Ngày 19/05/2025, Nghị định 69/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mở ra cơ hội lớn cho các ngân hàng thương mại được phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tới 49% – cao hơn đáng kể so với giới hạn 30% trước đó. Tuy nhiên, chính sách này chỉ áp dụng cho các ngân hàng đang trong quá trình nhận chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém, và không áp dụng cho các ngân hàng mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
Nới room – công cụ đẩy mạnh tái cơ cấu hệ thống ngân hàng
Theo báo cáo từ Chứng khoán ACB (ACBS), Nghị định 69 sẽ giúp các ngân hàng dễ dàng hơn trong việc phát hành cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài, nhằm:
- Tăng vốn điều lệ,
- Bơm vốn hỗ trợ các ngân hàng yếu,
- Tăng hệ số an toàn vốn (CAR),
- Và tận dụng hạn mức tín dụng cao (20-30%) được cấp trong quá trình tái cơ cấu.
Chẳng hạn, MBB đang lên kế hoạch góp tối đa 5.000 tỷ đồng vào ngân hàng nhận chuyển giao MBV. Trong khi đó, HDB với CAR khá cao (~14%) nhưng phụ thuộc nhiều vào trái phiếu cấp 2, có thể sẽ tìm cách tăng vốn cấp 1 để giảm chi phí vốn. VPB thì có CAR tương đương (~14%) nhưng chưa sử dụng nhiều công cụ vốn cấp 2, nên chưa quá cấp thiết tăng vốn. Riêng MBB có CAR thấp hơn (~10%) và chưa khai thác vốn cấp 2, nên nhiều khả năng cũng sẽ cần tăng vốn trong tương lai gần.
Ai sẽ nổ phát súng đầu tiên?
Theo ACBS, HDB là ứng viên sáng giá nhất để tiên phong nới room ngoại lên 49%:
- Hiện chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài, đang tích cực tìm kiếm đối tác.
- Room ngoại hiện tại còn dư khá nhiều (mới 16,9%).
- Nhu cầu tăng vốn cấp 1 đang gia tăng.
- Nếu HDB chọn chiến lược bán 15-20% cổ phần cho đối tác chiến lược, họ có thể nhanh chóng thực hiện việc mở room và phát hành cổ phiếu.
Trong khi đó, MBB (22,3%) và VPB (24,3%) dù chưa chạm trần room, nhưng đã có cổ đông lớn là các tập đoàn nhà nước (Viettel đối với MBB) hoặc đối tác chiến lược ngoại (SMBC nắm 50% FE Credit của VPB), nên không cấp thiết mở room ngay.
Tác động lan tỏa ra toàn ngành và thị trường
Ngoài việc hỗ trợ tăng vốn cho từng ngân hàng riêng lẻ, chính sách nới room còn có ý nghĩa chiến lược:
- Là bước thử nghiệm quan trọng để đánh giá tác động của vốn ngoại lên năng lực tài chính, quản trị và sự ổn định hệ thống ngân hàng.
- Giới hạn áp dụng trong phạm vi hẹp (chỉ các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc) sẽ giúp kiểm soát rủi ro vĩ mô.
- Tạo tiền đề để mở rộng chính sách nới room cho toàn ngành trong tương lai nếu kết quả khả quan.
Trong bối cảnh khối ngoại đã bán ròng hơn 30.000 tỷ đồng cổ phiếu ngân hàng từ đầu 2024, việc mở room có thể là chất xúc tác thu hút dòng vốn quay trở lại và kích hoạt sự phục hồi của thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.