệp này lên mức tương ứng khoảng 46,5% và 26,2% tính đến quý 2/2026.
Nhìn về nửa cuối năm, giới phân tích kỳ vọng nhu cầu tiêu thụ có thể đi ngang hoặc cải thiện nhẹ so với nửa đầu năm. Động lực hỗ trợ đến từ hai yếu tố chính: sự phục hồi của hoạt động xây dựng dân dụng, đặc biệt tại khu vực miền Nam, và triển vọng mở rộng danh mục sản phẩm phục vụ các dự án hạ tầng. Đây được xem là cơ sở để kỳ vọng bức tranh tiêu thụ ngành nhựa xây dựng sẽ bớt ảm đạm hơn trong giai đoạn tới.
Về biên lợi nhuận, mặc dù chi phí đầu vào là hạt nhựa PVC có xu hướng tăng mạnh trong kỳ, biên lợi nhuận gộp của ngành trong nửa đầu năm vẫn được duy trì ở mức tích cực. Yếu tố hỗ trợ chủ yếu đến từ lượng hàng tồn kho giá thấp được tích lũy trước đó, cùng với việc các doanh nghiệp không đẩy mạnh chính sách chiết khấu thương mại để giữ giá bán. Tuy nhiên, giới phân tích đánh giá dư địa hỗ trợ này sẽ không còn nhiều trong nửa cuối năm khi lượng tồn kho giá thấp dần cạn, đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận của ngành nhiều khả năng sẽ thu hẹp so với nửa đầu năm.
Diễn biến giá hạt nhựa PVC tiếp tục là biến số quan trọng cần theo dõi. Tính đến nửa cuối tháng 7, giá PVC tại thị trường Trung Quốc, khu vực Đông Nam Á và Việt Nam lần lượt ghi nhận mức tăng 3%, 20% và 15% so với đầu năm. Sau đợt tăng đột biến vào cuối tháng 3, mặt bằng giá tại khu vực Đông Nam Á và Việt Nam đã điều chỉnh giảm mạnh khoảng 35-40% so với đỉnh, dù vẫn cao hơn đáy lịch sử khoảng 15-20% và duy trì mức chênh lệch 10-15% so với giá tại Trung Quốc. Đà giảm giá hiện đã có dấu hiệu chững lại khi giá dầu thế giới quay đầu tăng trở lại.
Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò chi phối mặt bằng giá PVC trong khu vực. Nhờ có sản phẩm thay thế là PVC gốc than, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng công suất sản xuất của nước này và toàn cầu, giá PVC tại Việt Nam chịu tác động từ biến động giá dầu thế giới ở mức độ nhẹ hơn so với các loại hạt nhựa khác. Trong quý 2/2026, khi giá dầu thô tăng mạnh khiến nhiều nhà máy sản xuất PVC gốc dầu tại châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc phải cắt giảm sản lượng hoặc đóng cửa, các nhà sản xuất PVC gốc than tại Trung Quốc đã tận dụng cơ hội để đẩy mạnh xuất khẩu và cải thiện biên lợi nhuận. Lũy kế nửa đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu khoảng 2,8 triệu tấn PVC, tăng 32% so với cùng kỳ, chính thức vượt Mỹ để trở thành quốc gia xuất khẩu PVC lớn nhất thế giới, trong đó Ấn Độ và Việt Nam tiếp tục là hai thị trường tiêu thụ lớn nhất. Lượng xuất khẩu tăng vọt trong tháng 3/2026 còn được thúc đẩy bởi hiệu ứng đẩy hàng trước thời điểm chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng 13% bị bãi bỏ kể từ tháng 4. Áp lực từ nguồn cung nhập khẩu lớn, cộng hưởng với đà điều chỉnh của giá dầu, được xem là nguyên nhân khiến giá PVC nội địa của các nhà sản xuất gốc dầu trong nước giảm mạnh vào cuối quý 2.
Về triển vọng giá cả, giới phân tích duy trì quan điểm giá PVC sẽ biến động trong biên độ tương đối hẹp trong thời gian tới, với mức giá bình quân khu vực cả năm 2026 dự kiến quanh ngưỡng 840 USD/tấn, tương ứng mức giá trong nửa cuối năm dao động khoảng 750-800 USD/tấn. Biên trên của giá PVC được cho là sẽ chịu áp lực kìm hãm bởi tình trạng tồn kho cao, dư thừa công suất, tốc độ xuất khẩu chậm lại và nhu cầu từ lĩnh vực bất động sản còn yếu, trong khi biên dưới lại được nâng đỡ bởi áp lực chi phí đầu vào, đặc biệt là rủi ro từ diễn biến căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông có thể tác động đến giá dầu.
Nhìn chung, ngành nhựa xây dựng đang trải qua giai đoạn phân hóa mạnh, nơi các doanh nghiệp có quy mô lớn, mạng lưới phân phối rộng và khả năng kiểm soát chi phí tốt tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu trong bối cảnh thị trường chung còn nhiều thách thức. Diễn biến tiêu thụ và biên lợi nhuận trong nửa cuối năm sẽ là yếu tố then chốt để đánh giá mức độ bền vững của đà tăng trưởng thị phần mà các doanh nghiệp đầu ngành đã đạt được trong thời gian qua.