Có những giai đoạn thị trường nhìn một ngành rất đơn giản. Khi ngành xấu, tất cả bị gom vào một rổ: biên mỏng, nợ vay, tồn kho, chu kỳ khó đoán. Khi cổ phiếu bắt đầu nhúc nhích, đám đông lại quay sang hỏi câu quen thuộc: “Khi nào mới vào sóng thép?”
Tôi nghĩ câu hỏi đó hơi vội. Với ngành thép, điều đáng quan tâm hơn không phải là có sóng hay không, mà là thị trường đang bỏ quên sự thay đổi nào trong nền tảng ngành và trong từng doanh nghiệp. Thép là một ngành rất đặc biệt. Nó không hấp dẫn theo kiểu công nghệ, không hào nhoáng như bán lẻ, cũng không dễ kể chuyện như bất động sản. Nhưng mỗi khi chu kỳ quay lại, mức thay đổi trong kỳ vọng có thể rất lớn. Vấn đề là chu kỳ thép không chạy theo cảm xúc. Nó chạy theo sản lượng, giá bán, chi phí nguyên liệu, tồn kho, nợ vay và cuối cùng là biên lợi nhuận.
Năm 2026, tôi bắt đầu quan sát lại nhóm thép vì bức tranh ngành đã khác giai đoạn 2022-2024. Đầu tư công vẫn là lực đỡ lớn cho nhu cầu thép xây dựng. Bất động sản chưa phục hồi đồng đều, nhưng một số khu vực và phân khúc đã có tín hiệu tốt hơn. Sản lượng tiêu thụ thép nội địa cũng không còn là bức tranh quá u ám như giai đoạn trước. Nhưng tôi không cho rằng cứ ngành hồi phục là mọi cổ phiếu thép đều đáng mua. Đây chính là chỗ thị trường thường mắc sai lầm khi doanh thu tăng chưa chắc lợi nhuận tăng. Sản lượng tăng chưa chắc cổ đông được hưởng lợi. Một doanh nghiệp thép có thể bán được nhiều hàng hơn, nhưng nếu giá NVL và chi phí lãi vay tăng nhanh hơn giá bán, lợi nhuận giữ lại vẫn rất mỏng.
Vì vậy, với tôi, câu chuyện ngành thép 2026 không nằm ở chữ “sóng”. Nó nằm ở chữ phân hóa.
- HPG vẫn là mã đại diện để đo sức khỏe ngành. Một doanh nghiệp đầu ngành, quy mô lớn, chuỗi sản xuất tích hợp và có lợi thế chi phí luôn là cái tên thị trường nhìn trước. Nếu HPG khỏe, thị trường có lý do để tin rằng ngành không còn ở đáy tâm lý.
- HSG và NKG lại là câu chuyện khác. Đây là nhóm nhạy hơn với tôn mạ, HRC, xuất khẩu và biến động giá nguyên liệu. Khi chu kỳ thuận, nhóm này có thể phản ứng nhanh hơn. Nhưng khi điều kiện đảo chiều, rủi ro cũng đến nhanh hơn
Sau lớp đầu ngành và nhóm tôn mạ, tôi bắt đầu chú ý đến một lớp khác: những doanh nghiệp thép nhỏ hơn, ít được nhắc hơn, hoặc từng bị thị trường bỏ qua vì quá nhiều điểm yếu trong quá khứ. Nhóm này không thể nhìn bằng sự hưng phấn. Phải nhìn bằng sự nghi ngờ có kiểm chứng.
BCA, GDA, POM hay một số doanh nghiệp thép xây dựng và thương mại thép không nên được đặt chung vào một câu chuyện đơn giản. Có doanh nghiệp có tài sản sản xuất thật nhưng chưa chứng minh được hiệu quả. Có doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng biên quá mỏng. Có doanh nghiệp hưởng lợi nếu giá thép hồi, nhưng bảng cân đối vẫn là điểm nghẽn. Có doanh nghiệp chỉ cần dòng tiền kinh doanh cải thiện, nợ vay giảm, biên gộp nhích lên, là cách thị trường nhìn về doanh nghiệp đó có thể thay đổi. Đây là vùng tôi quan tâm nhất, tôi không tìm những mã đã được đám đông đồng thuận. Tôi muốn tìm những doanh nghiệp mà thị trường vẫn còn nghi ngờ, nhưng dữ liệu bắt đầu có dấu hiệu xoay chiều.
Với BCA chẳng hạn, nếu chỉ nói là “cổ phiếu thép” thì quá nông. Câu chuyện đáng theo dõi hơn nằm ở việc doanh nghiệp có thực sự chuyển từ giai đoạn bảng cân đối thắt chặt sang giai đoạn phục hồi có điều kiện hay không. Nhà máy Gang thép Tuyên Quang nói riêng và vai trò của tập đoàn Thái Hưng sẽ liên kết và phát triển hệ sinh thái thép xây dựng thế nào trong chu kỳ này?
Với những case như vậy, thị trường sẽ không trả giá cao chỉ vì một câu chuyện hay. Thị trường chỉ định giá lại khi doanh nghiệp chứng minh được thay đổi bằng số liệu. Và đây cũng là lý do tôi cho rằng cách theo dõi số liệu dần từng quý để “tìm vàng”.
Ngành thép đang có nền tốt hơn, nhưng cơ hội sẽ không chia đều. Doanh nghiệp đầu ngành được nhìn trước. Doanh nghiệp có thanh khoản cao được dòng tiền chú ý trước. Nhưng phần thú vị nhất đôi khi lại nằm ở những case chưa được gọi tên rộng rãi, nơi kỳ vọng thị trường còn thấp và chỉ cần một vài biến số vận hành cải thiện thật, cách định giá có thể khác đi.
Trong đầu tư, lợi thế đôi khi không nằm ở việc nhìn thấy một câu chuyện quá rõ ràng.
Lợi thế nằm ở việc nhận ra một sự thay đổi trước khi nó trở thành câu chuyện của đám đông.
(Nội dung chỉ là góc nhìn cá nhân, không phải khuyến nghị mua bán)