Ngành xây dựng và thép: Tăng trưởng trong thách thức nửa cuối 2026
Bức tranh ngành xây dựng và thép Việt Nam trong giai đoạn nửa cuối năm 2026 đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, dù đi kèm không ít thách thức từ chi phí đầu vào và áp lực cạnh tranh quốc tế. Cả hai ngành đều được kỳ vọng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư công mạnh mẽ và sự phục hồi của thị trường bất động sản, mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho giai đoạn trung hạn 2026-2030.
Xây lắp bứt phá nhờ hạ tầng và nhà ở
Ngành xây lắp được dự báo trở thành một trong những điểm sáng đóng góp vào tăng trưởng GDP năm 2026, với mức tăng trưởng có thể đạt 14% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ hai trụ cột: xây dựng hạ tầng và xây dựng dân dụng. Đối với đầu tư công, năm 2026 được xem là bản lề cho chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030, khi hàng loạt dự án chiến lược như tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai, tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ, hay các tuyến cao tốc mở rộng đang được đẩy nhanh tiến độ. Giải ngân đầu tư công dự kiến tăng trưởng khoảng 12-14% so với cùng kỳ, sau khi đã ghi nhận mức tăng 13% trong 5 tháng đầu năm.
Ở mảng dân dụng, nguồn cung nhà ở xã hội dự báo tăng trưởng tới 50% so với cùng kỳ trong năm 2026, hướng tới mục tiêu 1 triệu căn vào năm 2030. Nguồn cung căn hộ thương mại tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng được kỳ vọng phục hồi rõ nét, trong khi Hà Nội duy trì ở mức nền cao dù có điều chỉnh nhẹ.
Các doanh nghiệp xây lắp niêm yết được dự báo hưởng lợi rõ rệt thông qua tăng trưởng backlog, ước tính đạt 15% trong năm 2026 và tiếp tục duy trì đà tăng trong năm 2027, chủ yếu nhờ đóng góp của các doanh nghiệp lớn. Trong nhóm này, Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons (CTD, niêm yết trên HOSE) nổi bật với vị thế đầu ngành, hợp tác cùng các chủ đầu tư lớn như Vingroup, Masterise hay Sungroup. Backlog của CTD được dự báo tăng khoảng 24-30% svck nhờ tham gia các dự án quy mô lớn như sân bay Gia Bình, sân bay Phú Quốc mở rộng. Doanh thu công ty có thể tăng trưởng lần lượt khoảng 20% và 8% trong hai năm 2026-2027, trong khi biên lợi nhuận gộp duy trì ổn định nhờ các hợp đồng chia sẻ trượt giá nguyên vật liệu đã ký với chủ đầu tư.
Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (CII) cũng là cái tên đáng chú ý, khi trúng thầu dự án cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận giai đoạn 2, giúp doanh thu mảng xây lắp và BOT có thể tăng trưởng khoảng 10% trong giai đoạn 2027-2028. Bên cạnh đó, kế hoạch đấu giá quỹ đất tại Thủ Thiêm trong năm 2026 được xem là yếu tố có thể hỗ trợ định giá lại tài sản của doanh nghiệp.
Ở nhóm hạ tầng, Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (VCG) và Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả (HHV) tiếp tục ghi nhận backlog tăng trưởng, tuy ở mức khiêm tốn hơn so với nhóm dân dụng, do các dự án đường sắt quy mô lớn hiện vẫn tập trung đấu thầu vào một số chủ đầu tư nhất định. Đáng chú ý, lợi nhuận của VCG trong năm 2026 có thể ghi nhận mức giảm đáng kể so với cùng kỳ do nền so sánh cao của năm 2025 khi công ty từng ghi nhận khoản lợi nhuận đột biến từ thoái vốn dự án.
Về mặt chi phí, giá nguyên vật liệu xây dựng như thép, cát, đá đang tăng khá mạnh, gây áp lực lên biên lợi nhuận gộp của các nhà thầu, ước tính có thể giảm khoảng 0,2-0,6 điểm phần trăm trong năm 2026. Tuy nhiên, mức định giá của nhóm cổ phiếu xây lắp hiện đang thấp hơn trung bình lịch sử ba năm, được xem là yếu tố hấp dẫn nếu nhà đầu tư có chiến lược tích lũy trong các nhịp điều chỉnh sâu của thị trường, hướng tới chu kỳ đầu tư công dài hạn 2026-2030.
Ngành thép: Tiêu thụ nội địa dẫn dắt đà phục hồi
Trái ngược với bức tranh xuất khẩu còn nhiều khó khăn do các thị trường như EU và Mỹ áp thuế chống bán phá giá, tiêu thụ thép nội địa đang cho thấy đà tăng trưởng vững chắc. Sản lượng tiêu thụ toàn ngành trong nước dự báo tăng khoảng 13% trong năm 2026 và tiếp tục tăng khoảng 10% trong năm 2027, được thúc đẩy bởi nhu cầu xây dựng dân dụng và giải ngân đầu tư công. Đặc biệt, thép cuộn cán nóng (HRC) được kỳ vọng là điểm sáng khi sản lượng tiêu thụ có thể tăng tới 15% svck, nhờ nhà máy Dung Quất 2 chính thức đi vào vận hành và thị phần nội địa mở rộng khi thép nhập khẩu từ Trung Quốc chịu thuế chống bán phá giá.
Giá thép cũng được dự báo bước vào chu kỳ phục hồi từ năm 2026, với mức tăng ước tính khoảng 6-9% đối với cả thép xây dựng và HRC, nhờ nhu cầu tiêu thụ cải thiện trong khi áp lực cạnh tranh từ thép Trung Quốc giảm đáng kể. Trong khi đó, giá nguyên liệu đầu vào như than và quặng sắt được dự báo duy trì tương đối ổn định, qua đó giúp biên lợi nhuận gộp toàn ngành có cơ hội mở rộng thêm khoảng 1 điểm phần trăm trong năm 2026.
Một động lực tăng trưởng dài hạn đáng chú ý là dòng sản phẩm thép ray, gắn liền với chiến lược phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia giai đoạn 2026-2030. Nhu cầu thép ray cho các dự án như đường sắt cao tốc Bắc - Nam hay tuyến Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai được ước tính lên tới khoảng 4 triệu tấn, mở ra dư địa lớn cho các doanh nghiệp trong nước đầu tư sản xuất.
Trong bối cảnh đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (HPG) được đánh giá là doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét nhất nhờ vị thế dẫn đầu thị phần nội địa. Sản lượng tiêu thụ của HPG dự báo tăng trưởng khoảng 25% trong năm 2026 và tiếp tục tăng khoảng 12% trong năm 2027, chủ yếu nhờ đóng góp từ HRC và thép xây dựng. Lợi nhuận ròng công ty có thể tăng trưởng mạnh mẽ, đạt mức tăng khoảng 42% svck trong năm 2026 nhờ sản lượng tiêu thụ khả quan, biên lợi nhuận gộp cải thiện, cùng đóng góp từ hoạt động thoái vốn dự án. HPG cũng đang đẩy mạnh đầu tư nhà máy thép ray công suất 700.000 tấn, dự kiến hoàn thành vào năm 2027, đón đầu nhu cầu từ các dự án đường sắt trọng điểm. Về định giá, hệ số P/B hiện tại của HPG được cho là đang ở mức thấp hơn đáng kể so với giai đoạn tăng trưởng trước đây của ngành thép, tạo dư địa cho khả năng cải thiện định giá khi chu kỳ ngành đi vào giai đoạn phục hồi.
Các doanh nghiệp tôn mạ như Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) và Công ty Cổ phần Thép Nam Kim (NKG) dự kiến tăng trưởng chậm hơn do phụ thuộc nhiều vào thị trường xuất khẩu, vốn đang chịu áp lực từ các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ và châu Âu. Dù vậy, mức định giá hiện tại của nhóm này được xem là đã phản ánh phần lớn các khó khăn, và có thể được đánh giá lại khi triển vọng xuất khẩu có dấu hiệu cải thiện rõ ràng hơn trong các quý tới.
Nhìn chung, cả hai ngành xây dựng và thép đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng đan xen thách thức, khi động lực từ đầu tư công và thị trường bất động sản trong nước được xem là bệ đỡ chính, trong khi áp lực từ chi phí nguyên vật liệu, lãi suất và rào cản thương mại quốc tế vẫn là những yếu tố cần theo dõi sát trong nửa cuối năm 2026.