Nghị định 243/2026 mở đường cho cơ chế mua bán điện trực tiếp, nhóm cổ phiếu năng lượng tái tạo hưởng lợi
Ngày 26/6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 57/2025 trước đó, với nhiều điều chỉnh đáng chú ý liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp DPPA và định hướng phát triển năng lượng tái tạo. Đây được xem là bước hoàn thiện khung pháp lý quan trọng, mở rộng đáng kể phạm vi áp dụng cũng như tăng tính linh hoạt cho các bên tham gia thị trường điện cạnh tranh.
Về đối tượng khách hàng tham gia DPPA cho năng lượng tái tạo, nếu như quy định cũ chỉ giới hạn trong phạm vi khu công nghiệp và cụm công nghiệp, thì nghị định mới đã mở rộng ra nhiều loại hình khác như trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện, khu đô thị và mô hình cụm. Đáng chú ý, đối tượng được phép mua sản lượng điện dư thừa cũng được nới rộng đáng kể, không còn giới hạn ở các đơn vị thuộc EVN mà cả khối tư nhân cũng có thể tham gia mua bán, qua đó cải thiện tính linh hoạt thương mại cho toàn thị trường.
Cấu trúc các bên tham gia DPPA cũng được làm rõ và mở rộng hơn trước. Trước đây, cấu trúc song phương giữa đơn vị phát điện tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn chỉ áp dụng cho hình thức DPPA vật lý, trong khi cấu trúc ba bên chỉ dành riêng cho DPPA ảo. Theo quy định mới, cấu trúc ba bên đã được mở rộng sang cả DPPA vật lý, bao gồm ba mô hình: giữa đơn vị phát điện tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn, giữa đơn vị phát điện tái tạo với đơn vị bán lẻ điện rồi đến khách hàng sử dụng điện lớn, và giữa đơn vị bán lẻ điện với khách hàng sử dụng điện lớn.
Một điểm thay đổi quan trọng khác là việc bỏ trần giá đối với sản lượng hợp đồng theo hình thức trực tiếp off-grid. Trước đây mức giá này bị giới hạn bởi trần giá quy định theo từng loại hình nguồn điện, nhưng theo nghị định mới, giá sẽ được xác định trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên. Riêng đối với sản lượng dư thừa, mức giá tuy không thay đổi nhưng vẫn được thỏa thuận trong giới hạn không vượt trần giá quy định của loại hình nguồn điện tương ứng.
Đối với cơ chế DPPA trực tiếp off-grid dành cho điện mặt trời áp mái, quy định mới cũng cho phép sản lượng dư thừa được bán trực tiếp cho khách hàng lớn trong mô hình khu, cụm mà không còn bị áp trần giá. Về tỷ lệ sản lượng dư thừa được phép bán ra, mức trần trước đây chỉ giới hạn 20% và bán cho EVN hoặc EPTC, nay đã được nâng lên tối đa 50% sản lượng. Đặc biệt, đến hết ngày 31/12/2030, các bên còn có thể thỏa thuận bán vượt mức 50% nếu hạ tầng lưới điện tại địa phương đủ khả năng hấp thụ sản lượng và duy trì vận hành hệ thống an toàn.
Nhìn chung, những điều chỉnh trong Nghị định 243/2026 được đánh giá mang tính tích cực, dù ở mức độ vừa phải, đối với nhóm cổ phiếu ngành điện năng lượng tái tạo. Việc mở rộng đối tượng khách hàng tham gia DPPA được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa tăng trưởng cho các doanh nghiệp phát điện tái tạo như REE và HDG, đồng thời mang lại cơ hội cho nhóm nhà thầu EPC năng lượng tái tạo như PC1, cũng như các đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn và vận hành bảo dưỡng O&M như TV2 và GEG. Bên cạnh đó, việc nới rộng cơ chế cũng mở ra tiềm năng cho các nhà đầu tư điện mới tham gia thị trường trong thời gian tới, trong đó có thể kể đến các doanh nghiệp đang xúc tiến đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo.