Việc Vingroup rút khỏi dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam không nên được nhìn bằng lăng kính cảm xúc, mà bằng logic chiến lược.
Dec 30, 2025
Vingroup rút khỏi dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam
Một quyết định chiến lược, không phải một sự “bỏ cuộc”
Việc Vingroup rút khỏi đề xuất tham gia dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam quy mô khoảng 67 tỷ USD đã tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Có người coi đây là dấu hiệu “hụt hơi”, có người lại cho rằng đó là một nước cờ được tính toán từ trước.
Bài viết này không nhằm bảo vệ hay chỉ trích Vingroup, mà tiếp cận vấn đề thuần túy dưới góc nhìn của chiến lược vốn và phân bổ rủi ro.
1. Đường sắt cao tốc Bắc – Nam là dự án như thế nào về mặt tài chính?
Nếu bóc tách khỏi ý nghĩa chính trị – xã hội, đây là một dự án có đặc điểm tài chính rất rõ:
-
Tổng mức đầu tư: ~67 tỷ USD, tương đương gần 1/4 GDP Việt Nam.
-
Thời gian hoàn vốn: 30–50 năm.
-
Khả năng lỗ vận hành trong 10–20 năm đầu là gần như chắc chắn.
-
IRR thấp, nhạy cảm với đội vốn, chậm tiến độ và biến động vĩ mô.
-
Không có quyền định giá linh hoạt, chịu giám sát cao vì là hạ tầng quốc gia.
Nói cách khác, đây là một dự án tốt cho nền kinh tế, nhưng rất kém hấp dẫn với một tập đoàn tư nhân đang chịu áp lực dòng tiền và bảng cân đối .
2. Đặt dự án vào bối cảnh tài chính của Vingroup
Ở thời điểm đề xuất và rút lui, Vingroup đang đồng thời:
- Triển khai nhiều đại dự án bất động sản quy mô lớn.
- Gánh áp lực dòng tiền rất lớn từ VinFast, một mảng đòi hỏi vốn dài hạn và liên tục.
- Duy trì khả năng huy động vốn quốc tế, nơi tín nhiệm tài chính là yếu tố sống còn.
Trong bối cảnh đó, việc ôm thêm một dự án có vốn khổng lồ, mà hoàn vốn cực dài, trong khi rủi ro tiến độ cao dẫn đến dòng tiền âm kéo dài sẽ tạo ra rủi ro hệ thống cho toàn tập đoàn.
3. Vì sao rút lui không đồng nghĩa với thất bại?
Một sai lầm phổ biến của thị trường là đánh đồng:
“Không làm” = “Không đủ năng lực”.
Trong thực tế quản trị tập đoàn lớn, câu hỏi quan trọng hơn là:
Dự án này có phù hợp với cấu trúc vốn và mục tiêu chiến lược hiện tại hay không?
Với Vingroup, câu trả lời có vẻ là không .
Rút lui ở đây là:
- Bảo toàn bảng cân đối.
- Tránh rủi ro kéo dài hàng thập kỷ.
- Giữ khả năng tập trung vốn cho các mảng có IRR cao hơn và hoàn vốn nhanh hơn.
Đó là kỷ luật vốn , không phải sự hụt hơi.
4. Vậy Vingroup thực sự theo đuổi điều gì?
Nếu nhìn kỹ, Vingroup không rút khỏi hạ tầng , mà rút khỏi phần kém hiệu quả nhất của chuỗi giá trị hạ tầng . Thứ Vingroup có lợi thế hơn là:
- Phát triển bất động sản và đô thị quy mô lớn.
- Khai thác giá trị gia tăng từ hạ tầng do Nhà nước đầu tư.
- Phát triển mô hình TOD (Transit-Oriented Development) quanh các trục giao thông chiến lược.
So với đường sắt cao tốc:
- Bất động sản có biên lợi nhuận cao hơn.
- Hoàn vốn nhanh hơn.
- Linh hoạt hơn về thời điểm triển khai và bán hàng.
- Tạo dòng tiền thực để nuôi các mảng chiến lược dài hạn.
Về mặt kinh tế, đây là lựa chọn hợp lý hơn rất nhiều .
5. Có phải Vingroup “để lại cục xương” cho doanh nghiệp khác?
Đây là cách diễn đạt dễ gây cảm xúc, nhưng cần hiểu đúng bản chất. Đường sắt cao tốc Bắc – Nam:
- Là dự án mang tính quốc sách.
- Phù hợp hơn với các doanh nghiệp:
- có dòng tiền ổn định,
- ít áp lực tăng trưởng ngắn hạn,
- chấp nhận IRR thấp đổi lấy vị thế dài hạn.
Nếu một doanh nghiệp khác (ví dụ THACO) thấy phù hợp hơn với vai trò này, đó là sự phân vai tự nhiên của thị trường , không phải một “cái bẫy”. Không ai bị ép phải làm.
Tóm lại
Việc Vingroup rút khỏi dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam được nếu được nhìn bằng lăng kính bằng logic chiến lược, bỏ qua cảm xúc:
-
Dự án này không phù hợp với cấu trúc vốn và ưu tiên hiện tại của Vingroup.
-
Rút lui giúp giảm rủi ro hệ thống và bảo toàn năng lực tài chính.
-
Tập trung vào bất động sản và đô thị dọc các trục hạ tầng là lựa chọn hiệu quả hơn về mặt kinh tế.
-
Đây là một quyết định mang tính tối ưu hóa rủi ro – lợi nhuận , không phải một bước lùi về năng lực.
Thị trường thường nhầm lẫn giữa tham vọng và kỷ luật vốn .
Nhưng một câu hỏi lớn đặt ra là
Nếu tất cả các tập đoàn tư nhân lớn đều chọn đứng ngoài các dự án hạ tầng nền tảng, ai sẽ là lực kéo chiến lược cho nền kinh tế?