PNJ: Lợi nhuận sau kiểm toán giảm 38% do dự phòng thu đổi kim cương, cổ đông nội bộ bán ra để thu xếp khoản vay cho công ty
Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) vừa công bố báo cáo tài chính sau kiểm toán nửa đầu năm 2026 với lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ đạt 729 tỷ đồng, giảm 35% so với cùng kỳ và thấp hơn tới 38% so với con số 1.184 tỷ đồng mà doanh nghiệp công bố trong báo cáo chưa kiểm toán hồi cuối tháng 7. Khoảng cách lớn giữa hai bộ số liệu này là điểm đáng chú ý nhất của đợt công bố lần này, và nguyên nhân nằm ở khoản dự phòng liên quan đến chính sách mua lại (thu đổi) vàng và trang sức kim cương mà PNJ áp dụng cho khách hàng.
Theo số liệu kiểm toán, tổng chi phí dự phòng cho nghĩa vụ mua lại được ghi nhận lên tới 2.267 tỷ đồng, toàn bộ được hạch toán vào giá vốn hàng bán, cao hơn nhiều so với mức 1.275 tỷ đồng trong báo cáo chưa kiểm toán trước đó. Khoản dự phòng này gồm hai cấu phần. Thứ nhất là 1.446 tỷ đồng dự phòng cho phần đã phát sinh thực tế: từ ngày 1/7 đến 3/9/2026, PNJ đã mua lại lượng kim cương rời và trang sức kim cương trị giá 4.997 tỷ đồng, với tỷ lệ tổn thất ước tính lên đến 28,9% giá trị mua lại. Thứ hai là 821 tỷ đồng dự phòng mang tính ước tính cho rủi ro mua lại trong tương lai, được tính trên khoảng 21.056 tỷ đồng doanh thu sản phẩm liên quan đến kim cương mà khách hàng chưa bán lại cho công ty, với tỷ lệ khách hàng dự kiến bán lại dao động 7-28,8% tùy giai đoạn bán hàng.
Điều này cho thấy khoản điều chỉnh giảm lợi nhuận không đơn thuần là một khoản mục bất thường một lần, mà phản ánh việc PNJ phải nhìn nhận lại quy mô nghĩa vụ tài chính phát sinh từ chính sách thu đổi kim cương cho khách hàng, cả phần đã xảy ra lẫn phần còn tiềm ẩn. Đáng chú ý, thời điểm phát hành báo cáo chưa kiểm toán (30/7), PNJ mới chỉ trích lập dự phòng cho lượng kim cương mua lại trong tháng 7, trong khi báo cáo kiểm toán đã mở rộng phạm vi trích lập đến đầu tháng 9 và bổ sung phần cam kết mua lại tiềm tàng đối với sản phẩm khách hàng chưa bán lại. Nói cách khác, bức tranh lợi nhuận công bố ban đầu chưa phản ánh đầy đủ rủi ro này, và tỷ lệ tổn thất thực tế ghi nhận được (28,9%) cao hơn đáng kể so với các mức tỷ lệ dự kiến cho phần ước tính còn lại, cho thấy khả năng room điều chỉnh giảm vẫn còn nếu tỷ lệ khách hàng bán lại trong thực tế cao hơn giả định.
Ở chiều ngược lại, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp trong báo cáo kiểm toán thấp hơn 1.554 tỷ đồng, tương đương giảm 46%, so với số liệu chưa kiểm toán, chủ yếu do công ty hoàn nhập các khoản chi phí liên quan đến nhân viên đã trích trước đó. Khoản hoàn nhập này giúp bù đắp một phần cho việc chi phí dự phòng tăng mạnh, nhưng về bản chất đây cũng là một điều chỉnh kế toán mang tính kỹ thuật giữa hai kỳ báo cáo hơn là một cải thiện thực chất trong hiệu quả vận hành.
Nhìn vào toàn bộ báo cáo kết quả kinh doanh kiểm toán, doanh thu thuần nửa đầu năm đạt 25.709 tỷ đồng, tăng 49% so với cùng kỳ, cho thấy hoạt động bán hàng cốt lõi của PNJ vẫn duy trì đà tăng trưởng tốt và không bị ảnh hưởng bởi các điều chỉnh kế toán nói trên. Tuy nhiên, do phần lớn chi phí dự phòng được đưa vào giá vốn hàng bán, biên lợi nhuận gộp bị bào mòn đáng kể: lợi nhuận gộp kiểm toán chỉ đạt 2.774 tỷ đồng, giảm 25% so với cùng kỳ, trong khi số liệu chưa kiểm toán trước đó thể hiện mức tăng 36%. Điều này có nghĩa là tăng trưởng doanh thu của PNJ trong nửa đầu năm chưa chuyển hóa thành tăng trưởng lợi nhuận tương ứng, và biên lợi nhuận thực tế của mảng kinh doanh cốt lõi thấp hơn nhiều so với những gì thị trường có thể đã hình dung dựa trên số liệu công bố ban đầu. So với kế hoạch kinh doanh cả năm 2026, lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm mới hoàn thành khoảng 23%, phản ánh áp lực đáng kể để đạt mục tiêu cả năm nếu chi phí dự phòng liên quan đến chính sách thu đổi tiếp tục phát sinh trong các quý tới.
Diễn biến này diễn ra đồng thời với một loạt động thái đáng chú ý về mặt cổ đông nội bộ và cấu trúc vốn. Cùng ngày công bố báo cáo kiểm toán, bà Trần Phương Ngọc Thảo, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị PNJ và là con gái của Chủ tịch Hội đồng quản trị, đã đăng ký bán 7 triệu cổ phiếu, dự kiến giảm tỷ lệ sở hữu từ 3,52% xuống 2,15%. Bà Trần Phương Ngọc Hà, cũng là con gái của Chủ tịch Hội đồng quản trị, đăng ký bán 18 triệu cổ phiếu, đưa tỷ lệ sở hữu từ 3,59% xuống chỉ còn 0,08% sau giao dịch. Giao dịch dự kiến thực hiện từ ngày 10/9 đến 9/10/2026 theo phương thức khớp lệnh và/hoặc thỏa thuận. Mục đích được công bố là nhằm tạo nguồn vốn để bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch Hội đồng quản trị PNJ, thực hiện cho chính công ty vay vốn.
Song song đó, Hội đồng quản trị PNJ đã thông qua nghị quyết về việc công ty vay vốn tín chấp từ bà Cao Thị Ngọc Dung, với tổng giá trị khoản vay tối đa bằng 5% tổng tài sản tính theo báo cáo tài chính gần nhất. Dựa trên tổng tài sản 21,6 nghìn tỷ đồng theo báo cáo kiểm toán 6T 2026, giá trị khoản vay tối đa tương ứng khoảng 1,1 nghìn tỷ đồng, dự kiến giải ngân thành nhiều đợt nhằm bổ sung vốn lưu động cho hoạt động kinh doanh. Việc người có liên quan phải bán bớt cổ phần để có nguồn tiền cho công ty vay, thay vì công ty tiếp cận các kênh vốn thông thường như tín dụng ngân hàng hay phát hành trái phiếu, là một chi tiết đáng lưu ý về cơ cấu vốn và quan hệ giữa cổ đông lớn với PNJ trong giai đoạn hiện tại.
Thêm vào đó, PNJ đã gửi thư mời họp Đại hội đồng cổ đông bất thường, dự kiến tổ chức ngày 21/10/2026 tại TP.HCM theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Nội dung thảo luận chính được công bố là điều chỉnh kế hoạch kinh doanh năm 2026, trong khi các nội dung cụ thể khác hiện chưa được công bố. Việc doanh nghiệp phải tổ chức đại hội bất thường để điều chỉnh kế hoạch năm chỉ vài tháng sau khi công bố báo cáo, đặt cạnh mức lợi nhuận nửa đầu năm mới hoàn thành khoảng một phần tư kế hoạch cả năm, cho thấy khả năng kế hoạch kinh doanh 2026 ban đầu sẽ được điều chỉnh giảm, dù mức độ điều chỉnh cụ thể chưa được công bố.
Nhìn chung, câu chuyện đáng theo dõi nhất của PNJ ở thời điểm hiện tại không nằm ở tăng trưởng doanh thu, vốn vẫn duy trì tốt, mà nằm ở quy mô và tính lặp lại của chi phí dự phòng liên quan đến chính sách thu đổi kim cương. Nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến tỷ lệ khách hàng bán lại sản phẩm trong các quý tới so với các mức giả định mà công ty đang sử dụng, bởi tỷ lệ tổn thất thực tế ghi nhận trong giai đoạn gần nhất đã cao hơn đáng kể so với giả định cho phần doanh thu còn tồn đọng. Bên cạnh đó, diễn biến giao dịch nội bộ nhằm thu xếp khoản vay cho công ty, cùng nội dung điều chỉnh kế hoạch kinh doanh sẽ được trình tại đại hội cổ đông bất thường ngày 21/10 tới, là hai yếu tố sẽ cho thấy rõ hơn mức độ ảnh hưởng thực sự của chính sách thu đổi kim cương đến triển vọng lợi nhuận cả năm của PNJ.
Mọi thắc mắc và nhu cầu tư vấn đầu tư, quý nhà đầu tư vui lòng liên hệ Duy Anh qua trang bio.