Dưới đây là tổng hợp các dự báo và kịch bản chiến lược từ viện nghiên cứu độc lập danh tiếng (Brookings Institution, ISW, Soufan Center, oiip) liên quan đến hai cuộc chiến đang định hình lại trật tự thế giới:
- Chiến tranh Mỹ - Israel - Iran: “Chiến dịch chớp nhoáng hay vũng lầy tiêu hao?”
Các phân tích mới nhất tập trung vào quyết định của Tổng thống Donald Trump khi tạm dừng không kích đêm sau 13 ngày oanh tạc liên tục để nhường không gian cho ngoại giao. Tuy nhiên, đòn tập kích tên lửa đạn đạo bất ngờ của Iran vừa qua đã làm đảo lộn các tính toán:
• Cú sốc kho tên lửa đánh chặn (Vũ khí phòng không chạm đáy): Chuyên gia phân tích chính trị Volodymyr Fesenko cảnh báo mối nguy lớn nhất hiện tại. Nếu cuộc chiến với Iran kéo dài, nó sẽ bào mòn hoàn toàn kho tên lửa đánh chặn (như hệ thống Patriot) của Mỹ và đồng minh. Điều này tạo ra rủi ro dây chuyền trực tiếp cho Ukraine khi phương Tây không còn đủ đạn phòng không để viện trợ.
• Kịch bản “Bế tắc quyền lực” (Stalemate): Báo cáo từ Brookings Institution nhận định ông Trump đang đi vào vết xe đổ chiến lược. Giống như Nga đánh giá thấp Ukraine năm 2022, Washington đã sai lầm khi nghĩ “chiến dịch excursion” chống Iran sẽ kết thúc nhanh chóng. Việc Iran dùng chiến thuật du kích trên biển và ủy nhiệm (Houthi) phong tỏa Eo biển Hormuz đang biến eo biển này thành một vũ khí “bắt chẹt” nền kinh tế toàn cầu.
• Dự báo mốc kết thúc: The Soufan Center nhận định áp lực bầu cử Mỹ và rủi ro con đường giao thương huyết mạch bị phong tỏa sẽ buộc chính quyền Trump phải tìm kiếm một thỏa thuận ngừng bắn muộn nhất vào cuối năm 2026. Washington không thể chịu đựng một cuộc chiến tiêu hao năng lượng kéo dài sang năm 2027.
- Chiến tranh Nga - Ukraine: “Sự Iran hóa nền kinh tế và nút thắt bất khả thi”
Trái ngược với Trung Đông, mặt trận châu Âu đang tiến vào giai đoạn “Moments of Truth” (Khoảnh khắc của sự thật) với những dự báo mang tính dài hạn và khốc liệt hơn:
• Hiện tượng “Iran hóa” nước Nga (The Iranization of Russia): Phân tích từ Viện Diễn đàn Quốc tế Áo (oiip) chỉ ra rằng, việc Nga bị cấm vận toàn diện và chuyển dịch sang nền kinh tế thời chiến giống hệt mô hình của Iran trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, việc Ukraine leo thang tấn công phá hủy các tàu chở khí tài của Iran ngay trên Biển Caspian cho thấy hai cuộc chiến này đã chính thức đan xen vào nhau.
• Bất đồng cốt lõi không thể hàn gắn: Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) lưu ý rằng các nỗ lực đàm phán ngoại giao (như Thượng đỉnh Alaska) đều sụp đổ vì các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của hai bên hoàn toàn không thể dung hòa. Ngoại trưởng Nga Lavrov tuyên bố cứng rắn: “Nga sẽ đạt được mục tiêu bằng mọi giá, bất chấp các thỏa thuận ngoại giao”.
• Dự báo mốc kết thúc: Dù người dân Ukraine bắt đầu xuất hiện tâm lý mệt mỏi và cân nhắc nhượng bộ đất đai để đổi lấy hòa bình, các chuyên gia quốc tế khẳng định cuộc chiến không thể kết thúc trước năm 2028 - 2030. Kịch bản khả thi duy nhất là một cuộc chiến tiêu hao kéo dài cho đến khi một trong hai bên kiệt quệ hoàn toàn về tài chính và nhân lực.
Giới tài chính trên các sàn dự đoán quốc tế (như Polymarket) hiện đang đặt cược cửa Mỹ - Iran sẽ đạt được thỏa thuận ngừng bắn hiệu lực trước (khoảng tháng 9/2026), trong khi chiến sự Nga - Ukraine vẫn duy trì tỷ lệ đóng băng rất thấp.
