Ngành xây dựng và thép: Tăng trưởng trong thách thức nửa cuối 2026

[DuyAnhStock]

Ngành xây dựng và thép: Tăng trưởng trong thách thức nửa cuối 2026

Bức tranh ngành xây dựng và thép Việt Nam trong giai đoạn nửa cuối năm 2026 đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, dù đi kèm không ít thách thức từ chi phí đầu vào và áp lực cạnh tranh quốc tế. Cả hai ngành đều được kỳ vọng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư công mạnh mẽ và sự phục hồi của thị trường bất động sản, mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho giai đoạn trung hạn 2026-2030.

Xây lắp bứt phá nhờ hạ tầng và nhà ở

Ngành xây lắp được dự báo trở thành một trong những điểm sáng đóng góp vào tăng trưởng GDP năm 2026, với mức tăng trưởng có thể đạt 14% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ hai trụ cột: xây dựng hạ tầng và xây dựng dân dụng. Đối với đầu tư công, năm 2026 được xem là bản lề cho chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030, khi hàng loạt dự án chiến lược như tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai, tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ, hay các tuyến cao tốc mở rộng đang được đẩy nhanh tiến độ. Giải ngân đầu tư công dự kiến tăng trưởng khoảng 12-14% so với cùng kỳ, sau khi đã ghi nhận mức tăng 13% trong 5 tháng đầu năm.

Ở mảng dân dụng, nguồn cung nhà ở xã hội dự báo tăng trưởng tới 50% so với cùng kỳ trong năm 2026, hướng tới mục tiêu 1 triệu căn vào năm 2030. Nguồn cung căn hộ thương mại tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng được kỳ vọng phục hồi rõ nét, trong khi Hà Nội duy trì ở mức nền cao dù có điều chỉnh nhẹ.

Các doanh nghiệp xây lắp niêm yết được dự báo hưởng lợi rõ rệt thông qua tăng trưởng backlog, ước tính đạt 15% trong năm 2026 và tiếp tục duy trì đà tăng trong năm 2027, chủ yếu nhờ đóng góp của các doanh nghiệp lớn. Trong nhóm này, Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons (CTD, niêm yết trên HOSE) nổi bật với vị thế đầu ngành, hợp tác cùng các chủ đầu tư lớn như Vingroup, Masterise hay Sungroup. Backlog của CTD được dự báo tăng khoảng 24-30% svck nhờ tham gia các dự án quy mô lớn như sân bay Gia Bình, sân bay Phú Quốc mở rộng. Doanh thu công ty có thể tăng trưởng lần lượt khoảng 20% và 8% trong hai năm 2026-2027, trong khi biên lợi nhuận gộp duy trì ổn định nhờ các hợp đồng chia sẻ trượt giá nguyên vật liệu đã ký với chủ đầu tư.

Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (CII) cũng là cái tên đáng chú ý, khi trúng thầu dự án cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận giai đoạn 2, giúp doanh thu mảng xây lắp và BOT có thể tăng trưởng khoảng 10% trong giai đoạn 2027-2028. Bên cạnh đó, kế hoạch đấu giá quỹ đất tại Thủ Thiêm trong năm 2026 được xem là yếu tố có thể hỗ trợ định giá lại tài sản của doanh nghiệp.

Ở nhóm hạ tầng, Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (VCG) và Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả (HHV) tiếp tục ghi nhận backlog tăng trưởng, tuy ở mức khiêm tốn hơn so với nhóm dân dụng, do các dự án đường sắt quy mô lớn hiện vẫn tập trung đấu thầu vào một số chủ đầu tư nhất định. Đáng chú ý, lợi nhuận của VCG trong năm 2026 có thể ghi nhận mức giảm đáng kể so với cùng kỳ do nền so sánh cao của năm 2025 khi công ty từng ghi nhận khoản lợi nhuận đột biến từ thoái vốn dự án.

Về mặt chi phí, giá nguyên vật liệu xây dựng như thép, cát, đá đang tăng khá mạnh, gây áp lực lên biên lợi nhuận gộp của các nhà thầu, ước tính có thể giảm khoảng 0,2-0,6 điểm phần trăm trong năm 2026. Tuy nhiên, mức định giá của nhóm cổ phiếu xây lắp hiện đang thấp hơn trung bình lịch sử ba năm, được xem là yếu tố hấp dẫn nếu nhà đầu tư có chiến lược tích lũy trong các nhịp điều chỉnh sâu của thị trường, hướng tới chu kỳ đầu tư công dài hạn 2026-2030.

Ngành thép: Tiêu thụ nội địa dẫn dắt đà phục hồi

Trái ngược với bức tranh xuất khẩu còn nhiều khó khăn do các thị trường như EU và Mỹ áp thuế chống bán phá giá, tiêu thụ thép nội địa đang cho thấy đà tăng trưởng vững chắc. Sản lượng tiêu thụ toàn ngành trong nước dự báo tăng khoảng 13% trong năm 2026 và tiếp tục tăng khoảng 10% trong năm 2027, được thúc đẩy bởi nhu cầu xây dựng dân dụng và giải ngân đầu tư công. Đặc biệt, thép cuộn cán nóng (HRC) được kỳ vọng là điểm sáng khi sản lượng tiêu thụ có thể tăng tới 15% svck, nhờ nhà máy Dung Quất 2 chính thức đi vào vận hành và thị phần nội địa mở rộng khi thép nhập khẩu từ Trung Quốc chịu thuế chống bán phá giá.

Giá thép cũng được dự báo bước vào chu kỳ phục hồi từ năm 2026, với mức tăng ước tính khoảng 6-9% đối với cả thép xây dựng và HRC, nhờ nhu cầu tiêu thụ cải thiện trong khi áp lực cạnh tranh từ thép Trung Quốc giảm đáng kể. Trong khi đó, giá nguyên liệu đầu vào như than và quặng sắt được dự báo duy trì tương đối ổn định, qua đó giúp biên lợi nhuận gộp toàn ngành có cơ hội mở rộng thêm khoảng 1 điểm phần trăm trong năm 2026.

Một động lực tăng trưởng dài hạn đáng chú ý là dòng sản phẩm thép ray, gắn liền với chiến lược phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia giai đoạn 2026-2030. Nhu cầu thép ray cho các dự án như đường sắt cao tốc Bắc - Nam hay tuyến Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai được ước tính lên tới khoảng 4 triệu tấn, mở ra dư địa lớn cho các doanh nghiệp trong nước đầu tư sản xuất.

Trong bối cảnh đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (HPG) được đánh giá là doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét nhất nhờ vị thế dẫn đầu thị phần nội địa. Sản lượng tiêu thụ của HPG dự báo tăng trưởng khoảng 25% trong năm 2026 và tiếp tục tăng khoảng 12% trong năm 2027, chủ yếu nhờ đóng góp từ HRC và thép xây dựng. Lợi nhuận ròng công ty có thể tăng trưởng mạnh mẽ, đạt mức tăng khoảng 42% svck trong năm 2026 nhờ sản lượng tiêu thụ khả quan, biên lợi nhuận gộp cải thiện, cùng đóng góp từ hoạt động thoái vốn dự án. HPG cũng đang đẩy mạnh đầu tư nhà máy thép ray công suất 700.000 tấn, dự kiến hoàn thành vào năm 2027, đón đầu nhu cầu từ các dự án đường sắt trọng điểm. Về định giá, hệ số P/B hiện tại của HPG được cho là đang ở mức thấp hơn đáng kể so với giai đoạn tăng trưởng trước đây của ngành thép, tạo dư địa cho khả năng cải thiện định giá khi chu kỳ ngành đi vào giai đoạn phục hồi.

Các doanh nghiệp tôn mạ như Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) và Công ty Cổ phần Thép Nam Kim (NKG) dự kiến tăng trưởng chậm hơn do phụ thuộc nhiều vào thị trường xuất khẩu, vốn đang chịu áp lực từ các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ và châu Âu. Dù vậy, mức định giá hiện tại của nhóm này được xem là đã phản ánh phần lớn các khó khăn, và có thể được đánh giá lại khi triển vọng xuất khẩu có dấu hiệu cải thiện rõ ràng hơn trong các quý tới.

Nhìn chung, cả hai ngành xây dựng và thép đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng đan xen thách thức, khi động lực từ đầu tư công và thị trường bất động sản trong nước được xem là bệ đỡ chính, trong khi áp lực từ chi phí nguyên vật liệu, lãi suất và rào cản thương mại quốc tế vẫn là những yếu tố cần theo dõi sát trong nửa cuối năm 2026.

[DuyAnhVDSC]

Xây dựng và thép Q3/2026: Lợi nhuận phân hóa khi thép hưởng lợi từ nhu cầu nội địa

Bức tranh kết quả kinh doanh quý 3/2026 của nhóm xây dựng – vật liệu dự kiến có sự phân hóa khá rõ. Trong khi các doanh nghiệp xây lắp vẫn hưởng lợi từ đầu tư công và lượng công việc tương đối lớn, lợi nhuận lại chịu sức ép từ giá nguyên vật liệu tăng và việc không còn một số khoản thu nhập bất thường. Ngược lại, ngành thép đang bước vào giai đoạn thuận lợi hơn nhờ nhu cầu nội địa tăng, giá bán cải thiện và áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu giảm.

Với ngành xây lắp, nền tảng nhu cầu nhìn chung vẫn tích cực. Giải ngân đầu tư công trong 8 tháng năm 2026 đạt khoảng 513.300 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ và hoàn thành 50,2% kế hoạch năm. Hoạt động xây dựng dân dụng cũng được hỗ trợ bởi nguồn cung nhà ở xã hội dự kiến tăng mạnh. Tuy nhiên, việc nhiều dự án hạ tầng lớn chuyển sang mô hình PPP khiến mức độ hưởng lợi của từng doanh nghiệp niêm yết không còn đồng đều như giai đoạn 2024–2025.

Sự phân hóa thể hiện khá rõ qua backlog. CTCP Xây dựng Coteccons (CTD) được dự báo có backlog tăng 62% so với cùng kỳ lên khoảng 68.000 tỷ đồng nhờ tham gia các dự án hạ tầng và dân dụng lớn. CII và HHV cũng duy trì mức tăng backlog lần lượt khoảng 10% và 12%. Trong khi đó, backlog của VCG được dự báo giảm khoảng 10% xuống 18.000 tỷ đồng khi khối lượng các dự án cao tốc giảm xuống. Điều này cho thấy đầu tư công vẫn tạo ra cơ hội, nhưng khả năng chuyển hóa cơ hội thành doanh thu phụ thuộc ngày càng nhiều vào năng lực trúng thầu và cơ cấu dự án của từng doanh nghiệp.

Vấn đề lớn hơn nằm ở biên lợi nhuận. Giá thép được ước tính tăng khoảng 7% so với cùng kỳ, còn giá xi măng tăng khoảng 10%, tạo áp lực trực tiếp lên chi phí xây dựng. CTD có khả năng chống chịu tốt hơn nhờ các dự án quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và việc ký hợp đồng nguyên vật liệu với mức giá cố định trong 6–12 tháng. Biên gộp của CTD vì vậy được dự báo giữ quanh 4,3%, trong khi VCG có thể giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm xuống 3,3%. Biên lợi nhuận mảng xây lắp của CII và HHV cũng được dự báo suy giảm nhẹ.

Đáng chú ý, lợi nhuận ròng không phải lúc nào cũng phản ánh đúng diễn biến hoạt động cốt lõi. CTD được dự báo doanh thu quý 3 tăng 30% lên khoảng 9.690 tỷ đồng nhờ backlog lớn, nhưng lợi nhuận ròng lại giảm 32% xuống khoảng 200 tỷ đồng do không còn khoản lợi nhuận từ thoái vốn. Trường hợp VCG còn rõ hơn khi lợi nhuận ròng có thể giảm tới 94% so với cùng kỳ, chủ yếu bởi nền so sánh năm trước có hơn 3.000 tỷ đồng lợi nhuận từ thoái vốn dự án, đồng thời doanh thu xây lắp dự kiến giảm. Vì vậy, khi đánh giá nhóm xây dựng trong quý này, doanh thu, backlog và biên lợi nhuận cốt lõi có ý nghĩa hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào tốc độ tăng giảm của lợi nhuận sau thuế.

Ở chiều ngược lại, ngành thép đang có điều kiện thuận lợi hơn. Sản lượng tiêu thụ trong nước quý 3/2026 được dự báo đạt khoảng 7,68 triệu tấn, tăng 20% so với cùng kỳ, với thép xây dựng tăng 26% và HRC tăng 35%. Thị trường nội địa trở thành động lực chính trong bối cảnh xuất khẩu chưa thực sự khởi sắc. Việc áp thuế chống bán phá giá đối với HRC khổ rộng cũng giúp thị phần HRC sản xuất trong nước tăng lên trên 70%, từ khoảng 60% trong năm 2025, trong khi lượng thép nhập khẩu từ Trung Quốc giảm hơn 10%.

Giá bán cũng đang hỗ trợ biên lợi nhuận. Giá thép xây dựng quý 3 được ước tính tăng khoảng 7% so với cùng kỳ lên 560 USD/tấn, còn HRC tăng khoảng 6% lên 550 USD/tấn. Trong khi giá quặng sắt tương đối ổn định quanh 96 USD/tấn, giá than tăng khoảng 15% lên 265 USD/tấn. Dù chi phí đầu vào chưa hoàn toàn thuận lợi, mức tăng giá bán được kỳ vọng đủ để giúp biên gộp của nhiều doanh nghiệp thép cải thiện.

CTCP Tập đoàn Hòa Phát (HPG) là trường hợp nổi bật khi sản lượng quý 3 được dự báo tăng 38% lên 4,1 triệu tấn, trong đó sản lượng HRC tăng tới 68%. Doanh thu có thể tăng 50% lên khoảng 55.200 tỷ đồng, biên gộp đạt khoảng 17% và lợi nhuận ròng tăng 40% lên 5.600 tỷ đồng. Điểm cần lưu ý là chi phí tài chính được dự báo tăng khoảng 60% do nợ vay cao hơn và mặt bằng lãi suất tăng, phần nào làm giảm hiệu quả của tăng trưởng hoạt động.

Với HSG và NKG, câu chuyện chính nằm ở sự phục hồi của biên lợi nhuận từ nền thấp. HSG được kỳ vọng hưởng lợi khi giá bán tăng nhanh hơn chi phí HRC, giúp biên gộp tăng khoảng 2 điểm phần trăm lên 14%. NKG cũng được dự báo cải thiện biên gộp lên khoảng 7%. Tuy nhiên, chi phí tài chính của cả hai doanh nghiệp vẫn tăng, lần lượt khoảng 47% và 22%, cho thấy chất lượng phục hồi lợi nhuận còn phụ thuộc đáng kể vào khả năng kiểm soát vốn vay và lãi suất.

Nhìn chung, quý 3/2026 đang cho thấy hai câu chuyện trái chiều. Ngành xây lắp vẫn có khối lượng công việc lớn nhưng biên lợi nhuận ngày càng chịu áp lực, trong khi mức giảm lợi nhuận tại một số doanh nghiệp còn đến từ việc không lặp lại các khoản thu nhập bất thường. Ngành thép có nền tảng tăng trưởng thuận lợi hơn nhờ nhu cầu nội địa, giá bán và thị phần cải thiện, nhưng rủi ro từ giá nguyên liệu, lãi suất và triển vọng xuất khẩu vẫn cần theo dõi.

Trong các quý tới, nhà đầu tư nên tập trung vào tốc độ chuyển hóa backlog thành doanh thu và khả năng bảo vệ biên lợi nhuận của nhóm xây dựng; trong khi với ngành thép, diễn biến nhu cầu nội địa, giá HRC, chi phí than quặng và chi phí tài chính sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định độ bền của chu kỳ phục hồi.

Nếu anh/chị đang quan tâm đến nhóm xây dựng – thép và muốn trao đổi thêm về triển vọng từng doanh nghiệp hoặc cách xây dựng chiến lược danh mục phù hợp, có thể liên hệ với mình qua thông tin tại trang tiểu sử để được hỗ trợ trực tiếp.