NGÀNH PHÂN BÓN – BIẾN ĐỘNG BẤT NGỜ TRONG NGẮN HẠN
Năm 2025 có thể xem là một năm thuận lợi đối với nhóm doanh nghiệp phân bón khi kết quả kinh doanh ghi nhận sự tăng trưởng mạnh. Lợi nhuận sau thuế công ty mẹ của các doanh nghiệp trong nhóm theo dõi gồm DCM, DPM, DDV và BFC tăng trưởng khoảng 61% so với năm trước. Trong đó, DCM tăng 35%, DPM tăng 104%, DDV tăng tới 276% trong khi BFC giảm nhẹ 13%. Động lực chính đến từ việc giá bán phân bón nội địa tăng mạnh, đặc biệt là Urea và DAP, trong bối cảnh giá năng lượng và các yếu tố địa chính trị khiến chi phí đầu vào toàn cầu biến động mạnh. Song song đó, sản lượng tiêu thụ cũng tăng trưởng tích cực, đặc biệt ở nhóm NPK.
Bước sang năm 2026, triển vọng tăng trưởng của ngành được dự báo sẽ chậm lại sau giai đoạn bùng nổ năm trước. Theo kịch bản cơ sở, lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp phân bón dự kiến chỉ tăng khoảng 6%. Trong đó, DCM và DPM được kỳ vọng tăng trưởng lần lượt 9% và 8%, BFC khoảng 10% trong khi DDV có thể giảm nhẹ 6%. Nguyên nhân chính là giá phân bón dự kiến chỉ tăng nhẹ trong khi sản lượng tiêu thụ không còn tăng mạnh như năm 2025.
Một điểm đáng chú ý là giá phân bón trong năm 2026 có thể biến động mạnh trong ngắn hạn do ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ, Israel và Iran. Những biến động của thị trường năng lượng có thể tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất phân bón, đặc biệt với các sản phẩm như Urea và DAP vốn phụ thuộc nhiều vào giá khí và nguyên liệu hóa chất. Tuy nhiên, do nguồn cung nội địa tập trung vào một số doanh nghiệp lớn nên giá bán trong nước thường có độ trễ và biến động ổn định hơn so với giá thế giới.
Theo kịch bản cơ sở, giá bán trước thuế của Urea, DAP và NPK trong năm 2026 có thể giảm nhẹ lần lượt khoảng 3%, 1% và 3% so với năm trước. Diễn biến giá nhiều khả năng sẽ duy trì mức cao trong quý 1 nhờ yếu tố địa chính trị, sau đó điều chỉnh trong quý 2 và quý 3 khi căng thẳng hạ nhiệt trước khi phục hồi trở lại vào cuối năm theo chu kỳ mùa vụ.
Về biên lợi nhuận, mảng Urea dự kiến duy trì biên gộp khoảng 22% nhờ việc loại bỏ hoàn toàn VAT đầu vào khỏi giá vốn trong năm 2026. Trong khi đó, mảng NPK được kỳ vọng duy trì biên gộp quanh mức 12–15% và có thể cải thiện mạnh từ nửa cuối năm khi các doanh nghiệp tận dụng nguồn nguyên liệu giá thấp đã tích trữ trước đó. Riêng mảng DAP có thể chịu áp lực nhẹ khi chi phí đầu vào tăng nhanh hơn giá bán.
Ở góc độ tiêu thụ, sản lượng Urea, NPK và DAP năm 2026 được dự báo tăng lần lượt khoảng 2%, 9% và gần như đi ngang. Điều kiện thời tiết thuận lợi nhờ pha trung tính của ENSO có thể hỗ trợ nhu cầu phân bón trong nước. Ngoài ra, thị trường xuất khẩu như Lào, Campuchia, Myanmar và Nhật Bản tiếp tục được kỳ vọng là động lực tăng trưởng quan trọng.
Một yếu tố đáng chú ý khác là xu hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại Việt Nam. Diện tích cây công nghiệp như cà phê, hồ tiêu và cao su đang tăng dần trong khi diện tích lúa có xu hướng giảm. Điều này có lợi cho các doanh nghiệp sản xuất NPK chất lượng cao, bởi các loại cây công nghiệp thường yêu cầu phân bón có hàm lượng dinh dưỡng cân đối để nâng cao năng suất.
Tuy nhiên, ngành phân bón vẫn đối mặt với nhiều rủi ro. Nếu giá khí hoặc nguyên liệu đầu vào tăng mạnh do biến động địa chính trị, giá phân bón có thể tăng vượt dự báo. Ngược lại, việc Trung Quốc mở rộng xuất khẩu hoặc các quốc gia tăng nhanh công suất sản xuất có thể khiến giá phân bón giảm sâu hơn kỳ vọng.
Nhìn chung, sau một năm 2025 tăng trưởng mạnh, triển vọng năm 2026 của ngành phân bón được đánh giá ở mức ổn định nhưng không còn quá đột biến. Trong ngắn hạn, những biến động của giá năng lượng và căng thẳng địa chính trị có thể tạo ra các nhịp tăng bất ngờ đối với cổ phiếu phân bón như DCM, DPM hay DDV, nhưng về trung hạn thị trường nhiều khả năng sẽ quay lại bám sát chu kỳ cung – cầu của ngành.