Ngành xăng dầu: Giá bán lẻ trong nước tăng mạnh, cơ chế điều hành mới giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí

[DuyAnhStock]

Ngành xăng dầu: Giá bán lẻ trong nước tăng mạnh, cơ chế điều hành mới giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí

Thị trường xăng dầu trong nước vừa ghi nhận một đợt tăng giá mạnh sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 36/2026. Việc điều chỉnh này không chỉ phản ánh biến động của giá dầu thế giới mà còn được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện khả năng bù đắp chi phí cho các doanh nghiệp phân phối, qua đó ổn định nguồn cung trên thị trường.

Tính đến ngày 7/3/2026, giá xăng RON95-III đã tăng lên 27.040 đồng/lít, tăng 4.700 đồng/lít so với ngày 5/3 và tăng khoảng 34% so với thời điểm căng thẳng Mỹ/Israel – Iran bắt đầu leo thang. Trong khi đó, dầu Diesel 0.05S tăng mạnh lên 30.230 đồng/lít, tăng 7.200 đồng/lít so với ngày 5/3 và cao hơn khoảng 57% so với thời điểm trước khi căng thẳng địa chính trị bùng phát.

Sau đợt điều chỉnh này, giá xăng RON95 đã quay trở lại vùng giá của tháng 7/2022 – giai đoạn thị trường từng chịu áp lực mất cân đối cung cầu nghiêm trọng khi kinh tế toàn cầu phục hồi sau COVID-19 và nguồn cung năng lượng bị gián đoạn bởi xung đột Nga – Ukraine. Đáng chú ý, giá dầu diesel hiện đã vượt cả mức đỉnh thiết lập vào tháng 6/2022.

Đợt điều chỉnh lần này được thực hiện theo Nghị quyết 36/NQ-CP ban hành ngày 6/3/2026. Theo đó, Bộ Công Thương phối hợp cùng Bộ Tài chính được phép điều chỉnh giá xăng dầu trong nước ngay khi giá cơ sở tăng từ 7% trở lên so với kỳ điều hành trước. Trường hợp mức biến động dưới 7%, việc điều chỉnh vẫn thực hiện theo lịch điều hành định kỳ hàng tuần vào thứ Năm theo Nghị định 80/2023.

Cơ chế mới được đánh giá là linh hoạt hơn so với giai đoạn năm 2022, khi việc điều chỉnh giá chậm khiến nhiều doanh nghiệp xăng dầu phải gánh áp lực chi phí lớn do giá vốn tăng nhanh nhưng giá bán chưa được cập nhật kịp thời. Việc cho phép điều chỉnh sớm hơn sẽ giúp các doanh nghiệp phân phối bám sát biến động giá đầu vào, từ đó duy trì biên lợi nhuận ổn định hơn trong bối cảnh thị trường năng lượng đang biến động mạnh.

Trong ngắn hạn, giá xăng dầu tăng cũng có thể hỗ trợ kết quả kinh doanh của một số doanh nghiệp đầu ngành như PLX và OIL. Nguyên nhân đến từ việc các doanh nghiệp này đã tích lũy lượng tồn kho đáng kể trong quý 4/2025 với mức giá vốn thấp hơn, nhờ đó có thể ghi nhận lợi nhuận tốt hơn khi giá bán lẻ tăng trở lại.

[DuyAnhStock]

Ngành xăng dầu: Dự thảo Thông tư mới có thể thay đổi cơ chế điều hành giá và tăng tính linh hoạt cho thị trường

Bộ Công Thương hiện đang lấy ý kiến công khai đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định kinh doanh xăng dầu mới. Trước đó, Bộ đã xây dựng dự thảo Nghị định nhằm thay thế Nghị định 83/2014 và các văn bản sửa đổi liên quan, đồng thời trình Chính phủ xem xét ban hành.

Thông tư này được xây dựng để hướng dẫn chi tiết các quy định trong Nghị định mới, qua đó hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động kinh doanh xăng dầu trong thời gian tới.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định liên quan đến Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Theo dự thảo, các biện pháp bình ổn có thể được triển khai trong trường hợp giá bán lẻ xăng dầu trong nước tăng bất thường, tăng liên tục trong hơn một tháng và mức tăng lũy kế vượt 20%. Mục tiêu của cơ chế này là hạn chế rủi ro đối với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát cũng như giảm áp lực chi phí sinh hoạt của người dân.

Tính đến ngày 07/03/2026, số dư Quỹ Bình ổn giá xăng dầu tại PLX đạt khoảng 3.088 tỷ đồng. Trong quá khứ, quỹ này từng đạt mức cao nhất khoảng 4.406 tỷ đồng vào tháng 6/2020, trước khi giảm mạnh xuống mức âm 414 tỷ đồng vào tháng 3/2022. Diễn biến này phản ánh việc quỹ đã được sử dụng mạnh trong giai đoạn giá xăng dầu tăng cao khi thị trường toàn cầu mất cân đối cung cầu sau COVID-19 và chịu tác động từ xung đột Nga – Ukraine.

Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư cũng đưa ra cơ chế giá bán lẻ mới khi cho phép các doanh nghiệp phân phối xăng dầu được tự quyết định giá bán lẻ. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp phản ánh chi phí đầu vào sát với thực tế hơn, đồng thời nâng cao tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh.

Theo quan điểm của chúng tôi, việc công bố dự thảo Thông tư cho thấy Nghị định kinh doanh xăng dầu mới đang tiến gần tới giai đoạn phê duyệt cuối cùng. Nếu được thông qua, khung cơ chế giá mới có thể giúp thị trường vận hành linh hoạt hơn, cải thiện khả năng phản ứng của nguồn cung trước biến động giá năng lượng, trong khi Quỹ Bình ổn vẫn đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ khi thị trường biến động mạnh.

Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu đang biến động mạnh, những thay đổi về cơ chế điều hành có thể tạo ra tác động tích cực đối với các doanh nghiệp đầu ngành như PLX và OIL, đặc biệt khi thị trường chuyển sang cơ chế giá linh hoạt hơn.

[DuyAnhStock]

NGÀNH XĂNG DẦU: BIÊN ĐỘ ĐIỀU CHỈNH GIÁ NỚI RỘNG – ÁP LỰC NGẮN HẠN CHO DOANH NGHIỆP PHÂN PHỐI

Ngày 19/03/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 55/NQ-CP với điểm thay đổi đáng chú ý là nâng ngưỡng điều chỉnh giá xăng dầu ngay lập tức lên +15%/-10%, thay vì mức +7% trước đó theo Nghị quyết 36.

Cụ thể, giá bán lẻ xăng dầu chỉ được phép điều chỉnh ngay khi giá cơ sở tăng từ 15% trở lên hoặc giảm từ 10% trở xuống. Trong trường hợp biến động nằm trong vùng -10% đến +15%, giá sẽ được điều chỉnh theo chu kỳ định kỳ vào thứ Năm hàng tuần theo Nghị định 80/2023/NĐ-CP.

Điểm thay đổi này cho thấy cơ quan điều hành đang hướng đến việc giảm tần suất điều chỉnh giá trong ngắn hạn, đồng thời hạn chế những biến động nhỏ gây nhiễu thị trường. Tuy nhiên, điều này cũng kéo theo một hệ quả quan trọng đối với các doanh nghiệp phân phối xăng dầu.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, việc nâng ngưỡng điều chỉnh lên 15% khiến quá trình chuyển biến chi phí đầu vào sang giá bán đầu ra bị chậm lại trong các nhịp tăng giá vừa phải. Điều này có thể tạo ra độ trễ giữa giá vốn và giá bán, làm biên lợi nhuận bị co hẹp trong ngắn hạn.

So với giai đoạn áp dụng Nghị quyết 36 (07/03–18/03), khi giá có thể điều chỉnh linh hoạt hơn, chính sách mới được đánh giá là kém thuận lợi hơn một chút đối với các doanh nghiệp hạ nguồn.

Các doanh nghiệp tiêu biểu trong nhóm này như PLX và OIL sẽ chịu tác động rõ nét hơn, do đặc thù hoạt động phụ thuộc nhiều vào chênh lệch giữa giá nhập và giá bán lẻ. Khi chu kỳ điều chỉnh bị kéo dài, rủi ro tồn kho giá cao trong bối cảnh giá thế giới biến động tăng nhẹ sẽ gia tăng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng so với giai đoạn năm 2022, khi việc điều chỉnh giá bị chậm trễ đáng kể và gây áp lực lớn lên hệ thống phân phối, cơ chế hiện tại vẫn được cải thiện theo hướng linh hoạt hơn. Do đó, tác động tiêu cực nếu có chủ yếu mang tính ngắn hạn và không làm thay đổi cấu trúc lợi nhuận dài hạn của ngành.

Về góc nhìn đầu tư, nhóm cổ phiếu xăng dầu trong ngắn hạn có thể thiếu động lực tăng mạnh do yếu tố chính sách không còn hỗ trợ như giai đoạn trước. Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, câu chuyện vẫn xoay quanh diễn biến giá dầu thế giới, sản lượng tiêu thụ nội địa và chiến lược quản trị tồn kho của từng doanh nghiệp.

Nhà đầu tư cần theo dõi thêm diễn biến giá dầu Brent cũng như các kỳ điều chỉnh tiếp theo để đánh giá rõ hơn mức độ ảnh hưởng thực tế đến biên lợi nhuận của PLX và OIL trong các quý tới.