Mô hình kinh tế định hướng bởi nhà nước Trung Quốc vừa bước ra khỏi cuộc đối đầu với Washington trong thế thắng, qua đó tiếp thêm động lực để Bắc Kinh đẩy nhanh chiến lược tăng trưởng dựa vào xuất khẩu—một chiến lược đang ngày càng khiến các đối tác thương mại toàn cầu lo ngại, ngay cả khi những điểm yếu nghiêm trọng trong nước đang âm thầm bào mòn nền móng của “pháo đài kinh tế” Trung Quốc.
Bước ngoặt xuất hiện vào tháng 10, khi Tổng thống Donald Trump, sau nỗ lực áp đặt các biện pháp thuế quan đơn phương đối với hàng hóa Trung Quốc, đã chấp nhận một thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm với Chủ tịch Tập Cận Bình. Đòn phản công mang tính chiến lược của Bắc Kinh—đe dọa hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nguyên liệu then chốt cho các ngành công nghệ cao và chiếm tới 90% công suất tinh luyện toàn cầu—đã phơi bày sức mạnh áp đảo của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng. Lần đầu tiên, Washington cho thấy họ không còn khả năng kiểm soát thị trường nội địa trước làn sóng hàng hóa Trung Quốc.
Chiến thắng này đã củng cố tính đúng đắn trong chiến lược của ông Tập: đầu tư quy mô lớn bằng nguồn lực nhà nước vào sản xuất công nghệ cao và thúc đẩy tự chủ công nghiệp. Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 sắp công bố đặt mục tiêu nâng tỷ trọng sản xuất toàn cầu của Trung Quốc từ mức 30% hiện nay lên khoảng 40% vào cuối thập kỷ, không chỉ trong các ngành truyền thống mà còn ở những lĩnh vực của tương lai như robot và trí tuệ nhân tạo. Các số liệu thương mại cho thấy Trung Quốc đang tiến gần tới thặng dư hàng hóa 1.000 tỷ USD trong năm 2025, trong khi thị phần xuất khẩu toàn cầu đã tăng lên 15%.
![[IMG]](https://images.f247.com/original/4X/2/3/3/2334fc81127c3f9f7b0a2c18573eb96a3c8e1012.jpeg)
“Họ đang gửi đi thông điệp rất rõ ràng tới phần còn lại của thế giới: đừng thách thức chúng tôi, đừng cạnh tranh với chúng tôi—các anh không thể thắng,” ông Joerg Wuttke, chuyên gia tư vấn tại DGA Group, nhận định, phản ánh rõ nét tư thế ngày càng cứng rắn của Bắc Kinh.
Tuy nhiên, đằng sau câu chuyện chiến thắng mang màu sắc khải hoàn ấy là một thực tế kinh tế mong manh đáng lo ngại. Cuộc khủng hoảng kéo dài của thị trường bất động sản đã tàn phá nguồn thu của chính quyền địa phương và làm suy yếu niềm tin của hộ gia đình, kéo theo tình trạng giảm phát dai dẳng và tiền lương đi xuống. Chỉ số giảm phát GDP của Trung Quốc đã duy trì mức âm suốt 10 quý liên tiếp—một kỷ lục chưa từng có, vượt cả giai đoạn khủng hoảng tài chính châu Á. Giá sản xuất đã giảm liên tục hơn ba năm khi nguồn cung vượt xa nhu cầu nội địa ở hầu hết các lĩnh vực.
Vòng xoáy giảm phát này tạo ra nghịch lý: nó khiến hàng hóa Trung Quốc trở nên cực kỳ cạnh tranh trên thị trường quốc tế, nhưng đồng thời bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp và làm gia tăng gánh nặng nợ trong nước. Trong năm 2025, đồng nhân dân tệ đã mất giá khoảng 8% so với euro theo danh nghĩa, còn tỷ giá thực hiệu lực giảm tới 18% so với đỉnh tháng 3/2022—yếu tố tiếp tục khuếch đại lợi thế xuất khẩu, song cũng làm trầm trọng thêm những tổn thương nội tại.
Chi tiết: Pháo đài kinh tế Trung Quốc: xuất khẩu bùng nổ giữa bóng mây mù giảm phát!
